SEO Terimleri Sözlüğü: Link Building ve Teknik SEO

Bir SEO toplantısında ya da bir sipariş ekranında karşınıza çıkan kısaltmaların yarısı çoğu zaman yanlış anlaşılır. Bu yazı, günlük işte en sık duyulan seo terimleri için hazırlanmış bir başvuru kaynağıdır: kısa tanımlar, terimlerin hangi konuya ait olduğu ve ayrıntısını nerede okuyabileceğiniz. Sıfırdan öğrenen bir alıcı, yayıncı, yeni başlayan bir ajans çalışanı ya da içerik pazarlamacısı olarak baştan sona okuyabilir veya yalnızca aradığınız başlığa atlayabilirsiniz.

Sözlüğü dokuz konu grubuna böldük: link, metrik, tarama, içerik, teknik, ölçüm, reklam, link riski ve yapay zekâ aramaları. Her tanım bilerek kısa tutuldu. Hiçbir terimi uzun uzun işlemiyoruz; ayrıntı gereken yerde ilgili rehbere bağlantı veriyoruz. Üçüncü taraf araçların ürettiği puanlar (DR, DA, PA, spam skoru gibi) araca özgüdür ve Google'ın kullandığı bir değer değildir; bu not ilgili bölümlerde yeniden hatırlatılıyor.

Link Terimleri: Backlink, Dofollow, Nofollow, Sponsored, UGC, Anchor

Link terimleri, SEO sözlüğünün omurgasıdır; çünkü arama motorları web'i büyük ölçüde bağlantıları izleyerek keşfeder. Google'ın SEO Başlangıç Kılavuzu, sitelerin çoğunun, daha önce taranmış sayfalardaki bağlantılar aracılığıyla otomatik olarak bulunduğunu anlatır. Aşağıdaki terimler bu yapının günlük adlarıdır.

• Backlink (geri bağlantı): Başka bir sitenin sayfanızdan size verdiği bağlantı. Kavramın tamamı için backlink nedir yazısına bakabilirsiniz.
• Dış bağlantı (outbound link): Sizin sitenizden başka bir siteye giden bağlantı.
• İç bağlantı (internal link): Aynı sitenin bir sayfasından diğerine giden bağlantı; gezinmeyi ve sayfaların keşfini kolaylaştırır.
• Dofollow: Resmi bir etiket değil, konuşma dilinde "özel bir nitelik taşımayan, normal bağlantı" anlamında kullanılır.
• Nofollow: Bağlantıya eklenen rel değerlerinden biri. Google'ın belgesine göre diğer değerler uygun düşmediğinde kullanılan genel bir seçenektir.
• Sponsored: Reklam veya ücretli yerleşim olarak işaretlenen bağlantılar için rel değeri.
• UGC: Yorum ve forum gibi kullanıcı tarafından üretilen içerikteki bağlantılar için rel değeri.
• Referring domain (yönlendiren alan adı): Size en az bir bağlantı veren farklı alan adı sayısı; aynı siteden gelen yüz bağlantı tek bir alan adı sayılır.
• Link profili: Sitenize gelen bağlantıların bütünü; kaynakları, bağlantı metinleri ve dağılımıyla birlikte.

Nofollow, sponsored ve UGC arasındaki farkın pratikte nasıl uygulandığı için dofollow, nofollow, sponsored ve UGC link farkları rehberi daha uygundur. Ücretli bir yerleşimde sponsored değerinin kullanılması Google'ın belgelerinde açıkça önerilen bir uygulamadır. Alıcı tarafında bu, satın alınan bir yerleşimin nitelikli bağlantıyla yayımlanmasının normal olduğu anlamına gelir; yayıncı tarafında ise ücretli bağlantıyı işaretlemek sözleşmenin doğal bir maddesi olmalıdır. Bağlantının bağlamı, yani çevresindeki metnin konuyla ilgisi, bu terimlerin hiçbirinden daha sezgisel bir kalite göstergesidir.

