Tedarikçiniz işi zamanında teslim etmiyorsa, ona süre veren yazılı bir bildirim göndermeniz hem temerrüt hem sonraki haklarınız açısından işinizi sağlamlaştırır. Türk Borçlar Kanunu'nun 117. maddesi, muaccel bir borcun borçlusunun alacaklının ihtarıyla temerrüde düşeceğini söyler. 123. madde ise karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde alacaklının borcun ifası için uygun bir süre verebileceğini yazar. Kimyasal temizlik ürünleri bayii olarak internet sitenizin tanıtımı için bir ajansla çalışıyorsanız, bu iki maddeyi bilmek yazışmalarınızı düzenler. Hukuki tavsiye değildir.
Bir de telefonda veya mesajla kurulan anlaşmalar vardır. Türk Ticaret Kanunu'nun 21. maddesinin üçüncü fıkrası, sözlü ya da iletişim araçlarıyla kurulan sözleşmenin içeriğini doğrulayan bir yazıyı alan kişinin sekiz gün içinde itiraz etmemesi halinin sonucunu düzenler. Noter, KEP ve benzeri resmî gönderim yöntemlerinin işleyişi bu konunun dışındadır.
Temerrüt ne zaman başlar?
Borçlar Kanunu madde 117 (yeni sekmede açılır) iki ayrı yol gösterir. Birincisi: muaccel bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer. İkincisi: borcun ifa edileceği gün birlikte belirlenmişse veya sözleşmede saklı tutulan bir hakka dayanarak taraflardan biri usulüne uygun bir bildirimle belirlemişse, bu günün geçmesiyle borçlu temerrüde düşmüş olur. Haksız fiilde fiilin işlendiği, sebepsiz zenginleşmede zenginleşmenin gerçekleştiği tarih de ayrıca sayılır; bunlar tedarikçi sözleşmesinin dışındadır.
Muaccel borç ne demektir?
Muaccel, ifa zamanı gelmiş demektir. Madde bu kavramı tanımlamaz; belgelerde bu konuda ifade yok. Uygulama önerisi: siparişte teslim tarihi açık yazıyorsa, o tarih geçtiğinde işin muaccel olduğunu varsayabilirsiniz, ama tarih yazmıyorsa teslim zamanını önce yazılı olarak belirleyin.
Tarih belirlenmişse ihtara gerek var mı?
Madde 117'nin ikinci cümlesine göre ifa günü birlikte belirlenmişse, bu günün geçmesiyle borçlu temerrüde düşmüş olur. Yine de yazılı bildirim işe yarar: temerrüdün başladığı tarih tartışılsa bile, ihtar süre verme işlevini görür ve talebinizi kayda geçirir. Maddenin ihtarın biçimine ilişkin bir ifadesi yoktur; ihtarın e-postayla, mektupla ya da başka biçimde yapılabileceğine dair sonuç buradan çıkarılamaz.
Birden çok teslim kalemi olduğunda
Bayiinin siparişinde dört ürün rehberi, iki kategori sayfası metni ve bir bülten yazısı varsa, her kalemin teslim tarihi aynı olmayabilir. Madde 117, borcun muaccel olmasını arar, dolayısıyla ihtarda hangi kalemin ne zaman muaccel olduğunu ayrı ayrı yazmak gerekir. Uygulama önerisi: kalemleri tablo halinde sıralayın, her satırda teslim tarihini, durumunu ve eksikliğin niteliğini belirtin. Böylece zamanında teslim edilen kalemler için bir tartışma çıkmaz ve ihtar yalnızca gerçekten geciken kalemleri hedefler.
Teslim tarihi hiç yazılmamışsa
Siparişte teslim tarihi yoksa, borcun ne zaman muaccel olduğu sorusu açık kalır ve belgelerde bu konuda ifade yok. Böyle bir durumda iki yol vardır. Birincisi, karşı tarafa yazılı olarak makul bir teslim tarihi önermek ve onay almak. İkincisi, borcun muaccel olduğunu kendi değerlendirmenizle yazıp süre vermek. Uygulama önerisi: önce tarih konusunda yazılı bir teyit alın; çünkü karşı taraf tarih konusunda itiraz ederse süre verdiğiniz yazı da tartışmalı hale gelir.
