Hreflang Denetimi: Dil ve Bölge Etiketleri Rehberi

Bir sitenin Türkçe, İngilizce veya farklı ülkelere uyarlanmış sayfaları varsa arama motoruna hangi URL’lerin aynı içeriğin yerelleştirilmiş sürümleri olduğunu anlatmak gerekir. `hreflang` işaretlemeleri bu ilişkiyi bildirmeye yarar; doğru kullanıcıya doğru dil veya bölge sürümünün gösterilmesine yardımcı olabilir. Ancak tek başına sıralama artıran bir etiket, yönlendirme komutu ya da indeks garantisi değildir. Bir URL’nin içeriği, erişilebilirliği ve canonical tercihi hâlâ önemini korur. Bu rehber, mevcut hreflang yapısını sistematik biçimde denetlemek ve bozuk eşleşmeleri düzeltmek için hazırlanmıştır.

Önce gerçekten birbirinin alternatifi olan sayfa gruplarını belirleyin; her sayfayı her dile bağlamaya çalışmayın. Ardından dil ve bölge kodlarını, kendine dönüşlü ve karşılıklı bağlantıları, mutlak URL’leri, canonical’ları ve dağıtım yöntemini kontrol edin. En son sayfaları üretim ortamında test edin. Sayfa çevirisinin ve yerelleştirmenin içerik tarafı için içerik yerelleştirme rehberimize, çok dilli URL envanteri ve keşif için de XML sitemap denetim yazımıza bakabilirsiniz.

Hreflang neyi bildirir, neyi bildirmez?

Hreflang, Google’a belirli sayfa URL’lerinin dil veya bölge bakımından birbirinin alternatifi olduğunu bildirir. Örneğin Türkçe ürün sayfası ile İngiltere İngilizcesi ve ABD İngilizcesi sayfaları aynı ürün bilgisini farklı dil veya pazara göre sunabilir. Arama motoru bu sinyali kullanarak kullanıcı için daha uygun sürümü göstermeye çalışabilir. İşaretleme, kullanıcıyı otomatik olarak başka URL’ye taşımaz; bu işi yapmak için JavaScript veya sunucu yönlendirmesi eklemek gerekmez. Kullanıcıya görünür bir dil seçici sunmak yine iyi deneyimin parçasıdır.

Hreflang sayfanın dilini tespit eden ana araç değildir. Google, sayfanın dilini metinden ve diğer sinyallerden belirler; `lang` özniteliği ve hreflang değerleri tek başına içeriğin hangi dilde olduğunu kanıtlamaz. Tamamen çevrilmiş sayfaların yanında, ana metni aynı kalıp yalnızca şablonu çevrilen forum sayfaları veya aynı dilde küçük bölgesel farklılıklar da yerelleştirilmiş varyant olabilir. Etiket, ince veya kopya içeriği değerli hâle getirmez; her varyantın kendi hedef kitlesine yararlı içerik sunması gerekir.

İşe alternatif URL grubunu tanımlayarak başlayın

Hreflang denetimindeki en önemli editoryal karar, hangi sayfaların gerçekten alternatif olduğudur. Aynı ürünün Türkçe ve İngilizce açıklamaları genellikle birbirine bağlanabilir. Buna karşılık bir blog yazısının yalnızca yakın konudaki başka bir yazıya çevrilmemiş olması, onları alternatif yapmaz. Ülkeye göre fiyatı, teslimat şartı veya ürün bulunabilirliği değişen sayfalar aynı ürünün bölgesel sürümü olabilir; konu veya kullanıcı ihtiyacı farklıysa ayrı kalabilir. Her sayfa kümesi için bir ana içerik kimliği belirleyin ve alternatifleri bu kimlik altında listeleyin.

URL eşleme tablosunda her satıra sayfa kimliği, dil/bölge, tam URL, durum kodu, canonical hedefi, hreflang alternatifi ve sitemap üyeliği ekleyin. CMS’nin dil grubu veya çeviri kimliği bu eşlemeyi güvenilir biçimde sağlayabiliyorsa onu kullanın; URL slug’larının benzer görünmesine dayanarak otomatik eşleştirme yapmayın. Çevirisi bulunmayan bir sayfayı yakındaki genel kategoriye alternatif göstermeyin. Yalnızca gerçekten mevcut ve erişilebilir varyantları ilişkilendirin; yeni dil sürümü çıktığında aynı gruba kontrollü biçimde ekleyin.