Metrik Terimleri: DR, DA, PA ve Spam Skoru

Bu gruptaki terimlerin ortak noktası, tamamının üçüncü taraf araçlar tarafından hesaplanmasıdır. Yani aynı site için farklı araçlar farklı sayılar gösterir ve hiçbiri Google'ın iç değerlendirmesini yansıtmaz. Metrikleri karşılaştırma ölçütü olarak kullanın, sonuç öngörüsü olarak değil.

• DR (Domain Rating): Ahrefs'in alan adı bağlantı gücü puanı. Araca özgüdür, Google değeri değildir.
• DA (Domain Authority): Moz'un alan adı için ürettiği tahmin puanı. Ölçeği ve hesaplaması Moz'a aittir; DR ile aynı şey değildir. İkisinin farkı için Domain Authority ve Domain Rating farkı yazısına bakın.
• PA (Page Authority): Aynı mantığın tek bir sayfa için hesaplanmış karşılığı; alan adı yerine adres düzeyinde bakar.
• Spam skoru: Moz'un, bir sitenin risk işaretleri taşıma olasılığını gösteren göstergesi. Araca özgüdür ve bir ceza değildir. Ayrıntılar için spam skoru nedir yazısı kullanılabilir.
• Keyword Difficulty (KD): Bir anahtar kelimede ilk sayfaya girmenin göreli zorluğunu gösteren araç puanı; her araç farklı yöntemle hesaplar.
• Organik trafik tahmini: Araçların, sıralama ve arama hacmi verilerinden türettiği tahmin; gerçek ziyaretçi sayısının yerine geçmez.
• PageRank: Google'ın bağlantılara dayalı özgün sıralama sinyallerinden biri olarak bilinen kavram; araç puanlarıyla karıştırılmamalıdır.

Örneğin bir yayıncı teklifinde yüksek bir puan görmek, o sitenin sizin konunuzla ilgili olduğu anlamına gelmez; konu uyumunu, gerçek okuyucu kitlesini ve sayfanın güncel durumunu ayrıca kontrol etmek gerekir. Puan yalnızca ilk eleme için yararlı bir kısayoldur.

Tarama ve Dizine Ekleme Terimleri

Bir sayfanın aramada görünebilmesi için önce bulunması, sonra taranması, ardından dizine eklenmesi gerekir. Aşağıdaki terimler bu üç adımı ve onları yöneten araçları tanımlar.

• Tarama (crawl): Arama motoru yazılımlarının sayfaları ziyaret edip içeriği okuması.
• Googlebot: Google'ın tarama yazılımının genel adı.
• Dizine ekleme (indexing): Taranan bir sayfanın arama motorunun veri tabanına alınması. Taranan her sayfanın dizine girmesi gerekmez.
• Robots.txt: Sitenin kökünde yer alan, tarayıcılara hangi yolların taranabileceğini bildiren dosya. Tarama izniyle ilgilidir, dizinden çıkarma aracı değildir.
• Noindex: Sayfanın dizine eklenmemesini isteyen meta etiketi veya HTTP başlığı değeri.
• XML sitemap: Sitedeki önemli adreslerin listelendiği dosya; keşfi kolaylaştıran bir ipucudur, dizine eklenme sözü vermez.
• Tarama bütçesi (crawl budget): Tarayıcının bir siteye ayırdığı kaynakların kabaca özeti; çoğunlukla çok büyük siteler için anlamlı bir konudur.
• Yetim sayfa (orphan page): Siteden hiçbir iç bağlantı almayan sayfa.

Bu terimlerin hepsi bir noktada birleşir: sayfa bulunamıyor, taranamıyor ya da dizine eklenmesi engelleniyorsa içerik ne kadar iyi olursa olsun aramada görünmez. Bir sayfa dizinde görünmüyorsa önce bu listeyi baştan sona gözden geçirmek, çoğu zaman sorunun yerini hızla gösterir; çünkü en sık hatalar tarama izni ve noindex karışıklığından çıkar.