İhtar metninde bulunması gerekenler
Kanun metni ihtarın içeriğini sıralamaz; belgelerde bu konuda ifade yok. Bu yüzden önerilen unsurlar Uygulama önerisi niteliğindedir ve amaç, karşı tarafın neyi, ne zamana kadar, hangi dayanakla yapması gerektiğini tartışmasız hale getirmektir.
| Unsur | Neden yazılır? |
|---|---|
| Taraflar ve sipariş | Kime, hangi sözleşme veya sipariş için yazıldığı belli olsun |
| Borcun tanımı | Neyin, ne zaman teslim edilmesi gerektiği açık olsun |
| Eksiğin tarifi | Neyin teslim edilmediği veya geciktiği tek tek yazılsın |
| Talep | İfa isteniyor mu, ek süre mi veriliyor, ayrıca ne isteniyor, bellidir |
| Süre | Karşı tarafın yapması gereken işin son günü yazılsın |
| Sonuç bildirimi | Sürede yapılmazsa hangi hakkın kullanılacağı söylensin |
| Tarih ve imza | Metnin kimden ve ne zaman çıktığı belli olsun |
Talebi tek cümleye indirmek
Bir ihtarın en güçlü cümlesi talebi ve süreyi birlikte söyleyen cümledir: "Siparişteki beş içeriğin eksik kalan ikisini şu tarihe kadar yayına almanızı talep ederim." Uzun bir şikayet metni içinde kaybolan talep, karşı tarafın "ne istendiğini anlamadık" demesine imkan verir. Bu nedenle ihtarı talep cümlesiyle bitirin ve cümleyi metnin başında da tekrarlayın.
Hukuki iddiaları sade tutmak
Madde numarası saymak ihtarın gücünü artırmaz; olgular önemlidir. Uygulama önerisi: kimin, ne zaman, ne yazdığını ve neyin eksik kaldığını yazın, iddialarınızı belgelerle destekleyin. Kanun maddesi anmak istiyorsanız, yalnızca madde metninde yazanı aktarın ve yorum katmayın.
Dil ve ton
İhtar, bir hakaret metni değil, bir kayıt belgesidir. Sinirli ifadeler, karşı tarafı suçlayan sıfatlar ve belgelenmemiş iddialar metnin gücünü azaltır. Kısa cümleler kurun, tarih ve rakam verin, her cümleyi belgeyle destekleyebileceğiniz bir olguya dayandırın. Uygulama önerisi: metni gönderiminden önce bir gün bekletin, yeniden okuyun ve yalnızca olgu içermeyen cümleleri silin.
Sonuç cümlesini sade yazmak
İhtarın son cümlesi, sürede yapılmazsa hangi hakkın kullanılacağını söyler. Üç seçeneğin üçünü birden sıralamak metni zayıflatır, çünkü karşı taraf hangisinin seçileceğini anlayamaz. Hangisinin seçileceği süre dolana kadar kesinleşmemişse, "seçimlik haklarımı kullanacağım" cümlesi yerine hangi hakların değerlendirileceği açık yazılır. Cümlenin ne kadar ayrıntılı olması gerektiği hakkında belgelerde bu konuda ifade yok. Uygulama önerisi: tek bir hakkı öne çıkarın, diğerlerini "saklıdır" kelimesiyle bırakmak yerine kendi cümlesiyle yazın.
Ekler
- Sipariş formu veya kabul edilen teklif.
- Ödeme belgesi, ödeme yapıldıysa.
- Teslim tarihini gösteren yazışma.
- Eksik kalemleri gösteren liste veya ekran görüntüsü.
- Varsa daha önce gönderilen teyit yazısı.
Ödeme durumu ihtarı nasıl etkiler?
Madde 123, karşılıklı borç yükleyen sözleşmeleri konu alır. Ajans işi yapar, bayii bedeli öder. Bayii bedelin tamamını ya da bir kısmını ödemişse, ihtarda bunu yazın ve dekontu ekleyin. Ödeme henüz yapılmamışsa ve ödeme teslime bağlıysa, bunu da yazın. Uygulama önerisi: "Bedel teslimden sonra ödenecektir" gibi bir cümle, karşı tarafın "ödeme yapılmadığı için iş başlamadı" itirazını azaltabilir. Ödemenin teslime bağlı olup olmadığı sözleşmeye bağlıdır; belgelerde bu konuda genel bir ifade yok.