Dil ve bölge kodlarını doğru yazın

Dil kodu desteklenen standart dil kodu olmalıdır; bölge hedefleniyorsa uygun ülke/bölge kodu eklenebilir. Örneğin `tr` Türkçe, `en` genel İngilizce, `en-US` ABD İngilizcesi, `en-GB` Birleşik Krallık İngilizcesi hedefini anlatır. Ülke kodu için resmi iki harfli biçimi kullanın; yaygın bir yazım hatası olan `en-UK` yerine `en-GB` gerekir. Yalnızca dil hedefleniyorsa gereksiz bölge eklemeyin. Kodları metin olarak normalize edip büyük/küçük harf farkları ve yazım hataları için otomatik kontrol uygulayın.

`x-default`, eşleşen belirli bir dil/bölge tercihi olmayan kullanıcılar için varsayılan sayfayı göstermek üzere kullanılabilir. Bu çoğu zaman dil seçici veya genel pazar sayfasıdır; her sitede zorunlu değildir. `x-default` hedefi de erişilebilir olmalı ve grubun anlamıyla tutarlı kalmalıdır. Hreflang değerini URL’nin diliyle eşleştirin: İngilizce içeriği Türkçe kodla etiketlemek, sayfa kendi içinde doğru olsa bile sinyali bozar. Dil seçimini IP adresine göre otomatik ve kalıcı yönlendirmeyle zorlamak yerine alternatif sayfalara açık bağlantılar verin.

Kendine dönüşlü ve karşılıklı bağlantıları doğrulayın

Bir hreflang grubu içindeki her sayfa kendisini ve grubun diğer tüm varyantlarını listelemelidir. Türkçe sayfanın İngilizce sayfaya işaret edip İngilizce sayfanın Türkçe sayfaya geri dönmemesi, ilişkiyi eksik bırakır. Bu nedenle yalnızca ana sayfanın çıktısını değil, her URL’nin `<head>` içindeki tüm alternatif kümesini kontrol edin. Aynı gruptaki her sürüm aynı URL kümesini bildirmelidir. Bir varyantı kaldırdığınızda ya da yeni dil eklediğinizde grubun bütün üyelerindeki işaretlemeyi beraber güncelleyin.

Örnek olarak iki sayfalı bir grup, her sayfada iki bağlantı içerir: bir tanesi sayfanın kendisine, diğeri alternatife. Üç dil veya bölge varsa her sayfada üç bağlantı bulunur. Kendine dönüşlü linki atlamayın; yalnızca diğer dillere bağlantı vermek eksik eşleme oluşturur. Bazı sayfalar kasıtlı olarak çevrilmemişse, onları aynı grubun parçası gibi göstermeyin. Otomatik üretimde geçici taslakların veya silinmiş URL’lerin kümeye sızmasını önlemek için hreflang listesini yayın durumu ve çeviri ilişkisinden üretin.

Doğru uygulama yöntemini seçin

Google yerelleştirilmiş sürümleri HTML `<head>` içindeki alternate linklerle, HTTP `Link` başlıklarıyla veya XML sitemap içindeki XHTML linkleriyle bildirmeyi destekler. Bu yöntemler Google açısından eşdeğer sinyallerdir; her üçünü birden kullanmak genellikle ek fayda sağlamaz ve yönetim yükünü artırır. HTML sayfaları olan çoğu site için head etiketleri pratik olabilir. PDF gibi HTML olmayan dosyalarda HTTP başlığı kullanılabilir. Büyük URL envanteri ve merkezi sitemap üretimi olan sitelerde XML yöntemi tercih edilebilir.

