Hreflang için XML Sitemap: Dil Sürümlerini Bildirme

Hreflang bilgisini XML sitemap içinde vermek için her sayfa adresini kendi url kaydında listeler, o kaydın içine kendisi dahil tüm dil sürümlerini xhtml:link rel="alternate" hreflang="..." href="..." satırlarıyla eklersiniz. Google'a göre HTML etiketi, HTTP başlığı ve sitemap yöntemleri eşdeğerdir; hangisini seçeceğiniz sitenizin yapısına bağlıdır. Sitemap yöntemi, sayfa şablonlarına ya da sunucu başlıklarına dokunmadan tek bir dosyadan yönetim sağlar.

Çok dilli site kuran ihracatçılar, e-ticaret ekipleri ve ajanslar için yazıldı. Yazıdaki örnekler sözdizimini düz metin ve tablolarla anlatır; kod örneği yerine alanların ne olması gerektiği ve nasıl doğrulanacağı verilir. Bölge etiketlerindeki hataları bulmak için ayrı bir hreflang denetim rehberi bulunur; burada etiketlerin sitemap'e nasıl yerleştirileceği ele alınır.

Üç yöntem arasında neden sitemap seçilir

Belgenin söylediği: yöntemler eşdeğer

Google'ın yerelleştirilmiş sürümler belgesi dil ve bölge sürümlerini bildirmek için üç yöntem sayar: sayfa başlığındaki HTML bağlantıları, HTTP Link başlığı ve XML sitemap. Belge bu üç yöntemin Google açısından eşdeğer olduğunu söyler. Üçünü birlikte kullanmanın Arama'da bir faydası olmadığını, yönetimin ise tek yöntemden daha zor olduğunu da belirtir (Google: Localized versions of your pages (yeni sekmede açılır)).

Belge HTML yöntemini sitemap'iniz yoksa ya da HTTP başlıklarını ayarlayamıyorsanız yararlı bulur. HTTP başlığını ise PDF gibi HTML olmayan dosyalar için örnekler. Sitemap yöntemi için ayrı bir avantaj ya da dezavantaj listesi vermez. Bu yüzden aşağıdaki gerekçeler belgenin ifadesi değil, uygulama önerisidir.

Sitemap yönteminin uygulamadaki gerekçeleri

Uygulama önerisi: sitemap yöntemi, birkaç koşulda pratik olabilir. Aşağıdaki tablo bu koşulları ve karşıt durumları gösterir.

Bu tabloda tek başına belirleyici bir koşul yok. Karar, sizin yayın sisteminizin hangi çıktıyı en az hatayla üretebildiğine bağlıdır. Seçtiğiniz yöntem tek olmalıdır: aynı sürüm ilişkisini hem sitemap'te hem sayfa başlığında vermek, belgeye göre fayda sağlamaz ve iki kaynağın zamanla birbirinden ayrılma riskini artırır.

Diğer iki yöntemle yan yana

Tablonun son satırı belgedeki ifadedir; "Şablon değişikliği" satırı ise yöntemlerin doğasından gelen bir gözlemdir. Hangi yöntemin seçildiğinden bağımsız olarak, kümenin her üyesinde aynı bilgi bulunmalıdır. Sitemap yönteminde bu, aynı satır grubunun tüm üyelerin kaydına yazılması demektir.

Sitemap genel denetimi ile hreflang sitemap'i aynı şey değildir. Sitemap genel denetimi, dosyanın geçerliliğini, adreslerin yanıt kodlarını ve canonical uyumunu inceler. Hreflang sitemap'inde ise ek olarak kümelerin karşılıklılığı, kodların biçimi ve eksik sürümlerin yönetimi sınanır. İkisini aynı denetimde yapmak mümkündür, ama soruları ayırmak hataları daha çabuk bulur.

xhtml:link sözdizimi

Sitemap yönteminin kuralları belgede kısa ve nettir. Aşağıdaki alt başlıklar bu kuralları sırayla açıklar. Kurallar Google belgelerindeki ifadelere dayanır; sürümleri değişebilir, uygulamadan önce güncel sayfaya bakın.