Süre vermek: Borçlar Kanunu madde 123
Madde 123, karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde taraflardan biri temerrüde düştüğünde diğerinin borcun ifa edilmesi için uygun bir süre verebileceğini ya da uygun bir süre verilmesini hakimden isteyebileceğini yazar. Maddede "uygun bir süre" ifadesi geçer. Kaç gün olduğu hakkında belgelerde bu konuda ifade yok.
Uygun süre nasıl seçilir?
Uygulama önerisi: işin niteliğine bakın. Bir içeriğin yayına alınması için tanınacak süreyle, yeni bir sitenin kurulumu için tanınacak süre aynı olmaz. Süreyi takvim tarihi olarak yazın ("... tarihinde mesai bitimine kadar"), "makul sürede" ifadesiyle bırakmayın. Verdiğiniz süre çok kısaysa, sonradan "uygun süre verilmedi" itirazıyla karşılaşabilirsiniz. Bu nedenle sürenin kısalığını gerekçelendirin: sezon, kampanya tarihi, sipariş yoğunluğu gibi.
Ek süre vermenin sonucu
Ek süre vermek, karşı tarafa ikinci bir fırsat tanımaktır ve bir sonraki adımın zeminini hazırlar. Madde 125'e göre süre verilmişse ve borçlu verilen süre içinde borcunu ifa etmemişse, alacaklının seçimlik hakları doğar. Bu nedenle verdiğiniz sürenin dolduğu günü takvime işleyin.
Süre ölçütleri
| İşin niteliği | Süreyi etkileyen ölçüt |
|---|---|
| Hazır bir içeriğin yayına alınması | Yayın izninin ve teknik işlemin ne kadar sürdüğü |
| Yeni içeriğin yazılması | Araştırma, yazım ve onay turu |
| Bir kampanyaya bağlı iş | Kampanyanın bitiş tarihi |
| Düzeltme veya revizyon | Hatanın büyüklüğü ve yayın sistemi |
Tablo, süre kararını verirken bakılacak ölçütleri toplar. Uygulama önerisi: ajansın itiraz edebileceği kadar kısa bir süre seçmeyin.
Süre vermeye gerek olmayan haller
Madde 124, üç durumda süre verilmesine gerek olmadığını yazar:
- Borçlunun içinde bulunduğu durumdan veya tutumundan süre verilmesinin etkisiz olacağı anlaşılıyorsa.
- Borçlunun temerrüdü sonucunda borcun ifası alacaklı için yararsız kalmışsa.
- Borcun ifasının belirli bir zamanda veya belirli bir süre içinde gerçekleşmemesi üzerine ifanın artık kabul edilmeyeceği sözleşmeden anlaşılıyorsa.
Bu üç hali işletme diline çevirmek için kimyasal temizlik ürünleri bayii örneğini düşünün. Örnek senaryo: bir bayii, kış sezonu kampanyasına bağlı bir sponsorlu yazı sipariş eder. Yazı sezon sonuna kadar yayına girmez. Kampanya tarihi geçmişse, yazının yayına girmesi bayii için yararsız hale gelmiş olabilir. Bu hal, ikinci maddedeki duruma yaklaşır. Ancak somut olayda bu hallerden birinin gerçekleşip gerçekleşmediğine hakim karar verir; bu yüzden şüphede iseniz yine de süre veren bir bildirim göndermek, elinizi güçlendirir.
Süre vermeyi atlama riski
Uygulama önerisi: "süreye gerek yok" sonucuna kendiniz varmayın. Süre verip verilmediği daha sonra tartışma konusu olursa, verilen süre ve verilmediği iddiası hakimin takdirine bağlıdır. Süre vermenin maliyeti bir yazıdır; vermemenin riski bir davanın olumsuz sonuçlanmasıdır.
Süre dolunca hangi haklar doğar?
Madde 125, temerrüde düşen borçlunun verilen süre içinde borcunu ifa etmemesi ya da süre verilmesini gerektirmeyen bir durum bulunması halinde, alacaklının üç yol arasından seçim yapabileceğini yazar.
