HTTP Durum Kodları: SEO İçin 200, 301, 302, 404, 410, 5xx

Sitenizde bir sayfa kaldırıldı, bir kategori yeni adrese taşındı, sunucu bir gece boyunca yanıt vermedi. Her üç olayda da tarayıcıya ve Googlebot'a aynı küçük bilgi gider: üç haneli bir sayı. Bu sayı doğru seçilirse arama motoru ne olduğunu anlar; yanlış seçilirse aylar sonra bile düzeltmeye çalıştığınız karışıklık doğar. Bu yazı, her kodu tek tek ezberletmek yerine olay bazlı bir karar mantığı sunuyor.

Yazı bir referans niteliğinde. Soft 404, yönlendirme zinciri ve tükenen ürün sayfaları gibi derin konular kendi yazılarında işleniyor; burada onlara bağlanıyor, tekrar anlatmıyoruz. Amaç, durum kodlarının hepsini tek haritada görüp hangi olayda hangisini döndüreceğinize hızlıca karar vermenizi sağlamak.

HTTP Durum Kodları Nedir ve SEO'yu Nasıl Etkiler

HTTP durum kodu, sunucunun bir isteğe verdiği cevabın sonucunu özetleyen üç haneli sayıdır. İlk hane yanıtın sınıfını belirtir: 2xx başarı, 3xx yönlendirme, 4xx istemci hatası, 5xx sunucu hatası. Sayfada gördüğünüz içerik ile sunucunun döndürdüğü kod birbirinden bağımsızdır; ekranda düzgün bir sayfa görünürken sunucu 404 döndürüyor olabilir ya da tersi.

SEO açısından önemli olan, Google'ın bu kodu nasıl işlediğidir. Google Search Central'ın HTTP durum kodları, ağ ve DNS hataları belgesi (yeni sekmede açılır) her sınıf için ne olacağını anlatır. Özetle: 2xx içerik bir sonraki işleme adımına geçer, 3xx yönlendirme takip edilir ve hedef işlenir, 4xx içerik yok sayılır ve indekslenmez, 5xx ise tarama hızını geçici olarak düşürür. Bu belgede yazanları aşağıda belge sınırı içinde aktarıyoruz.

Durum kodlarının üç işi vardır:

• Tarayıcıya ne yapacağını söyler: göster, başka adrese git ya da hata ver.
• Arama motoruna sayfanın durumunu bildirir: var, taşındı, kalktı ya da şu an erişilemiyor.
• Tarama davranışını etkiler: sık hata veren bir sunucuya Google daha seyrek uğrar.

Bu nedenle durum kodu bir teknik ayrıntı değil, sayfanın arama motorundaki hayatı hakkında verilen bir beyandır. Beyan doğruysa sonraki adımlar kolaylaşır.

200 OK: Sağlıklı Yanıt ve Dikkat Edilecek İstisnalar

200, isteğin başarıyla karşılandığını söyler. Google'ın belgesine göre 2xx durumunda içerik bir sonraki işleme adımına, yani Search için indekslemeye aktarılır. Ancak belge şunu da açıkça yazar: 2xx durum kodu indekslemenin gerçekleşeceği anlamına gelmez. Bir sayfanın 200 döndürmesi, kalite, kopya içerik, noindex ya da canonical gibi başka etkenler yüzünden indekslenmeyeceği anlamına gelebilir.

200 ile ilgili dikkat edilecek istisnalar şunlardır:

• Hata sayfasına 200 vermek: Kullanıcı sayfa bulunamadı mesajı görüyor ama sunucu 200 döndürüyor. Belgeye göre hata gibi görünen sayfalar Search Console'da soft 404 olarak gösterilebilir. Bu durumun tespiti ve çözümü için aşağıdaki 404 bölümündeki bağlantıya bakın.
• Boş içerik: 204 gibi içeriksiz yanıtlarda Google işleyecek bir şey alamaz.
• Dinamik hata sayfaları: Arama sonucu boş çıkan filtre sayfaları 200 döndürüp hiçbir ürün göstermiyorsa aynı karışıklık oluşur.

