Makale Görseli Alt Metni ve Stok Görsel Lisansı

Bir makaleye görsel eklemek iki ayrı sorumluluk getirir: görseli görmeyen okura ve arama motoruna anlatmak, bir de görseli kullanma hakkınızın olduğunu kanıtlayabilmek. Makale görseli alt metni birinci sorumluluğu, stok görsel lisansı ikincisini karşılar. İkisi de çoğu zaman yayın saatinde aceleyle geçilir ve sonradan pahalıya mal olur.

Bu rehber alt metnin nasıl yazılacağını, dekoratif görsellerde neyin yapılacağını, stok görsel lisanslarının nasıl okunacağını ve dosya hazırlığını sade bir dille anlatır. Lisans konularında genel çerçeve sunulur; bu içerik hukuki tavsiye değildir ve belirli bir stok sitesi için kesin hüküm içermez.

Makale Görseli Alt Metni Neden Önemli

Alt metin, görselin yerine geçen kısa yazılı açıklamadır. Ekran okuyucu kullanan bir okur görseli bu açıklamadan öğrenir. Görsel yüklenmediğinde de tarayıcı alt metni gösterir. Yani alt metin öncelikle bir erişilebilirlik bilgisidir.

Google, alt metni görsel meta verisinin en önemli parçası olarak tanımlar ve görselin ne anlattığını anlamak için sayfa içeriğiyle birlikte kullanır. Dolayısıyla iyi yazılmış alt metin hem okura hem arama motoruna aynı bilgiyi verir. Burada kritik nokta şudur: alt metin arama motoru için değil, görseli göremeyen kişi için yazılmalıdır; arama motoru bundan zaten yararlanır.

Alt metin üç alanda iş görür:

• Erişilebilirlik: Görme engelli okurlar görselin içeriğini ve makaledeki rolünü anlar.
• Görsel arama: Alt metin, görselin hangi konuyla ilgili olduğunu belirlemeye yardım eder.
• Yedek bilgi: Bağlantı yavaşken veya görsel engellendiğinde okur yine de bağlamı kaçırmaz.

Alt metnin sıralamayı tek başına yükselteceğini beklemek yanlıştır. Görsel aramada görünürlüğe katkı sağlayabilir, ancak asıl değeri doğru ve yararlı bilgi vermesidir.

İyi Bir Alt Metin Nasıl Yazılır

İyi alt metin kısa, özel ve sayfanın bağlamına uygundur. Google'ın örnekleri de aynı yönde ilerler: alt metin hiç yazılmaması kötü, anahtar kelimeyle doldurulması daha kötü, görseli sade bir cümleyle anlatması ise doğru yaklaşımdır.

Yazarken şu adımları izleyin:

1. Görselde ne olduğunu bir cümleyle söyleyin; kim, ne yapıyor, nerede.
2. Makalenin konusuyla ilgisini kurun; aynı görsel farklı yazılarda farklı alt metin alabilir.
3. Gereksiz "görsel", "resim" veya "fotoğraf" sözcüğüyle başlamayın; okuyucu zaten bunun görsel olduğunu bilir.
4. Çok uzatmayın; yaklaşık bir cümle, çoğu zaman 125 karakterin altı yeterlidir.
5. Görselde okunan bir metin varsa önemli ise alt metne taşıyın.

Anahtar kelime konusunda ölçü şöyledir: görsel gerçekten o konuyla ilgiliyse kelime doğal olarak geçebilir. Alt metni kelime listesiyle doldurmak Google'ın yönergelerinde istenmeyen bir uygulamadır ve okur deneyimini bozar.

Karşılaştırma için kurgusal bir örnek: bir kahve makinesi rehberinde "kahve makine espresso fiyat en uygun kahve makinesi" yazmak anahtar kelime yığınıdır. "Tezgâhta espresso çeken yarı otomatik kahve makinesi" ise görseli anlatır. İkincisi hem erişilebilir hem sade bir alt metindir. Metin yazımının genel disiplinini ise SEO makale yazımı rehberinde bulabilirsiniz.