| Seçenek | Madde metnindeki ifade |
|---|---|
| İfa ve gecikme tazminatı | Alacaklı her zaman borcun ifasını ve gecikme sebebiyle tazminat isteme hakkına sahiptir |
| İfadan vazgeçip olumsuz zararı istemek | Alacaklı ifadan ve gecikme tazminatından vazgeçtiğini hemen bildirerek, borcun ifa edilmemesinden doğan zararın giderilmesini isteyebilir |
| Sözleşmeden dönmek | Alacaklı sözleşmeden dönebilir. Dönme halinde taraflar karşılıklı olarak ifa yükümlülüğünden kurtulur ve daha önce ifa ettikleri edimleri geri isteyebilir |
Maddenin son cümlesi, dönme halinde borçlunun temerrüde düşmekte kusuru olmadığını ispat edemezse alacaklının sözleşmenin hükümsüz kalması sebebiyle uğradığı zararın giderilmesini de isteyebileceğini söyler. İkinci seçenekte maddenin "hemen bildirerek" demesine dikkat edin: vazgeçme beyanının gecikmeden yapılması gerekir. Bu seçenek zaman baskısı yaratır, bu yüzden süre dolmadan hangi yolu seçeceğinizi önceden düşünün.
Sürekli edimli sözleşmeler
Madde 126, ifasına başlanmış sürekli edimli sözleşmelerde, borçlunun temerrüdü halinde alacaklının ifa ve gecikme tazminatı isteyebileceği gibi sözleşmeyi feshederek sözleşmenin süresinden önce sona ermesi yüzünden uğradığı zararın giderilmesini de isteyebileceğini yazar. Aylık rapor ve bakım gibi her ay tekrarlanan bir hizmet bu maddenin kapsamına girip girmeyeceği somut sözleşmeye bağlıdır; hukuki nitelendirmeyi mahkeme yapar.
İhtardan sonra ajansın olası cevapları
Gönderdiğiniz bildirim dört türden birine cevap bulur. Her cevabın ayrı bir sonraki adımı vardır.
| Cevap | Ne yapılır? |
|---|---|
| Ajans eksikliği kabul eder ve tarih verir | Tarihi yazılı olarak teyit edin ve takvime işleyin |
| Ajans eksiklik olmadığını söyler | İtirazın gerekçesini yazılı isteyin, belgelerle karşılaştırın |
| Ajans kısmen teslim eder | Kalan kalemleri ayrı bir yazıyla hatırlatın, süre verin |
| Ajans hiç cevap vermez | Verdiğiniz sürenin dolmasını bekleyin, madde 125 seçeneklerini değerlendirin |
Ajans ek süre isterse
Ek süre talebi, borcun varlığını inkar etmediği anlamına gelebilir, ama bu bir yorumdur. Uygulama önerisi: ek süreyi vermeden önce yeni tarihi, bu tarihte de teslim edilmezse ne yapacağınızı ve eski süreden vazgeçmediğinizi yazın. Bu cümle, ek süreyi bir feragat olarak okumayı zorlaştırır.
Ajans iş teslim edilmesini engelleyen bir neden gösterirse
Ajans, teslimi engelleyen bir neden gösterirse bu neden belgeyle desteklenmelidir. Madde 118'e göre borçlu, temerrüde düşmekte kusuru olmadığını ispat etmedikçe geç ifadan doğan zarardan sorumludur. Kusursuzluğu ispat yükü borçludadır. Ajansın iddiasını belgesiz kabul etmeyin, ama tonunuzu da sertleştirmeyin; belge isteyin.
Gecikme tazminatı, faiz ve aşkın zarar
Madde 118, temerrüde düşen borçlunun, temerrüde düşmekte kusuru olmadığını ispat etmedikçe, borcun geç ifasından dolayı alacaklının uğradığı zararı gidermekle yükümlü olduğunu söyler. Madde 119 beklenmedik halden sorumluluğu, madde 120 ise temerrüt faizini düzenler: oran, sözleşmede kararlaştırılmamışsa faiz borcunun doğduğu tarihte yürürlükteki mevzuata göre belirlenir. Madde 122, temerrüt faizini aşan bir zarar varsa borçlunun kusursuzluğunu ispat etmedikçe bu zararı da gidermekle yükümlü olduğunu yazar.
Ticaret Kanunu'nun 10. maddesi ticari borçlarda, aksine sözleşme yoksa faizin vadenin bitiminden, belli bir vade yoksa ihtar gününden itibaren işlemeye başlayacağını söyler. Bu cümle, ihtar gününün neden önemli olduğunu gösterir. Faiz oranı hakkında belgelerde bu konuda ifade yok.
Zararı belgelemek
Uygulama önerisi: gecikme yüzünden uğradığınız zararı ihtar öncesinde kayda alın. Kaçırılan kampanya tarihini, boşa giden reklam bütçesini ve ek olarak ödemek zorunda kaldığınız tutarları belge ve tarihle yazın. Zarar kalemi olmadan yazılmış bir ihtar, yalnızca ifa talebi taşır.