İçerik Terimleri: E-E-A-T, Topical Authority, Arama Niyeti

İçerik tarafında kullanılan terimler hem Google'ın kalite yaklaşımından hem de sektörün kendi jargonundan gelir. Önce hangisinin hangi kaynağa ait olduğunu ayırmak işe yarar.

• E-E-A-T: Deneyim, uzmanlık, otorite ve güvenilirlik. Google'ın kalite değerlendirme yaklaşımındaki bir çerçevedir; tek başına ölçülen bir puan değildir.
• Arama niyeti (search intent): Kullanıcının bir sorguyla aslında ne yapmak istediği: öğrenmek, karşılaştırmak, satın almak ya da belirli bir siteye gitmek.
• Topical authority: Bir sitenin belirli bir konuda derinlikli ve tutarlı içerik ürettiği izlenimini anlatan sektör terimi; Google'ın resmi bir puanı değildir.
• Anahtar kelime: Kullanıcıların aramada yazdığı ifade; içerik planının başlangıç noktası.
• Uzun kuyruklu anahtar kelime: Daha uzun, daha özgül ve genellikle daha az aranan sorgu.
• Thin content (ince içerik): Okuyucuya özgün değer katmayan, yüzeysel sayfalar.
• Pillar page (ana sayfa/hub): Bir konunun geniş özetini veren ve alt konulara bağlanan merkez yazı. Bu sözlük de bu mantıkla çalışır.
• Cannibalization (kanibalizasyon): Aynı siteden birden fazla sayfanın aynı niyete yarışması.

Bu kavramların hiçbiri sihirli bir anahtar değildir. Kullanıcının sorusunu doğru ve kapsamlı yanıtlamak, bu terimlerin ortak hedefidir. Bir içerik planı hazırlarken önce niyeti belirleyin, sonra konunun hangi alt başlıklarla anlatılacağına karar verin; terimler bu iki adımın sonunda zaten kendiliğinden yerine oturur.

Teknik Terimler: Canonical, hreflang, Yönlendirme

Teknik terimlerin çoğu, aynı içeriğin farklı adreslerde ya da farklı dillerde bulunmasından doğan karışıklığı çözmeye yarar. Google'ın başlangıç kılavuzu, aynı içerik birden çok adreste bulunduğunda arama motorlarının tercih edilen bir sürüm seçtiğini ve bunu kanonik adres olarak adlandırdığını anlatır.

• Canonical: Tercih edilen adresi bildiren rel=canonical bağlantı öğesi. Sık hatalar ve denetim adımları için canonical etiketi hataları ve denetimi yazısına bakın. Bu etiket bir ipucudur, kesin bir komut değildir.
• Hreflang: Aynı içeriğin dil veya bölge sürümlerini birbirine bağlayan işaretleme.
• 301 yönlendirme: Kalıcı taşımayı bildiren yönlendirme.
• 302 yönlendirme: Geçici taşımayı bildiren yönlendirme.
• 404: Sayfanın bulunamadığını bildiren durum kodu.
• Core Web Vitals: Yükleme, etkileşim ve görsel kararlılığı ölçen kullanıcı deneyimi göstergeleri.
• Yapılandırılmış veri / schema markup: Sayfa içeriğini makinelerin anlayacağı biçimde etiketleyen işaretleme.
• Mobile-first indexing: Dizine eklemede ağırlıklı olarak sayfanın mobil sürümünün esas alınması.

Teknik terimlerde en sık görülen yanlış, bir ipucu olan etiketi bir emir sanmaktır. Canonical ve hreflang bunun tipik örnekleridir. Bir diğer yaygın karışıklık 301 ile 302 arasındadır: site taşıyorsanız kalıcı olanı, kısa süreli bir bakım sayfası için geçici olanı seçmek gerekir. Emin olmadığınızda sunucunuzun ve CMS'inizin belgelerine bakın.