Pratik kural: 200 yalnızca gerçekten var olan, kullanıcıya değer sunan sayfalar için döndürülür. Sayfa yoksa bunu kodla söyleyin; içerikteki bir cümleyle değil.

301 ve 308: Kalıcı Yönlendirme Ne Zaman Kullanılır

301 ve 308 kalıcı yönlendirmedir: adres artık değişti ve eski adrese geri dönülmeyecek. Google'ın yönlendirme belgesine göre indeksleme sürecinde kalıcı yönlendirme, hedefin kanonik olması gerektiğine dair bir sinyal olarak değerlendirilir. Belge ayrıca kalıcı yönlendirmeyi yalnızca yönlendirmenin geri alınmayacağından emin olduğunuzda kullanmanızı öğütler. Metni Yönlendirmeler ve Google Arama sayfasında (yeni sekmede açılır) okuyabilirsiniz.

Kalıcı yönlendirme şu durumlarda uygundur:

1. Bir sayfanın adresi (slug) kalıcı olarak değiştiğinde.
2. HTTP adreslerini HTTPS'e, www olmayan sürümü www sürümüne ya da tersine toplarken.
3. İki benzer sayfayı birleştirip eskisini yenisine yönlendirirken.
4. Alan adı değiştirirken.

Hız değil sadelik önemlidir. Eski adresten yeni adrese tek adımda gidin; yönlendirmenin başka bir yönlendirmeye çıkması zincir oluşturur. Google'ın varsayılan olarak yönlendirme adımlarının belli bir sayısına kadar izlediği belgede yazar, ama siz zinciri kısa tutarak tarama kaynağını ve olası hata riskini azaltırsınız. Zincir ve döngü sorunlarını giderme adımları yönlendirme zinciri ve döngüsü nasıl düzeltilir rehberinde bulunuyor.

Yönlendirmeyi mümkünse sunucu tarafında yapın. Belgeye göre sunucu taraflı yönlendirme tercih edilen yöntemdir; meta refresh ancak sunucu yönlendirmesi mümkün değilse, JavaScript ile yönlendirme ise son çare olarak düşünülmelidir, çünkü sayfanın işlenmesi başarısız olursa Google yönlendirmeyi hiç görmeyebilir.

Taşıma sırasında bağlantı değerinin nasıl korunacağı ayrı bir konudur ve site taşıma sırasında backlink değerini koruma yazısında anlatılıyor. Bu yazıdaki kuralı hatırlayın: kalıcı değişiklikte kalıcı kod.

302 ve 307: Geçici Yönlendirme Ne Zaman Kullanılır

302 ve 307 geçici yönlendirmedir: kullanıcıyı şimdilik başka bir adrese gönderiyorsunuz ama asıl adres geri dönecek. Belgeye göre geçici yönlendirme (302, 303, 307) indeksleme için kanonik sinyali olarak sayılmaz ve kaynak sayfa arama sonuçlarında tutulur. Yani geçici kod, bu adres hâlâ asıl adrestir mesajı verir.

Geçici yönlendirmenin uygun olduğu durumlar:

• Kısa süreli kampanya sayfasına yönlendirme ve kampanya bitince eski hâle dönüş.
• Bakım nedeniyle bir sayfayı bir süre başka içeriğe yönlendirme.
• Kullanıcının konumuna ya da diline göre farklı adres gösterme (bunu yaparken arama motorunun ana sürümü görebildiğinden emin olun).
• Bir A/B testinde kullanıcıyı varyanta gönderme.