Bir yöntemi seçtikten sonra kaynağın neresi olduğunu belgeleyin. CMS eklentisi head etiketi üretirken deploy sistemi sitemap etiketini de yönetiyorsa farklı listeler birbirine ters düşebilir. Hangi dil grubunun hangi veri tabanı kaydından üretildiğini belirleyin. Ekip değişikliği veya tema güncellemesinden sonra aynı sayfada birden fazla veya tutarsız hreflang kümesi oluşmadığını tarayın. Uygulama yöntemlerini ve Google’ın tüm varyantları her sayfada listeleme gereğini resmî yerelleştirilmiş sürümler dokümantasyonundan (yeni sekmede açılır) kontrol edin.

HTML head etiketlerini denetleyin

HTML yönteminde her alternatif `<link rel="alternate" hreflang="..." href="...">` öğesi sayfanın geçerli `<head>` alanında bulunmalı ve tam, mutlak URL göstermelidir. Head bölümünün erken kapanması, etiketlerin body’ye düşmesi veya JavaScript sonrasında yanlış DOM’a taşınması arama motorunun işaretlemeyi görmesini engelleyebilir. Kaynak HTML ile tarayıcının oluşturduğu DOM’u karşılaştırın. Etiketlerde `media` gibi başka bir ilişkiyi aynı alternate ile birleştirmeyin; her hreflang alternatifi kendi ayrı link öğesi olsun.

Hedef URL’leri normalize edin: HTTPS, doğru host, doğru slash ve tercih edilen URL varyantı. Yönlenen, 404 veren, erişim isteyen, noindex taşıyan veya canonical’ı başka dildeki sayfaya giden bir URL’yi alternatif olarak listelemeyin. Listelediğiniz her adresin gerçekten yerelleştirilmiş ve kullanıcıya açık olduğundan emin olun. Parametreli izleme URL’lerini veya oturum kimliklerini hreflang hedefi yapmak yerine canonical URL’leri kullanın. Bir sayfada beklenmeyen iki dil grubu varsa, her iki etiketi üreten tema ve eklentiyi bulup tek bir kaynağa indirin.

XML sitemap hreflang yapısını inceleyin

Sitemap yönteminde her `<url>` kaydı, o URL için kendisi dahil tüm dil/bölge alternatiflerini `<xhtml:link rel="alternate" hreflang="...">` öğeleriyle belirtir. Sitemap’in üst kısmında gerekli XHTML namespace’i tanımlanmalıdır. Her varyantın `<url>` girdisi kendi alternatif kümesini içermeli ve bütün href değerleri tam URL olmalıdır. Sitemap’i XML parser ile doğrulamak biçim ve kapanmamış etiket sorunlarını bulur; parser geçerli dese bile alternatif grubunun doğru olduğunu ayrıca denetleyin.

Yalnızca sitemap’te listelenen ana URL’yi ve tek bir dil satırını kontrol etmek yeterli değildir. Grubun tüm üyelerinin var olduğunu, kendini ve diğerlerini aynı şekilde listelediğini karşılaştırın. Sitemap’e yalnızca canonical ve indekslenebilir URL’leri koyun; alternatif bağlantılar eski slug, staging hostu veya yönlendirme hedefi olmamalı. Sitemap’teki hreflang öğeleri URL sayısını çoğaltmaz, dil ilişkisini açıklar. XML dosyası büyüyorsa sitemap index kullanın ve aynı çeviri grubunu parçalara bölüp bazı dönüş bağlantılarını kaybetmeyin.

Canonical, hreflang ve iç bağlantıları uyumlu tutun

Her dil sayfasının canonical’ı normalde o sayfanın kendi tercih edilen URL’sini göstermelidir. Türkçe sayfanın canonical’ı İngilizce URL’yi işaret ederken hreflang iki adresi alternatif gösterirse sinyaller çelişebilir. Aynı biçimde, iç bağlantılar, sitemap, hreflang ve yönlendirmeler farklı URL varyantlarına gidiyorsa arama motoru tercih edilen sayfayı anlamakta zorlanır. Her sayfa için kullanıcı canonical’ını, Google’ın seçtiği canonical’ı ve hreflang hedefini birlikte kaydedin. Google’ın canonical seçimi için canonical sorun giderme rehberine (yeni sekmede açılır) başvurun.