Ölçüm Terimleri: CTR, Gösterim, ROI

Ölçüm terimleri, çalışmanın işe yarayıp yaramadığını anlamak için gerekir. Bu terimlerin çoğu Search Console ve analitik raporlarında karşınıza çıkar.

• Gösterim (impression): Bir sayfanın arama sonuçlarında kullanıcıya gösterilme sayısı.
• Tıklama: Sonuçtan sayfaya yapılan tıklama sayısı.
• CTR (tıklama oranı): Tıklamaların gösterimlere bölünmesiyle bulunan oran.
• Ortalama konum: Sayfanın sonuçlarda ortalama olarak hangi sırada göründüğü.
• Organik trafik: Reklam dışı arama sonuçlarından gelen ziyaretler.
• Dönüşüm (conversion): Önceden tanımlanmış hedefin gerçekleşmesi: satın alma, form gönderimi, kayıt gibi.
• KPI: Çalışmanın başarısını izlemek için seçilen temel gösterge.
• ROI (yatırım getirisi): Elde edilen değerin harcanan kaynakla ilişkisi.
• Search Console: Google'ın site sahiplerine sunduğu ücretsiz performans ve dizin raporlama aracı.

Ölçüm terimlerini okurken bir uyarı geçerlidir: gösterim ve tıklama sayıları küçük olduğunda oranlar çok oynak görünür. Birkaç gösterimle hesaplanan bir CTR'den sonuç çıkarmak yerine, daha uzun bir dönemi toplu bakmak daha dengeli bir yorum sağlar. Hangi KPI'ların bir backlink çalışması için anlamlı olduğunu backlink kampanyası KPI rehberinde, getirinin nasıl hesaplanabileceğini ise backlink ROI nasıl ölçülür yazısında bulabilirsiniz.

Reklam ve Yayıncı Terimleri: CPM, CPC, ads.txt

Bir site yalnızca arama için değil gelir için de yönetiliyorsa reklam dili de gerekir. Aşağıdaki kısaltmalar yayıncı raporlarında ve reklam anlaşmalarında sık geçer.

• CPM: Bin gösterim başına maliyet veya gelir.
• CPC: Tıklama başına maliyet veya gelir.
• RPM: Bin sayfa görüntülemesi başına gelir; tanım platforma göre değişebilir.
• Doluluk oranı (fill rate): Reklam alanlarının ne kadarının gerçekten bir reklamla dolduğu.
• Viewability: Reklamın kullanıcı tarafından görülebilir alanda gösterilmesi.
• ads.txt: Yayıncının, reklam alanını satmaya yetkili şirketleri sitenin kökünde ilan ettiği metin dosyası.
• Sponsorlu içerik: Ücret karşılığı yayımlanan ve okuyucuya bu şekilde belirtilmesi gereken içerik.
• Media kit: Yayıncının kitlesini, formatlarını ve koşullarını tanıttığı sunum.

Bu terimlerin tanımları platforma ve sözleşmeye göre küçük farklar taşıyabilir. Gelir raporu okurken ilgili platformun kendi yardım sayfasındaki tanımı esas alın. Aynı kısaltmanın iki platformda farklı hesaplanabildiğini unutmayın; bu yüzden iki raporu karşılaştırmadan önce tanımları yan yana koymak yararlıdır.

Link Riski Terimleri: PBN, Disavow, Negatif SEO

Bu bölümdeki terimler hem alıcıların hem yayıncıların sıkça sorduğu risk konularıdır. Burada yalnızca tanımları veriyoruz; ayrıntılı değerlendirme ilgili rehberlerdedir.