Faiz borcunda temerrüt: madde 121
Madde 121, faiz veya irat borcunu ya da bağışladığı bir miktar parayı ödemekte temerrüde düşen borçlunun, icra takibine girişildiği veya dava açıldığı günden başlayarak temerrüt faizi ödemekle yükümlü olduğunu yazar. Aynı maddeye göre buna aykırı anlaşmalar ceza koşulu hükümlerine tabidir ve temerrüt faizine ayrıca temerrüt faizi yürütülemez. Tedarikçi ilişkisinde bu cümle, birikmiş faiz üzerinden yeniden faiz istenemeyeceğini gösterir. Uygulama önerisi: ihtardaki zarar kalemlerini "asıl alacak", "faiz" ve "diğer zarar" diye üç ayrı sütunda yazın ve faizi asıl alacağın içine katarak hesaplamayın.
Telefonla veya e-postayla kurulan anlaşmayı teyit etmek
Ticaret Kanunu madde 21 (yeni sekmede açılır), üçüncü fıkra, telefonla, telgrafla, herhangi bir iletişim veya bilişim aracıyla ya da başka bir teknik araçla veya sözlü olarak kurulan sözleşmelerle yapılan açıklamaların içeriğini doğrulayan bir yazıyı alan kişinin, bunu aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde itirazda bulunmamışsa, bu teyit mektubunun yapılan sözleşmeye veya açıklamalara uygun olduğunu kabul etmiş sayılacağını söyler.
İşletme diliyle: ajansla telefonda "beş içerik, ayın sonuna kadar" diye anlaştınız. Aynı gün gönderdiğiniz yazıda bu içeriği özetlerseniz ve karşı taraf sekiz gün içinde itiraz etmezse, o yazının anlaşmaya uygun olduğunu kabul etmiş sayılır. Madde "ticari" bir nitelendirme taşıdığı için, her müşteri-tedarikçi ilişkisine uygulanıp uygulanmayacağını mahkeme değerlendirir; belgelerde bu konuda ek ifade yok.
Teyit yazısına ne yazılır?
- Görüşmenin tarihi ve hangi araçla yapıldığı.
- Kararlaştırılan işin tanımı, adedi ve teslim tarihi.
- Kararlaştırılan bedel ve ödeme şekli.
- Varsa anlaşılan özel şartlar.
- Cümle: "Görüşmemizin içeriği bu şekildedir; farklı bir anlayışınız varsa yazılı olarak bildirmenizi rica ederim."
Sekiz günü takvime yazmak
Madde, süreyi teyit mektubunun alındığı tarihten sayar. Uygulama önerisi: gönderdiğiniz tarihi, gönderim kaydını ve karşı tarafın okuduğunu gösteren bir iz varsa onu saklayın. Ulaşma tarihini ispat etmek sizin işinizdir; belgelerde bu konuda ifade yok.
Teyit ile ihtarı karıştırmamak
Teyit yazısı, kurulmuş bir anlaşmanın içeriğini sabitler. İhtar ise borcun ifasını ister ve süre verir. İkisi aynı yazıda yer alabilir, ama amaçları farklıdır. Uygulama önerisi: önce teyit gönderip sonra ihtar yazmak, ihtarın dayanağına yönelik itirazı azaltabilir.
Yanlış anlaşılan nokta: teyit yazısı eklenen her kalemi anlaşma yapmaz
Ticaret Kanunu 21/3, kurulmuş bir sözleşmenin içeriğini doğrulayan yazıyı konu alır ve itiraz edilmemesi halinde yazının sözleşmeye veya açıklamalara uygun olduğunun kabul edilmiş sayılacağını söyler. Madde yazının uygunluğundan söz eder. Görüşmede hiç geçmemiş bir kalemin yazıya eklenmesinin sonucu hakkında belgelerde bu konuda ifade yok. Uygulama önerisi: yazıya yalnız görüşmede söylenenleri, aynı sırayla ve kalem kalem koyun.
Örnek senaryo: kimyasal temizlik ürünleri bayii ve içerik ajansı
Örnek senaryo: bir kimyasal temizlik ürünleri bayii, web sitesi için ajanstan dört ürün rehberi ister. Teslim tarihi telefonla belirlenir, sipariş formu yoktur. Bayii o gün bir teyit e-postası gönderir. Ajans cevap vermez. Teslim tarihi geçer, rehberlerden yalnızca biri yayına girmiştir.