Hreflang, canonical etiketinin yerine geçmez ve farklı içeriğe sahip sayfaları tek URL altında birleştirmez. Dil sayfasının indekslenmesini istemiyorsanız, önce bu kararın iş ihtiyacınıza uygun olduğundan emin olun; noindex veya canonical ayarının alternatif grup ile etkisini değerlendirin. Her dil sayfası kendi dilinde başlık, ana içerik, meta açıklama ve kullanıcıya yönelik gezinme sunmalı. Fiyat, para birimi, stok ve yasal koşul gibi bölgesel unsurlar da doğru pazara göre uyarlanmalı. Hreflang etiketini eklemek zayıf yerelleştirme kalitesini telafi etmez.

Otomatik tarama ile bozuk eşleşmeleri bulun

Büyük bir sitede her URL’yi elle açmak mümkün değildir. Siteyi tarayıp her HTML sayfasının hreflang kümesini çıkarın; sonra eşlemeleri CMS’deki çeviri kimliğiyle karşılaştırın. Otomatik kontroller en azından geçersiz kodu, boş veya göreli href’i, tekrar eden dili, kendine dönüş linki eksikliğini, karşılıklı olmayan ilişkiyi, 3xx/4xx/5xx hedefi ve canonical uyumsuzluğunu raporlamalıdır. Kapsama staging ve üretim hostlarını da dahil edin; yanlış hosta işaret eden etiketler çoğu zaman dağıtım ayarından kaynaklanır.

Hata raporunu URL çiftleri ve çeviri grupları üzerinden üretin. Bir grup altı dil sürümünden oluşuyorsa, bir sayfadaki eksik alternatif diğer beş sayfada da tutarsızlığa yol açabilir. Yalnızca “hreflang var” metriğine bakmayın; dönüş ilişkilerinin eksiksizliğini ve hedeflerin HTTP/ canonical durumunu ölçün. Dağıtım sonrası aynı taramayı çalıştırıp önce/sonra sayımlarını kıyaslayın. Önemli şablonlardan örnek sayfaları Google’ın URL Denetleme aracıyla kontrol edin; bir crawler’ın doğru HTML’i görmesi Google’ın her URL’yi indeksleyeceğini garanti etmez.

Sık rastlanan hreflang hataları

• Dönüş linkini atlamak: her dil sayfası diğerlerini ve kendisini listelemelidir.
• Yanlış dil veya bölge kodu: `en-UK` gibi geçersiz yazımlar yerine standart kod kullanın.
• İlgisiz URL’leri alternatif yapmak: konu benzerliği tek başına çeviri ilişkisi değildir.
• Yönlenen veya bozuk hedef: hreflang doğrudan erişilebilir nihai URL’ye gitmelidir.
• Canonical çelişkisi: her dil sayfasının canonical’ı beklenmeyen başka varyanta işaret edebilir.
• Yalnızca kendine link vermek: diğer yerelleştirilmiş sürümler listede yoksa küme tamamlanmaz.
• Farklı listeleri eş zamanlı yönetmek: HTML ve sitemap kaynaklarının farklı çeviri verisi kullanması tutarsızlık üretir.
• IP ile zorunlu yönlendirme: kullanıcı ve crawler alternatif URL’lere ulaşamayabilir.
• İşaretlemeyi sıralama garantisi sanmak: hreflang uygun URL’yi göstermeye yardımcı olur ama görünürlüğü garanti etmez.

Adım adım örnek denetim

Türkçe bir hizmet sayfası ile İngilizce karşılığının arama sonuçlarında yanlış dilde göründüğünü varsayalım. Önce iki URL’nin de 200 yanıt verdiğini, kendi dilinde içerik sunduğunu ve kendi kendine canonical gösterdiğini kontrol edin. Ardından HTML head’den alternatif URL’leri çıkarın. Türkçe sayfa `tr` ve `en` satırlarını içeriyor mu? İngilizce sayfa aynı iki adresi, doğru dil kodlarıyla ve kendisini de dahil ederek gösteriyor mu? Eski slug veya www/HTTPS farkı var mı? CMS çeviri kimliği her iki adresi aynı grupta tutuyor mu?