• PBN (özel blog ağı): Sıralamayı etkilemek amacıyla birbirine bağlantı veren, çoğu kez tek elde yönetilen site ağı. Google'ın spam politikalarıyla çelişen bir uygulama olarak anılır.
• Link şeması: Sıralamayı manipüle etmek için bağlantı alıp vermeye dayalı uygulamaların genel adı.
• Disavow: Google'a, belirli bağlantıları dikkate almamasını önermek için kullanılan dosya ve araç; çoğu sitenin gündelik olarak kullanması gerekmez.
• Negatif SEO: Bir rakibin sitesine zarar vermeye yönelik kasıtlı girişim iddiası.
• Link spam: Yorum, forum ya da toplu otomasyonla bırakılan düşük kaliteli bağlantılar.
• White hat: Arama motoru yönergelerine uyan yöntemler.
• Black hat: Yönergeleri ihlal eden, manipülatif yöntemler.
• Manuel işlem: Google ekibinin bir siteye uyguladığı ve Search Console'da bildirilen düzeltici işlem.

Bu başlıktaki terimler korkutucu görünebilir, ancak çoğu sitenin gündelik işlerinde karşılaşılmaz. Önemli olan, bir teklifte "ağ", "toplu yerleşim" ya da "temizleme" gibi ifadeler gördüğünüzde bunların hangi kavrama denk geldiğini bilmektir. Hangi uygulamanın hangi tarafa düştüğünü ayırmak için white hat ve black hat link building farkı yazısı kullanılabilir. Bağlantı metni dağılımı sorusu içinse anchor text stratejisi daha uygun başlangıçtır. Anchor text, yani bağlantının tıklanabilir metni, Google'ın başlangıç kılavuzuna göre hem kullanıcıya hem arama motoruna hedef sayfanın içeriği hakkında fikir verir.

Yapay Zekâ Aramaları Terimleri: GEO ve Entity

Yapay zekâ destekli arama yüzeyleri yaygınlaştıkça yeni kısaltmalar da doğdu. Bunların bir kısmı pazarlama jargonudur ve resmi bir tanım yerine tartışmalı bir kullanıma sahiptir; bu yüzden temkinli okunmalıdır.

• GEO (Generative Engine Optimization): İçeriğin üretken yapay zekâ yanıtlarında anılma olasılığını artırmaya yönelik çalışmaları anlatan sektör terimi. Standart bir tanımı yoktur.
• AEO (Answer Engine Optimization): Soruya doğrudan yanıt veren yüzeylere uygun içerik hazırlama yaklaşımı için kullanılan benzer bir etiket.
• Entity (varlık): Bir kişi, marka, yer ya da kavram gibi arama sistemlerinin tanıyabildiği ayrı nesne.
• AI Overviews: Google'ın bazı aramalarda gösterdiği yapay zekâ özetleri için kullandığı ad.
• Atıf (citation): Bir yapay zekâ yanıtında kaynak olarak gösterilen sayfa.

Bu başlıkta en önemli ilke şudur: yeni etiketler eski temellerin yerine geçmez. Doğru, açık ve güvenilir içerik hâlâ ortak paydadır. Bir danışmanın ya da aracın yapay zekâ aramaları için gizli bir yöntem sattığını söylemesi durumunda, iddianın hangi resmi belgeye dayandığını sormak makul bir ilk adımdır.

Temel SEO Terimleri İçin Hızlı Başvuru Tablosu

Aşağıdaki tablo, günlük işte en çok karıştırılan terimleri tek bakışta toplar. Tablodaki ifadeler kısa bir hatırlatmadır; ayrıntı için yukarıdaki ilgili bölüme dönün.

Tabloyu bir sipariş ya da toplantı öncesinde hızlı bir kontrol listesi olarak kullanabilirsiniz. Anlamını net hatırlamadığınız her satır için yukarıdaki bölüme dönmek yeterlidir. Ekip içinde ortak bir dil kurmak istiyorsanız, bu tabloyu paylaşılan bir belgeye taşıyıp kendi sektörünüze özgü terimlerle genişletebilirsiniz.