Ad alanı ve url kaydı

XML dosyasının kök öğesinde xhtml için bir ad alanı tanımlanır: xmlns:xhtml="http://www.w3.org/1999/xhtml". Her sayfa adresi kendi url öğesinde yer alır ve bu öğenin içinde loc alt öğesi bulunur. Sürüm ilişkisini bildiren xhtml:link satırları aynı url öğesinin içine yazılır.

Satırların sırası önemsizdir. Belge, xhtml:link öğelerinin URL sınırına dahil sayılmadığını ayrıca belirtir. Yani sınırı etkileyen şey url öğesi sayısıdır; xhtml:link satırları bu sayıyı artırmaz. Dosya boyutu sınırı ayrı bir konudur ve aşağıda ele alınır.

rel, hreflang ve href alanları

Her xhtml:link satırının rel değeri alternate olur. hreflang değeri, ilgili sürümün dil kodunu taşır; bölge ekleniyorsa dil koduyla birlikte yazılır. Bölge tek başına geçersizdir. Google, dili hreflang ya da lang niteliğinden algılamaz, kendi algoritmalarını kullanır. Ayrıca alt alan adındaki en-gb gibi ifadelerden de kitleyi çıkarmaz; ilişkiyi satırlarla açıkça bildirmeniz gerekir. İngiltere için UK gibi ayrılmış ya da geçersiz kodlar yok sayılır; dil için ISO 639-1, bölge için ISO 3166-1 Alpha 2 kullanılır. Betik varyantları (örneğin Basitleştirilmiş ve Geleneksel Çince için zh-Hans ve zh-Hant) desteklenir.

href değeri her zaman tam nitelikli bir URL olmalıdır. Belgeye göre protokolsüz ya da göreli yollar kabul edilmez. Alternatif URL'lerin aynı alan adında olması gerekmez. Bu yüzden ülkeye özel alan adları kullanan bir site de aynı kümeyi tek sitemap'te anlatabilir. Ancak sitemap dosyasının hangi adreslere hükmedebileceği ayrı bir kuraldır ve aşağıda anlatılır.

Her URL kendini ve eşini listelemeli

Kendine bağlantı ve karşılıklılık

Belge, her sürümün kendisini ve diğer tüm sürümleri listelemesini ister. Sitemap'te bu, her url öğesinde hem sayfanın kendi adresini hem de eş sürümlerin adreslerini içeren xhtml:link satırlarının bulunması anlamına gelir. İki sayfa birbirini göstermiyorsa etiketler yok sayılır. Başka bir deyişle, Türkçe sayfa İngilizce sayfayı gösterir ama İngilizce sayfa Türkçeyi göstermezse ilişki geçerli olmaz.

Uygulama önerisi: bu kuralı elle yönetmek hataya açıktır. Dil sürümü kümesini tek bir listeden üretin; her küme için, kümedeki tüm adresleri içeren bir satır grubu oluşturun ve bu grubu kümenin her üyesinin url öğesine yazın. Böylece karşılıklılık, üretim mantığı gereği kendiliğinden sağlanır.

Genel dil sayfası ve x-default

Aynı dilin farklı bölgeleri için belirtilmemiş kullanıcıları karşılayacak genel bir dil sayfası sağlanmalıdır; bu sayfa bölgesel sayfalardan biri olabilir. Eşleşme bulamayan kullanıcılar için ise x-default değeri vardır: hiçbir dile ya da bölgeye uymayan kullanıcıların geri dönüş sayfasıdır ve bir dil kodu gerektirmez. Belge, ülke seçici sayfayı ya da otomatik yönlendirme yapan ana sayfayı örnek olarak verir. Sitemap yönteminde bu da bir xhtml:link satırı olarak, hreflang değeri x-default yazılarak eklenir.

Otomatik yönlendirme yapan bir ana sayfanız varsa, yönlendirmenin tüm sürümleri görmeyi engelleyebileceğini hatırlayın. Bu risk için çok dilli sitede otomatik dil yönlendirmesi yazısına bakın.

Her dilde karşılığı olmayan sayfalar

Belge, bazı sayfalarda bazı dilleri atlamanıza izin verir. Her sayfanın tüm dillerde bulunması şart değildir. Önemli kural, yeni bir dil sayfası eklendiğinde bunun kaynak ya da baskın dil sayfalarıyla çift yönlü bağlanmasıdır. Sitemap'te bu, yalnızca var olan sürümleri küme olarak yazmak anlamına gelir; olmayan sürüm için boş bir satır eklenmez. Eksik sürümü "sonra eklerim" diye yanlış bir adresle doldurmak, karşılıklılığı bozar.