En sık görülen hata, kalıcı olması gereken yönlendirmenin geçici kodla bırakılmasıdır. Belge bunu yasaklamaz, ancak geçici kodun kanonik sinyali taşımadığını belirttiği için, taşıdığınız adresin arama sonuçlarında yeni adres olarak görünmesini bekliyorsanız 302 uygun seçim olmaz. 301 ile 302 arasında karar verirken tek soru şudur: bu yönlendirme geri alınacak mı?

Not: Bağlantı değerinin kodlar arasında nasıl taşındığına dair kesin bir sayı ya da oran iddiası bu yazıda yoktur. Belge de böyle bir oran vermez; yalnızca sinyallerin gücünü anlatır (301 ve 308 güçlü, 302, 303 ve 307 zayıf sinyal).

404 Bulunamadı ve Soft 404 Farkı

404, sunucunun istenen kaynağı bulamadığını söyler. Google'ın belgesine göre 4xx durumundaki URL'lerin içeriği yok sayılır, Search bunları indekslemez ve daha önce indekslenmiş olanlar dizinden çıkarılır. Yani 404 kendi başına sitenize zarar veren bir ceza değildir; silinmiş bir sayfanın doğal yanıtıdır. Sorun, olması gereken sayfaların yanlışlıkla 404 vermesi ya da yerini alacak bir sayfa varken yönlendirme yapılmamasıdır.

Belge ayrıca ilginç bir ayrıntı verir: 429 dışındaki bütün 4xx kodları aynı şekilde ele alınır ve tarama sıklığı zamanla azalır. Search Console 4xx ve 5xx aralığındaki kodlar için hata mesajı üretebilir, ama bu mesajın görünmesi her zaman acil bir sorun olduğu anlamına gelmez; önemli olan bu URL'lerin gerçekten var olması gereken sayfalar olup olmadığıdır.

Gerçek 404 ile soft 404 arasındaki fark şudur: gerçek 404 doğru kodu verir, soft 404 ise hata gibi görünen sayfa için 200 döndürür. Birincisi temizdir, ikincisi arama motorunu şaşırtır. Soft 404 tespiti ve çözümü bu yazının konusu değil; soft 404 rehberine bakın.

404 verirken şunlara dikkat edin:

• Kullanıcıya yararlı bir hata sayfası gösterin: arama kutusu, ana kategoriler ya da ana sayfa bağlantısı.
• Sitenizin içinden hâlâ o adrese bağlantı veriyorsanız bağlantıyı güncelleyin.
• Gerçek karşılığı olan bir yeni sayfa varsa 404 yerine 301 düşünün.

410 Kalıcı Olarak Kaldırıldı: Ne Zaman 404 Yerine Seçilir

410, kaynağın kalıcı olarak kaldırıldığını ve geri gelmeyeceğini bildirir. Anlam olarak 404'ten daha net bir beyandır: 404 şu an bulamıyorum, 410 bilerek kaldırdım der. Google'ın belgesi ise 429 dışındaki bütün 4xx kodlarını aynı şekilde ele aldığını yazdığı için, 410'un Google'da 404'ten daha hızlı ya da daha kalıcı bir dizinden çıkarma sağladığına dair bir süre iddiası bu yazıda yer almaz. Bu konuda belgede ayrı bir söz bulunmuyor.

Peki 410 neden seçilir? Çünkü niyetinizi net ifade eder ve sayfanın bilerek kaldırıldığını ekip içinde ve denetimlerde belgeler. Şu durumlarda 410 anlamlıdır:

1. Spam ya da yanlışlıkla oluşmuş sayfalar bilerek ve kalıcı olarak kaldırıldığında.
2. Süresi dolmuş, hiçbir zaman geri gelmeyecek bir kampanya ya da etkinlik sayfası için.
3. Yerine geçecek hiçbir benzer sayfa yoksa.