Örnek Şablon: Kişisel SEO Terimleri Not Tablosu

Sözlükteki terimleri okumak yetmez; kendi işinizde nerede karşınıza çıktığını not etmek öğrenmeyi sağlamlaştırır. Kurgu bir örnek düşünün: küçük bir yemek tarifi blogu işleten bir yayıncı, ilk iş birliği teklifini aldıktan sonra karşılaştığı terimleri aşağıdaki gibi kaydediyor. Tablodaki satırlar yalnızca biçimi göstermek içindir, gerçek bir site ya da sonuç anlatmaz.

Son sütunu dürüstçe doldurun. "Kısmen" yazdığınız satırlar, bir sonraki haftanın okuma listesini oluşturur. Üç ay sonra tabloya dönüp hangi terimlerin artık rahat kullandığınız, hangilerinin hâlâ sorulu kaldığı konusunda net bir fotoğraf elde edersiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

SEO terimleri nereden öğrenilir?

Önce Google Search Central'ın başlangıç kılavuzu gibi birincil kaynaklardan başlayın; ardından araç sağlayıcılarının kendi yardım sayfalarını okuyun. Terimleri bir not tablosunda kendi cümlelerinizle yazmak ve kaynağını yanına eklemek, ezberden çok daha kalıcı öğrenme sağlar.

Dofollow ile nofollow arasındaki fark nedir?

Dofollow resmi bir etiket değil, özel bir nitelik taşımayan normal bağlantıya verilen gündelik addır. Nofollow ise Google'ın belgelerinde tanımlı bir rel değeridir. Ücretli bağlantılar için sponsored, kullanıcı içeriği için ugc değerleri de ayrıca bulunur. Hangisinin seçileceği, bağlantının kaynağına ve niteliğine bağlıdır.

DR ve DA aynı metrik midir?

Hayır. DR Ahrefs'in, DA ise Moz'un kendi yöntemiyle hesapladığı puandır. Ölçekleri, veri kaynakları ve güncelleme sıklıkları farklıdır. İkisi de araca özgüdür ve Google'ın kullandığı bir değer değildir; aynı site için farklı sayılar görmeniz normaldir.

Anchor text neden önemlidir?

Google'ın başlangıç kılavuzuna göre bağlantı metni, kullanıcıya ve arama motoruna hedef sayfanın içeriği hakkında fikir verir. Açıklayıcı bir bağlantı metni gezinmeyi kolaylaştırır; "buraya tıklayın" gibi belirsiz ifadeler ise ne kullanıcıya ne de arama motoruna hedef sayfa hakkında yeterli bilgi verir.

PBN ve disavow ne anlama gelir?

PBN, sıralamayı etkilemek için kurulan özel blog ağıdır ve Google'ın spam politikalarıyla çelişen bir uygulama olarak kabul edilir. Disavow ise belirli bağlantıların dikkate alınmamasını önermek için kullanılan bir araçtır ve çoğu site için gündelik bir işlem değildir.

Sözlük terimleri ne sıklıkla değişir?

Temel terimler uzun süre aynı kalır; araç puanları, yapay zekâ aramalarına ait etiketler ve platform arayüzleri ise daha sık değişir. Bir tanımdan emin olmadığınızda, ilgili resmi belgenin güncel sürümüne bakın ve kendi notlarınıza tarih ekleyin.

Sonuç ve Sonraki Adım

Bir terimi tanımak, onu doğru yerde kullanabilmenin ilk yarısıdır; ikinci yarısı, o terimin hangi karara hizmet ettiğini bilmektir. Sözlükte gördüğünüz ayrımları birer filtre gibi kullanın: puan mı yoksa Google belgesi mi, ipucu mu yoksa kural mı, tahmin mi yoksa gerçek ölçüm mü.

Terimlere hâkim olduktan sonra ilk bağlantı çalışmanızı planlamaya hazırsanız backlink paketleri sayfasından seçenekleri karşılaştırabilirsiniz. Seçiminizi yapıp sepete eklersiniz, ödemeyi tamamlarsınız; satıcı onayı ve teslimat bildirimi sipariş akışında görünür, beklentiyle uyuşmayan bir teslimat için de itiraz yolu aynı akışta yer alır.