Büyük sitelerde bölme ve güncelleme

Sitemap sınırları

Google'ın sitemap oluşturma belgesine göre tek bir sitemap en fazla 50 MB (sıkıştırılmamış) ya da 50.000 URL taşıyabilir; biri aşılırsa birden fazla sitemap'e bölünmesi gerekir. Dosya UTF-8 olmalı ve XML değerleri varlık kodlamasıyla (entity) yazılmalıdır. Belge, listelenen adreslerin tam nitelikli olmasını ve arama sonuçlarında görünmesini istediğiniz canonical adresler olmasını ister (Google: Build and submit a sitemap (yeni sekmede açılır)).

Hreflang kullanan sitelerde bu sınır pratikte şöyle okunur: her dil sürümü kendi url öğesidir. Üç dilli bir sitede, tek bir içeriğin üç sürümü üç url öğesi tutar. Bu nedenle 50.000 URL sınırı dil sürümü sayısına bölünerek değerlendirilmelidir; ayrıca xhtml:link satırları dosyayı büyütür, yani 50 MB sınırına yaklaşılabilir (sitemap sayfası bu satırların URL sayacına yansıyıp yansımadığını söylemez). Bu çıkarım uygulama önerisidir.

Sitemap dizini ve yerleşim

Birden fazla sitemap'i bir sitemap dizin dosyasında gruplayabilir ve yalnızca dizin dosyasını gönderebilirsiniz. Belge, birden fazla sitemap ve dizin dosyası göndermenin Search Console'da sitemap başına arama performansını izlemeyi kolaylaştırdığını söyler. Uygulama önerisi: küme bütünlüğünü korumak için bir içeriğin tüm dil sürümlerini aynı sitemap dosyasında tutun; böylece küme iki dosyaya bölünüp eşleşme kontrolü zorlaşmaz.

Sitemap dosyasının konumu da önemlidir. Belgeye göre, Search Console üzerinden göndermediğiniz sürece bir sitemap yalnızca kendi dizini ve altındaki adresleri etkiler; belge kök dizini önerir. Hreflang bölümündeki ifade de benzerdir: sitemap yalnızca barındırıldığı dizinin alt adreslerini içerebilir. Farklı alan adlarını kapsayan bir kümeniz varsa, belge birden fazla siteyi tek sitemap'te listelemenin mümkün olduğunu ancak tüm sitelerin Search Console'da doğrulanmış olması gerektiğini söyler.

lastmod ve yok sayılan alanlar

Google lastmod değerini yalnızca tutarlı ve doğrulanabilir biçimde doğruysa kullanır; telif yılı değişikliği gibi küçük düzenlemeler önemli güncelleme sayılmaz. priority ve changefreq alanları yok sayılır. Bu yüzden hreflang sitemap'inde bu alanlara emek harcamayın. Bir dil sürümü güncellendiğinde yalnızca o sürümün lastmod değeri değişmelidir; kümenin tüm üyeleri için topluca tarih basmak lastmod'un güvenilirliğini düşürür.

Sitemap göndermek yalnızca bir ipucudur; Google, belgeye göre taramayı garanti etmez. Sitemap'i Search Console'daki Sitemap raporundan, Search Console API ile ya da robots.txt dosyasına bir Sitemap satırı ekleyerek bildirebilirsiniz. Rapor, Googlebot'un sitemap'e ne zaman eriştiğini ve işleme hatalarını gösterir.

Sitemap'i üretmek: veri kaynağı ve otomasyon

Sitemap yöntemi, elle yazıldığında en çok hata üreten yöntemdir; ancak bir listeden üretildiğinde en tutarlı olanıdır. Bu nedenle ilk iş, dil sürümlerini tutan tek bir kaynak belirlemektir: ürün veritabanı, içerik yönetim sistemi ya da bir tablo. Her kayıt için küme kimliği, dil kodu, bölge kodu (varsa) ve canonical adres bulunmalıdır. Sitemap üreticisi bu kaynağı okuyup her küme üyesi için bir url öğesi, her üyenin içine de kümenin tüm üyelerini ekleyen satırlar yazar.