Dekoratif Görsel ve Boş Alt Metin

Her görsel bilgi taşımaz. Bazı görseller yalnızca süstür: ince bir ayraç, arka plan deseni veya metne hiçbir şey eklemeyen bir bezemedir. Bu tür görsellerde alt özniteliği tamamen kaldırmak yerine boş bırakmak (alt="") doğru yöntemdir. Boş alt metin, ekran okuyucuya bu görseli atlamasını söyler.

Alt özniteliğini hiç yazmamakla boş bırakmak aynı şey değildir:

• Öznitelik yok: Bazı ekran okuyucular dosya adını okuyabilir, okur gereksiz bir ses duyar.
• Boş öznitelik (alt=""): Görsel dekoratif sayılır ve sessizce atlanır.
• Dolu öznitelik: Görsel bilgi taşır ve açıklanır.

Karar verirken şu soruyu sorun: bu görseli kaldırsam okur bir bilgi kaybeder mi? Cevap hayırsa dekoratiftir. Cevap evetse, grafik, şema veya ürün fotoğrafı gibi içeriği taşıyan bir görseldir ve alt metin gerekir.

Makalede kapak görseli çoğu zaman bir ara durumdur. Konuyu duygusal olarak destekliyorsa kısa bir betim yazmak, sadece süs ise boş bırakmak makuldür. Önemli olan her görsel için bilinçli bir karar vermektir; editör listesinde "alt metin: dolu, boş veya gerekmez" şeklinde bir sütun bu kararı görünür kılar.

Stok Görsel Lisansını Okumak

Stok görsel, birçok kullanıcıya belirli koşullarla sunulan hazır görseldir. Görselin ücretsiz olması, her koşulda kullanılabileceği anlamına gelmez; kullanım hakkı lisansta yazılıdır. Lisansı okumak, görselden önce gelen bir adımdır.

Lisanslar genel olarak şu gruplara ayrılır:

• Platformun kendi lisansı: Pexels, Unsplash ve benzeri platformlar görselleri kendi lisans metinleriyle sunar. Bu metinler kullanım alanlarını ve kısıtları tanımlar; zaman içinde değişebilir.
• CC0 (kamu malı bildirimi): Hak sahibi mümkün olan en geniş ölçüde haklarından vazgeçtiğini bildirir. Yine de görselde görünen kişiler, markalar veya logolar için ayrı hususlar olabilir.
• CC BY (atıf lisansı): Kullanım serbesttir, ancak hak sahibine belirtilen biçimde atıf yapılması gerekir.
• Ücretli lisanslar: Kullanım alanı, tirajı veya süreyi sınırlayabilir.

Bu liste bir özettir; her platformun ve her lisans sürümünün ayrıntısı farklıdır. Görseli indirdiğiniz sayfadaki lisansı sayfa bazında okuyun. Aynı platformdaki iki görselin koşulları farklı olabilir, örneğin bir görsel yalnızca editoryal kullanım için sunulmuş olabilir.

Lisans metnini okurken kendinize şunları sorun: ticari kullanım serbest mi, düzenleme yapılabilir mi, atıf şart mı, yeniden dağıtım yasak mı? Bu soruların cevabını bir sonraki bölümde ayrıntılandırıyoruz.

Atıf, Ticari Kullanım ve Düzenleme İzinleri

Her lisans üç ana konuda şart koşar: atıf, ticari kullanım ve değişiklik. Bunları ayrı ayrı kontrol edin.

Atıf

Atıf gerekiyorsa ne yazılacağını, nerede görüneceğini ve bağlantı verilip verilmeyeceğini lisans belirler. Yaygın biçim görselin adı, hak sahibi, lisans ve kaynak bağlantısını içerir. Atıf gerekmiyorsa bile nezaket olarak kaynak vermek mümkündür; ancak bu zorunlu sayılmaz.

Ticari kullanım

Kurumsal bir blogda, reklam içeren bir sayfada veya ürün satışına bağlı bir makalede kullanım ticari sayılabilir. Lisans "ticari kullanım serbest" diyorsa bu çoğunlukla geçerlidir, ancak "ticari olmayan" bir kısıt varsa görsel iş sitenizde kullanılamaz.

Düzenleme

Kırpma, renk düzeltme veya üzerine metin ekleme gibi değişikliklerin serbest olup olmadığına bakın. Bazı lisanslar türev çalışmaya izin vermez. Kısmen düzenlenmiş görselde bile atıf şartı sürebilir.