Şu durumlarda ise 410 yerine yönlendirme düşünün: kaldırılan sayfanın anlamlı bir halefi varsa. Örneğin tükenen ya da kaldırılan ürün sayfaları için hangi koşulda 404, 410 ya da 301 seçileceği tükenen ve kaldırılan ürün sayfaları rehberinde ayrıntıyla anlatılıyor. Burada kural şudur: halef varsa 301, kalıcı olarak yoksa 410 veya 404, geçici olarak yoksa içerik duruma göre 200 ya da 503.

5xx Sunucu Hataları ve 503 ile Bakım Yönetimi

5xx kodları sunucunun isteği karşılayamadığını gösterir. Google'ın belgesine göre sunucu hataları tarama hızını geçici olarak düşürür; içerik yok sayılır, indekslenmiş URL'ler önce tutulur ama sorun sürerse zamanla dizinden çıkarılır. Sunucu yeniden 2xx döndürmeye başladığında tarama hızı kademeli olarak artar. Belgeye göre 500, etkilenen URL sayısıyla orantılı olarak tarama hızını düşürür.

Bu bilgi bakım yönetimi için yol gösterir. Kısa bir bakım için sayfalara 503 (Service Unavailable) döndürmek, durumun geçici olduğunu anlatır ve belgede 5xx grubu olarak ele alınan davranışı tetikler: tarama yavaşlar ama indekslenmiş sayfalar hemen silinmez. Önemli olan sürenin kısa tutulmasıdır, çünkü belge sürekli sunucu hatası veren URL'lerin eninde sonunda Search'ten kaldırıldığını söyler.

Bakım için pratik kurallar:

• Bakımı trafiğin az olduğu saate planlayın ve süreyi kısa tutun.
• Bakım sayfasını 200 ile vermeyin; Google bunu normal içerik sayar ve bakım metnini sayfanızın içeriği zanneder.
• Bakım sayfasını 404 ile vermeyin; sayfanın kalktığı mesajı gider.
• Tüm siteyi değil, yalnızca etkilenen bölümleri 503'e alın.
• Bakım sonrasında sunucu günlüklerinde hata oranına bakın; günlük okuma yöntemi SEO sunucu log analizi rehberinde var.

Beklenmedik 5xx'ler için asıl iş nedeni bulmaktır: kaynak yetersizliği, eklenti hatası, veritabanı bağlantısı ya da yanlış bir yapılandırma. Kodu değiştirmek yerine sorunun kök nedenini çözün.

429 ve 403 Gibi Erişim Kodlarının Tarama Etkisi

Erişim kodları, sunucunun isteği kasıtlı olarak reddettiği ya da sınırladığı durumları gösterir. Google belgesi iki önemli ayrım yapar. Birincisi, 429 (Too Many Requests) sunucunun aşırı yüklendiği işareti sayılır ve sunucu hatası gibi ele alınır; yani tarama yavaşlar. İkincisi, 401 ve 403 gibi diğer 4xx kodlarının tarama hızını etkilemediği ve belgenin tarama sıklığını sınırlamak için 401 ya da 403 kullanmamayı öğütlediği yazar.

Bu iki bilgiden şu sonuç çıkar:

• Googlebot'u yavaşlatmak istiyorsanız bunu 403 ile değil, sunucu yükü gerçekten yüksekse 429 ya da 503 ile, daha sağlıklısı sunucu kapasitesini artırarak yapın.
• Bir bölümü aramadan gizlemek istiyorsanız 403 yerine uygun yöntemi seçin: giriş gerektiren bölüm için kimlik doğrulama, aranmasını istemediğiniz sayfa için noindex.
• Bot koruma ya da güvenlik duvarı kullanıyorsanız gerçek Googlebot'u yanlışlıkla engellemediğinizden emin olun; bu yüzden hatalı 403 ve 429 yanıtları görülebilir.

Tarama kaynaklarının verimli kullanımı genel olarak ayrı bir konudur. Büyük sitelerde hangi sayfaların taranacağını yönetme mantığı tarama bütçesi optimizasyonu yazısında işleniyor. Küçük bir sitede 403 ve 429 sorunu genellikle yapılandırma hatasından kaynaklanır ve basit bir düzeltmeyle çözülür.