Üreticinin üç kuralı olmalıdır. Birincisi, yalnızca yayında ve erişilebilir olan sürümleri yazmak; taslak ya da kaldırılmış sayfaları kümeye almamak. İkincisi, adres değiştiğinde kümenin tüm üyelerindeki satırı birlikte güncellemek. Üçüncüsü, kümede tek üye kalırsa (örneğin başka dillerin hepsi kaldırıldıysa) o sayfayı yine sitemap'e canonical adresiyle yazmak, ama sürüm satırlarını kaldırmak ya da yalnızca kendi satırını bırakmaktır. Bu üç kural uygulama önerisidir.

Adres değiştiğinde ne olur

Bir dil sürümünün adresi değiştiğinde, eski adres kalıcı yönlendirme ile yeni adrese gider; sitemap'te ise yalnızca yeni adres bulunur. Kümenin diğer üyelerindeki href satırları da yeni adrese güncellenir. Güncelleme tek üyede yapılır, diğerleri eski adresi göstermeye devam ederse karşılıklılık bozulur ve etiketler yok sayılabilir. Üretimin kaynak listeden yapılması bu sorunu ortadan kaldırır, çünkü tek bir değişiklik her satıra yansır.

Sık yapılan hatalar ve çözümleri

Aşağıdaki tablo, sitemap tabanlı hreflang uygulamalarında gözlenebilecek hataları sıralar. Bunlar Google belgelerindeki kurallardan türetilen çıkarımlardır; her satır hangi kuralın ihlal edildiğini gösterir.

Bu hataların ortak kökü, bilginin birden fazla yerde elle tutulmasıdır. Çözüm, üretimi merkezileştirmek ve yayından önce otomatik denetim koşturmaktır. Denetim betiği yukarıdaki sekiz satırı sorgulayabilir.

Doğrulama adımları

Yayın öncesi ve sonrası adımlar

1. Sitemap'in UTF-8 olduğunu, xhtml ad alanının kök öğede tanımlandığını ve XML'in geçerli biçimlendiğini kontrol edin.
2. Her url öğesinin loc değerinin tam nitelikli, canonical bir adres olduğunu doğrulayın.
3. Her url öğesinde kendi adresini içeren bir xhtml:link satırı bulunduğunu doğrulayın.
4. Kümenin diğer her üyesi için bir satır bulunduğunu ve satırların tüm üyelerde aynı olduğunu doğrulayın.
5. Her ilişkinin karşılıklı olduğunu kontrol edin: A, B'yi gösteriyorsa B de A'yı göstermeli.
6. hreflang kodlarının ISO 639-1 ve ISO 3166-1 Alpha 2 biçiminde olduğunu, bölgenin tek başına yazılmadığını doğrulayın.
7. Genel dil sayfası ve gerekiyorsa x-default satırı var mı bakın.
8. Sitemap'teki canonical adresin sayfadaki canonical ile birebir aynı olduğunu doğrulayın.
9. Dosyayı gönderin; Search Console'da Sitemap raporundaki işleme hatalarına bakın.
10. Yayından sonra küme üyelerinin gerçekten erişilebilir olduğunu, yönlendirme zincirine girmediğini kontrol edin.

Bu listeyi bir betiğe dönüştürmek mümkündür: sitemap'i okuyup her kümeyi çıkarmak, karşılıklılığı ve kendine bağlantıyı sınamak ve adresleri HTTP ile çağırıp yanıt kodlarını kaydetmek kısa bir iştir. Betiğin tek amacı, kümelerdeki kırık bağlantıyı yayından önce yakalamaktır.

Yayından sonra izleme

Sitemap gönderildikten sonra Search Console'daki Sitemap raporu, Googlebot'un dosyaya ne zaman eriştiğini ve işleme hatası olup olmadığını gösterir. Belgede, hreflang satırlarının tek tek doğrulandığını gösteren bir ekran tarif edilmez; bu nedenle karşılıklılığı ve kod biçimini kendi betiğinizle sınamaya devam edin. URL denetim aracı, tek bir sayfanın Google tarafından seçilen canonical adresini gösterir; kümenin üyeleri arasında beklenmeyen bir canonical seçimi görürseniz, o kümenin sayfalarını ve sitemap kayıtlarını yeniden karşılaştırın.