Tanınabilir kişi, marka, logo veya sanat eseri içeren görsellerde telif lisansı tek başına yeterli olmayabilir; kişilik ve marka hakları ayrı bir konudur. Şüphe halinde kişi veya marka içermeyen görseli tercih etmek en sade yoldur. Tanıtım yazılarında görsel seçimini tanıtım yazısında görsel ve video kullanımı rehberi ayrıca ele alır.

Dosya Adı, Boyut ve Biçim Hazırlığı

Görsel dosyasının hazırlığı yayından önce yapılır ve üç konuyu kapsar.

• Dosya adı: Google, dosya adlarının görselin konusu hakkında yalnızca zayıf bir sinyal verdiğini belirtir. Yine de "IMG00023.JPG" yerine kısa ve açıklayıcı bir ad kullanın; örneğin "espresso-makinesi-tezgah.jpg". Sözcükleri tire ile ayırın.
• Biçim: Google Arama, JPEG, PNG, WebP, GIF, BMP, SVG ve AVIF gibi biçimleri destekler. Uzantının gerçek dosya türüyle eşleşmesi önerilir.
• Boyut: Görseli sayfada gösterileceği boyuta yakın bir çözünürlükte hazırlayın. Gereksiz büyük dosya sayfayı yavaşlatır.

Sıkıştırma sırasında kaliteyi gözle kontrol edin. Aşırı sıkıştırılmış bir görsel bulanık görünür ve makalenin güvenilirliğini zedeler. Görselin boyutlarını (genişlik ve yükseklik) HTML'de belirtmek de sayfa yüklenirken kaymayı azaltır.

Ayrıca görseli, ilgili metnin yakınına koyun. Google, görselin konusuna uygun metne yakın yerleştirilmesini önerir; böylece sayfa bağlamı görselin anlamını güçlendirir. Dosyaları bir kez doğru adlandırıp düzenli bir klasörde tutmak, ileride lisans kaydını bulmayı da kolaylaştırır.

Görsel Altyazısı ve Metinle Uyum

Altyazı, görselin altında görünen ve herkesin okuduğu metindir. Alt metin ise görseli göremeyen kişi için görünmez bir betimdir. İkisi birbirinin yerine geçmez.

Aralarındaki farkı şöyle özetleyebiliriz:

• Alt metin: Görselin ne gösterdiğini söyler. Herkese değil, görseli algılayamayan okura hizmet eder.
• Altyazı: Görselin neden orada olduğunu veya ek bir bilgiyi söyler. Tüm okurlar görür.

İkisini aynı cümle yapmak okur için tekrar olur; ekran okuyucu kullanan kişi aynı bilgiyi iki kez duyar. Altyazı bağlam ve yorum, alt metin betim taşısın.

Metinle uyum da önemlidir. Görsel, yanındaki paragrafın konusunu desteklemelidir. Konuyla alakasız bir görsel, ne kadar iyi etiketlenirse etiketlensin okuru yanıltır. Bu yüzden görseli seçerken önce makalenin o bölümünü, sonra görseli düşünün; tersini yapmak genellikle uyumsuz yerleşime yol açar.

Kurumsal sitelerde görsel kullanımının genel çerçevesi için kurumsal web sitesi içerik yazımı yazımıza bakabilirsiniz. Yayın öncesi son kalite kapısında ise içerik teslim kalite kontrol listesi görsel kontrollerini de hatırlatır.

Görsel Lisansını Kayıt Altında Tutmak

Lisans, yalnızca kullanım anında geçerli bir bilgi gibi görünür; oysa sorun genellikle aylar sonra çıkar. Bir hak sahibi ya da platform itiraz ettiğinde elinizde görselin nereden, hangi koşulla ve hangi tarihte alındığını gösteren kayıt olmalıdır.

Kayıtta şu bilgileri tutun:

1. Görselin bulunduğu sayfanın adresi ve indirme tarihi.
2. Platform, hak sahibi ve görselin kendi sayfa bağlantısı.
3. Lisans türü ve lisans sayfasının o günkü hali (ekran görüntüsü veya kayıtlı metin).
4. Atıf gerekliliği ve kullanılan atıf metni.
5. Görselin yayınlandığı makalenin adresi ve yapılan düzenlemeler.