Durum Kodlarını Kontrol Etmek: Tarayıcı, Komut Satırı ve Search Console

Bir sayfanın durum kodunu görmek için üç basit yolu birlikte kullanabilirsiniz. Hiçbiri tek başına her şeyi göstermez.

1. Tarayıcı geliştirici araçları: Ağ sekmesini açıp sayfayı yenileyin; ilk isteğin durum kodunu ve yönlendirme adımlarını listeden görürsünüz. Tarayıcı yönlendirmeyi otomatik izlediği için zinciri adım adım görmek için kayıtta yönlendirmeleri koruyan seçeneği kullanın.
2. Komut satırı: curl gibi bir araçla yalnızca başlıkları isteyip durum satırını okuyabilirsiniz. Yönlendirmeleri izlemeden çalıştırırsanız ilk yanıtın kodunu, izleyerek çalıştırırsanız zinciri görürsünüz.
3. Search Console: Google'ın bir URL'yi nasıl gördüğünü ve sayfa için bildirdiği sorunları gösterir. Araç adı ve ekran düzeni değişebilir; mantık, sizin gördüğünüz yanıtla Google'ın gördüğü yanıtı karşılaştırmaktır.

Kontrolde iki tuzak var. Birincisi, tarayıcı çerezleri ve oturumunuz farklı yanıt döndürebilir; mümkünse gizli pencerede ya da oturumsuz bir araçla deneyin. İkincisi, kullanıcı aracısına göre farklı yanıt veren bot korumaları, sizin gördüğünüzle Googlebot'un gördüğünü ayırabilir. Bu şüphede sunucu günlüğü gerçek botun aldığı kodu gösteren en güvenilir kayıttır.

Bir kod sorunu sayfanın indekslenmemesinin nedeni olabilir. Sayfa indekslenmiyorsa durum kodu, noindex, canonical ve tarama sırasını birlikte inceleyen Google'ın indekslemediği sayfa teşhisi rehberi bir yol haritası sunar.

Hangi Durumda Hangi Kod: Karar Rehberi

Aşağıdaki sorular sırasıyla sorulduğunda çoğu olay için doğru koda ulaşırsınız:

1. Sayfa var ve kullanıcıya değer sunuyor mu? Evet ise 200.
2. Sayfa başka bir adrese kalıcı olarak taşındı mı? Evet ise 301 (ya da 308).
3. Sayfa geçici olarak başka bir adreste mi? Evet ise 302 (ya da 307).
4. Sayfa kalıcı olarak kaldırıldı ve yerine geçen yok mu? Evet ise 410 veya 404.
5. Sayfa geçici olarak sunulamıyor mu (bakım, kısa süreli kesinti)? Evet ise 503.
6. Sunucu aşırı yüklü ve isteği sınırlamak mı gerekiyor? Evet ise 429, ama önce kapasiteyi düzeltmeyi düşünün.

Kurgu bir olay üzerinden deneyelim. Düşünün ki bir blog yazınız bir ürün adının değişmesi yüzünden yeni bir adrese taşındı. Eski adresi kalıcı olarak yeni adrese yönlendirmek 301 gerektirir. Üç ay sonra aynı yazıdan yeni bir sürüm çıkardınız ve ilkini kaldırdınız; yerine geçen benzer bir sayfa varsa 301, yoksa 410 veya 404. Aynı hafta sunucunuz iki saat bakıma girerse, o iki saat için 503. Her olay ayrı karar ister, ama karar mantığı aynıdır.

Sıkça karıştırılan kuralı not edin: geri dönmeyecek demek kalıcı kod, geri dönecek demek geçici kod gerektirir.