Uygulama önerisi: yeni bir dil ya da ülke eklediğiniz her seferde, eklemeden önce ve sonra aynı denetimi çalıştırın ve sonuçları kaydedin. Kayıt, bir sorun çıktığında hangi değişikliğin sorun yarattığını bulmayı kolaylaştırır. Sitemap'in lastmod değerlerini de bu kayıtla uyumlu tutun; yalnızca gerçekten değişen sürümün tarihi güncellenmelidir.

Örnek senaryo: üç dilli ürün sayfaları

Örnek senaryo: bir ev aletleri ihracatçısı Türkçe, İngilizce ve Almanca ürün sayfalarını tek alan adı altında üç dizinde yayınlıyor. Her ürünün sayfası üç dilde var; ancak bir marka bilgi sayfası yalnızca Türkçe ve İngilizce olarak hazırlanmış. Şirket hreflang'i sitemap ile bildirmeye karar veriyor, çünkü ürün şablonları üç ayrı ekip tarafından yönetiliyor ve şablon değişikliği yavaş.

Ürün sayfaları için şirket her ürünü bir kümeye yazar. Küme üç üyeden oluşur ve her üyenin url öğesinde üç xhtml:link satırı bulunur: kendisi ve diğer ikisi. Genel dil sayfası olarak İngilizce sürümü kullanılır ve bir de x-default satırı, ülke ve dil seçtirilen giriş sayfasına yönlendirilir. Marka bilgi sayfası iki üyeli küme olur; Almanca sürümü yoktur ve bu sayfanın kümesine Almanca satır eklenmez.

Şirket küme listesini ürün veritabanından üretir. Bir ürünün Almanca açıklaması hazır değilse o ürünün kümesi iki üyeli yayınlanır; Almanca sayfa yayına çıktığında küme üç üyeye genişler ve diğer iki sürümün kaydı da güncellenir. Güncelleme, kümenin tüm üyelerinde birlikte yapıldığı için karşılıklılık bozulmaz.

Sitemap dosyası ürün sayısına göre bölünür. Her dosya bir ürün grubunun tüm dil sürümlerini içerir; dosyalar bir sitemap dizininde toplanır. Şirket dizini robots.txt'e ekler ve Search Console'da Sitemap raporuna da gönderir. Rapordaki işleme hataları ilk haftada izlenir. Aynı alan adı altında üç dizin olduğu için dosyalar kök dizinde barındırılır ve her dizindeki adresleri kapsayabilir.

Büyük bir sitede ilk kurulum sırası

1. Küme kaynağını kurun ve her kayda dil, bölge ve canonical adres alanlarını ekleyin.
2. Kaynaktan bir deneme sitemap'i üretin ve yalnızca küçük bir ürün grubuyla sınayın.
3. Kendine bağlantı, karşılıklılık ve kod biçimi denetimlerini betikle çalıştırın.
4. Sınamadan geçen dosyayı sitemap dizinine ekleyip Search Console'a gönderin.
5. Sitemap raporundaki işleme hatalarını inceleyin; hata varsa düzeltin ve yeniden gönderin.
6. Diğer ürün gruplarını aşamalı olarak ekleyin; her eklemede aynı denetimi tekrarlayın.
7. Yeni dil ya da ülke eklendiğinde yalnızca kaynağı güncelleyin; üretici tüm kümeleri yeniden yazar.

Bu sıra bir uygulama önerisidir. Aşamalı ilerlemenin değeri, bir üretim hatasının tüm siteyi etkilemeden ilk küçük grupta görülmesidir. Belgelerde aşama sayısı ya da bekleme süresi tanımlanmamıştır.

Karar kuralı ve kontrol listesi

1. Şablonlara hızlı ve güvenli dokunabiliyor musunuz? Evetse HTML yöntemi de uygundur. Hayırsa sitemap yöntemini düşünün.
2. Dil sürümleri tek bir listeden üretilebiliyor mu? Evetse sitemap'i bu listeden üretin.
3. Zaten güncel bir sitemap'iniz var mı? Evetse hreflang'i oraya ekleyin; yoksa sitemap oluşturmanın maliyetini tartın.
4. Tek yönteme karar verin; aynı bilgiyi iki yerde tutmayın.
5. Kümeyi karşılıklı üretin; yarım küme yayınlamayın.