Lisans metinleri zamanla değişebildiği için indirme günündeki sürümü saklamak önemlidir. Kayıt, ekip değişse bile kimin neyi nereden aldığını gösterir. Görselleri ortak bir tabloda izlemek, aynı görselin yanlışlıkla ikinci kez yasal kontrol dışında kullanılmasını engeller.

Bu bölümdeki öneriler iyi uygulama çerçevesidir. Belirli bir uyuşmazlık veya yüksek riskli kullanım için lisans metnini yetkili bir kaynaktan veya hukuk danışmanından doğrulayın.

Örnek Şablon: Görsel ve Lisans Kayıt Tablosu

Şöyle bir durumu düşünün: kurgusal bir seyahat blogu yeni bir makale için üç görsel kullanıyor ve editör hem alt metin hem lisans kararını tek tabloda tutmak istiyor. Aşağıdaki tablo bu işi görür. Tüm girdiler kurgusaldır ve gerçek bir platformu temsil etmez.

Örnek şablon: görsel ve lisans kayıt tablosu

Tablo yazı başına bir kez doldurulur ve editörün arşivinde saklanır. Aynı şablonu tüm yazılar için kullandığınızda hem erişilebilirlik hem lisans kontrolü rutin bir adıma dönüşür. Brief aşamasında hangi görsellerin gerektiğini önceden belirlemek için içerik brief'i hazırlama rehberini kullanabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Alt metne anahtar kelime yazmak şart mı?

Hayır, şart değildir. Görsel konuyla gerçekten ilgiliyse anahtar kelime doğal olarak geçebilir. Ancak alt metni anahtar kelimeyle doldurmak Google'ın yönergelerinde istenmeyen bir uygulamadır ve erişilebilirliği bozar.

Her görsele alt metin gerekir mi?

Bilgi taşıyan her görsele gerekir. Dekoratif görsellerde alt özniteliği boş bırakılır (alt=""), böylece ekran okuyucu görseli atlar. Önemli olan her görsel için bilinçli bir karar vermektir.

Ücretsiz stok görsel ticari kullanılabilir mi?

Her zaman değil. Ücretsiz olması ticari kullanımın serbest olduğu anlamına gelmez; bunu lisans belirler. Görselin sayfasındaki lisansı okuyun ve atıf ya da düzenleme şartı olup olmadığına bakın. Bu içerik hukuki tavsiye değildir.

Görsel altyazısı ile alt metin aynı şey mi?

Hayır. Altyazı görselin altında herkese görünen bağlam metnidir; alt metin ise görseli göremeyen okur için kodda yer alan betimdir. İkisini aynı cümle yapmak okuyucuya tekrar yaşatır.

Lisansı kaybolan görselle ne yapılır?

Önce görselin kaynağını ve lisansını yeniden bulmayı deneyin. Doğrulayamıyorsanız görseli yayından kaldırıp lisansı net başka bir görselle değiştirmek en güvenli yoldur. Gelecekte aynı sorunu yaşamamak için kayıt tablosunu kullanın.

Görsel dosya adı SEO için önemli mi?

Google dosya adının yalnızca zayıf bir sinyal olduğunu söyler. Yine de kısa ve açıklayıcı bir ad hem sizin düzeninizi hem görselin konusunun anlaşılmasını kolaylaştırır. Rakamlardan oluşan kamera adlarından kaçının.

Sonuç ve Sonraki Adım

Makale görseli alt metni ve stok görsel lisansı birbirinden bağımsız görünse de ortak bir ilkeye dayanır: görseli bilinçli seçmek ve nedenini belgelemek. Alt metni sade ve betimleyici yazın, dekoratif görselleri boş bırakın, lisansı sayfa bazında okuyun ve kaydını saklayın. Dosya adı, boyut ve altyazı bu çerçevenin tamamlayıcılarıdır.

Görsel hazırlığı bittiğinde sıra metnin kalitesine gelir. Görsel ve metni birlikte düşünen bir yazar arıyorsanız tanıtım yazısı nasıl hazırlanır rehberine bakabilir, makalenizi bir uzmana yazdırmak için de makale yazımı hizmet sayfasını inceleyebilirsiniz.