Örnek Şablon: Durum Kodu Karar Tablosu

Aşağıdaki tablo, kurgu bir site için hazırlanmış örnek bir karar kaydıdır. Kendi sitenizde her sorunlu URL grubu için bir satır doldurun.

Tablonun son sütunu en değerli olanıdır: kod seçmek yetmez, seçimin doğru uygulandığını doğrulamak gerekir. Bir satırı doldurduktan sonra kontrol yöntemini (tarayıcı, komut satırı ya da Search Console) yanına yazın ve ilgili sayfayı gerçekten test edin.

Sıkça Sorulan Sorular

301 ile 302 yönlendirme arasındaki fark nedir?

301 kalıcı, 302 geçici yönlendirmedir. Google'ın belgesine göre kalıcı yönlendirme hedefin kanonik olması için güçlü bir sinyaldir; geçici yönlendirme ise kanonik sinyali taşımaz ve kaynak sayfa sonuçlarda tutulur. Geri alınmayacak değişiklikte 301, geri dönecek değişiklikte 302 kullanın.

404 hatası SEO'ya zarar verir mi?

Tek başına zarar vermez. Google 4xx döndüren URL'lerin içeriğini yok sayar ve indekslemez; bu, silinmiş bir sayfa için doğal yanıttır. Sorun, olması gereken sayfaların yanlışlıkla 404 vermesi ya da halefi olan sayfanın yönlendirilmemesidir.

410 kodu 404'ten daha mı iyidir?

Google belgesi, 429 dışındaki 4xx kodlarını aynı şekilde ele aldığını yazar; bu yüzden 410'un daha hızlı indeksten çıkardığına dair bir iddia yoktur. 410, kalıcı kaldırma niyetini net bildirir; kod seçimi bu niyete göre yapılır.

5xx hataları sıralamayı etkiler mi?

Belgeye göre sunucu hataları tarama hızını geçici olarak düşürür, içerik yok sayılır ve hata sürerse URL'ler zamanla Search'ten çıkarılır. Kısa süreli bir hatanın etkisi için kesin bir süre ya da sonuç vaat edilemez; sorunu hızla çözün.

Bakım sırasında hangi durum kodunu döndürmeliyim?

Kısa süreli bakımda 503 uygundur: durumun geçici olduğunu anlatır. Bakım sayfasını 200 ile vermeyin, çünkü normal içerik sayılır; 404 ile de vermeyin, çünkü kalıcı kaldırma izlenimi verir. Süreyi kısa tutun ve bakım sonrası hata oranına bakın.

Bir sayfanın durum kodunu nasıl kontrol ederim?

Tarayıcı geliştirici araçlarının ağ sekmesinden, curl gibi bir komut satırı aracıyla başlık isteyerek ya da Search Console'da URL'nin Google tarafından nasıl görüldüğüne bakarak kontrol edebilirsiniz. Oturumsuz deneyin ve botun gördüğünü sunucu günlüğüyle doğrulayın.

Sonuç ve Sonraki Adım

Durum kodlarında tek bir ezber işe yaramaz; işe yarayan şey, olayı doğru sınıflandırmaktır: kalıcı mı geçici mi, halef var mı yok mu, sayfa sağlıklı mı değil mi. Bu üç soruya verdiğiniz cevap kodu neredeyse kendiliğinden belirler. Ardından her kodun gerçekten döndüğünü tarayıcıda, komut satırında ya da Search Console'da doğrulayın.

Bugün için küçük bir adım: sitenizde en çok sorun çıkaran üç URL grubunu seçip yukarıdaki tabloya işleyin. Reklam alanı veya içerik satın almayı düşünüyorsanız Akua Adforce üzerindeki nasıl çalışır sayfası siparişin adımlarını gösterir: seçim, sepet, ödeme, satıcı onayı, teslimat bildirimi ve gerekirse itiraz yolu. Platform yalnızca bu sipariş akışını yürütür; sitenizin teknik durum kodlarını sizin için yönetmez.