• xhtml ad alanı kök öğede tanımlı mı?
• Her url öğesinde kendi adresi ve tüm eşleri var mı?
• Adresler tam nitelikli ve canonical mi?
• Kodlar ISO 639-1 ve ISO 3166-1 Alpha 2 mi, bölge tek başına yazılmamış mı?
• Genel dil sayfası ve gerekiyorsa x-default var mı?
• Aynı küme aynı dosyada mı, dosya UTF-8 mi?
• Sınırlar (50.000 URL, 50 MB) aşılmıyor mu?
• lastmod yalnızca gerçek güncellemede mi değişiyor?
• Sitemap Search Console'a ve robots.txt'e bildirildi mi?

Kümeleri yazarken adres biçimini önceden kararlaştırmak, sitemap'in kendisinden önce yapılması gereken bir iştir. Slug ve dil dizini kararları için yerelleştirilmiş URL ve slug çevirisi rehberine bakın. Sürümler dizine girip çeşitli ülkelerden bağlantı almaya başladığında, bağlantı hedeflerinin hangi dil sürümüne yöneldiği için uluslararası çok dilli backlink stratejisi ayrı bir konudur.

Sık Sorulan Sorular

Hreflang için HTML, HTTP başlığı ve sitemap yöntemlerinden hangisi daha iyi?

Google'ın yerelleştirilmiş sürümler belgesi üç yöntemin eşdeğer olduğunu söyler. Üçünü birlikte kullanmanın Arama'da faydası yoktur ve yönetimi zorlaştırır. Seçim sitenizin yapısına göre yapılır.

Sitemap'te hreflang için hangi alanlar gerekir?

Kök öğede xhtml ad alanı tanımlanır; her sayfa kendi url öğesinde loc ile yer alır; ve bu öğenin içinde, kendisi dahil her sürüm için rel alternate, hreflang ve href alanlı bir xhtml:link satırı bulunur. Satırların sırası önemli değildir.

xhtml:link satırları URL sınırına dahil mi?

Belgeye göre xhtml:link öğeleri URL sınırına dahil sayılmaz. Tek sitemap 50.000 URL ya da 50 MB (sıkıştırılmamış) ile sınırlıdır; fazlasında bölmek gerekir.

Her sayfa her dilde bulunmak zorunda mı?

Hayır. Belge bazı sayfalarda bazı dilleri atlamanıza izin verir. Yeni dil sayfası eklendiğinde kaynak ya da baskın dil sayfalarıyla çift yönlü bağlanması gerekir.

Sitemap'e priority ve changefreq eklemeli miyim?

Google bu alanları yok sayar. lastmod ise yalnızca tutarlı ve doğrulanabilir biçimde doğruysa kullanılır.

Sitemap'i göndermek sayfaların taranmasını garanti eder mi?

Hayır. Belgeye göre sitemap göndermek yalnızca bir ipucudur. Search Console'daki Sitemap raporu Googlebot'un dosyaya ne zaman eriştiğini ve işleme hatalarını gösterir.

Sonuç

Hreflang'i sitemap ile bildirmek, şablonlara dokunmadan tek dosyadan yönetim sağlar ve kümeleri bir listeden üretmeye uygundur. Her url öğesi kendini ve tüm eşlerini xhtml:link satırlarıyla listelemeli, adresler tam nitelikli ve canonical olmalı, kodlar ISO biçiminde yazılmalı ve ilişkiler karşılıklı olmalıdır. Büyük sitelerde sınırlara dikkat edin, bir kümenin üyelerini aynı dosyada tutun ve tek yöntemle kalın. Google'ın belgeleri sıralama garantisi vermez ve ayrıntılar değişebilir; uygulamadan önce güncel sayfalara bakın.

Dil sürümleriniz için özgün içerik gerekiyorsa Akua Adforce'taki makale yazımı hizmeti sayfasında kapsam ve koşullar yer alır.