Sonra sitemap girdisini ve ilgili iç linkleri inceleyin. Etiket yönlendirme ya da noindex hedefi içeriyorsa doğrudan tercih edilen, erişilebilir URL’ye güncelleyin. Düzeltmeyi staging’de tarayıp üretime çıkarın. Üretimde her iki sayfanın kaynak HTML’ini ve son HTTP yanıtlarını tekrar kontrol edin; Google URL Denetleme’de önemli örneklerin taranabilir ve canonical tutarlı olduğunu görün. Arama sonucunun anında değişmesini beklemeyin; Google yeniden tarayıp sinyalleri işledikten sonra uygun dil sürümünü göstermeyi seçebilir. Hatalı sonuç birkaç gün sonra devam ederse canlı etiketleri, canonical’ları ve gerçek içerik dilini yeniden karşılaştırın.

Hreflang için yayın kontrol listesi

1. Çeviri ilişkisini CMS veya editoryal kayıt üzerinden tanımlayın.
2. Her sayfanın doğru dil/bölge kodunu ve mutlak URL’sini belirleyin.
3. Kullanılan tek hreflang yöntemini (HTML, HTTP header veya sitemap) seçip belgeleyin.
4. Her varyantın kendisini ve tüm diğer varyantları listelediğini doğrulayın.
5. Hedeflerin erişilebilir, canonical ve indekslenebilir olduğunu kontrol edin.
6. Üretim HTML’ini veya sitemap’i otomatik karşılıklılık testiyle tarayın.
7. Canlı URL örnekleriyle yayın sonrası kontrolleri tekrarlayın.

Sık sorulan sorular

Hreflang her dil sayfasında kendisine de bağlantı vermeli mi?

Evet. Her varyant kendisini ve aynı içerik grubundaki diğer yerelleştirilmiş sürümleri listelemelidir. Böylece eşleme karşılıklı ve eksiksiz olur.

HTML ve XML sitemap hreflang yöntemlerini aynı anda kullanmalı mıyım?

Genellikle hayır. Google bu yöntemleri destekler; hepsini birlikte kullanmak ek arama faydası sağlamadan bakım ve tutarsızlık riskini artırabilir. Ekibinizin doğru yönetebildiği tek yöntemi seçin.

`x-default` etiketi zorunlu mudur?

Hayır. Dil tercihi eşleşmeyen kullanıcılar için genel bir sayfa veya dil seçici belirtmek amacıyla kullanılabilir; her site için zorunlu değildir.

Hreflang sayfanın dilini Google’a öğretir mi?

Hreflang alternatif sayfaların dil/bölge ilişkisini bildirir. Google sayfanın dilini esas olarak içeriği analiz ederek belirler; etiketi yanlış dilde metni düzeltmek için kullanmayın.

Hreflang eklemek sayfayı indeksletir mi?

Hayır. Hreflang keşif veya indeks garantisi değildir. URL’nin taranabilirliği, canonical tercihi, içerik ve diğer teknik sinyaller önemini korur.

Her blog yazısının İngilizce alternatifi yoksa hreflang eklemeli miyim?

Yalnızca gerçek bir yerelleştirilmiş alternatif varsa ekleyin. Çevirisi olmayan yazıyı benzer konulu başka bir makaleye bağlamayın; bu yanlış ilişki kurar.

Sonuç

Sağlıklı hreflang yapısı, gerçekten eşleşen dil/bölge URL’lerini doğru kodlarla ve karşılıklı biçimde bağlar. Kendine dönüş linkini, mutlak ve erişilebilir URL’leri, self-canonical tutarlılığını ve tek bir uygulama kaynağını kontrol edin. Sitemap ve iç bağlantı envanterini aynı URL’lerle eşleştirin; üretimde otomatik tarama ve örnek URL denetimiyle doğrulayın. Hreflang uygun yerel sürümün anlaşılmasına yardım eder, fakat içerik kalitesi veya indeksleme garantisinin yerini tutmaz.

Birincil kaynak: Google Search Central’ın yerelleştirilmiş sayfalar için resmi rehberi (yeni sekmede açılır). Google’ın dil/bölge alternatifi, HTML, HTTP başlığı ve sitemap yöntemleri ile karşılıklılık gereğini kendi canlı URL yapınızda doğrulayın.