Adım adım
- Bayii, teyit e-postasının gönderim kaydını ve içeriğini saklar. Sekiz gün içinde itiraz gelmemiştir.
- Teslim tarihi geçince eksik üç rehberi sayar ve her birinin konusunu, planlanan yayın tarihini yazar.
- Ajansa süre veren yazılı bildirim gönderir: eksik üç rehber, istenen tarih, tarihin gerekçesi, sürede yapılmazsa hangi hakkını kullanacağı.
- Süre dolduğunda yayına alınan rehberleri kontrol eder.
- Hâlâ eksik varsa seçimlik haklarını değerlendirir: ifa ve gecikme tazminatı, ifadan vazgeçip zarar isteme veya sözleşmeden dönme.
Her aşamada yazışma kopyasını saklamak, ileride uyuşmazlık büyürse dosyanın temelini oluşturur. Teslim edilmeyen bir tanıtım yazısı için izlenecek itiraz yolunu tanıtım yazısı teslim edilmezse itiraz süreci yazısında bulabilirsiniz.
Kalem takip tablosu
Dört rehber, iki kategori sayfası metni ve bir bülten yazısından oluşan siparişte her kalemin durumu ayrı yazılır. Tablo bir örnektir ve ihtara hangi satırların gireceğini gösterir.
| Kalem | Durum | İhtarda nasıl geçer? |
|---|---|---|
| Birinci ürün rehberi | Zamanında yayında | Yer almaz |
| İkinci ve üçüncü ürün rehberi | Teslim tarihi geçti, yayında değil | Kalem adı, planlanan tarih ve talep edilen yeni tarih |
| Kategori sayfası metinleri | Kısmen yayında | Eksik kalan sayfanın adresi ve ekran görüntüsü |
| Bülten yazısı | Taslak geldi, yayına alınmadı | Taslağın geliş tarihi ve yayın talebi |
İkinci örnek senaryo: aylık rapor ve bakım hizmeti
Örnek senaryo: kimyasal temizlik ürünleri bayii, ajansla aylık performans raporu ve içerik güncelleme hizmeti için sözleşme yapmıştır. Sözleşmede raporun her ayın beşinde teslim edileceği yazar. Üçüncü ayın raporu gelmez ve ajans iki mesaja cevap vermez. Hizmet ifasına başlanmış ve her ay yinelenen bir edim olduğu için madde 126 akla gelir. Madde, bu tür sözleşmelerde ifa ve gecikme tazminatı ile feshi ve erken sona ermeden doğan zararı sayar. Sözleşmenin madde kapsamına girip girmediğini mahkeme değerlendirir. Bayii önce üçüncü ayın raporunu ve bu ayki bakım işini ayrı ayrı yazan, takvim tarihli bir bildirim gönderir. Fesih seçeneğini değerlendirmek için süre dolmasını bekler ve bildirimde yalnız hangi hakkı değerlendireceğini yazar.
Gönderim kaydı ve cevap bekleme düzeni
Gönderim yöntemlerinin hukuki geçerliliği bu konunun dışındadır. İhtarın gönderiminin kanıtı hakkında belgelerde bu konuda ifade yok. Tablo bir kayıt tutma düzenidir, hukuki kural değildir.
| Kayıt | Tutma amacı |
|---|---|
| Gönderilen metnin tam kopyası | Ne dediğinizin sonradan değişmediğini göstermek |
| Gönderim tarihi ve saati | Süre başlangıcını belirlemek |
| Alıcı bilgisi | Hangi adrese gittiğini göstermek |
| Varsa teslim veya okunma izi | Ulaşma tartışmasını azaltmak |
| Gelen cevap | Karşı tarafın tutumunu belgelemek |
Cevap beklerken
Uygulama önerisi: bildirimde verdiğiniz sürenin sonunu ajandanıza yazın, süre dolana kadar yeni talep eklemeyin ve sürenin bitiminde durum tespit notu çıkarın. Notta kalan işlerin listesi, tarih ve bir sonraki adım yer alsın. Yayın içeriğindeki bir hatanın düzeltilmesi ayrı bir konudur; ayrıntı için düzeltme talebi ve itiraz yazısına bakın. Paketin yalnız bir kısmı teslim edildiyse kısmi teslimatta kabul, bekletme ve itiraz yazısı hangi kalem için talep kuracağınızı gösterir.
Karar kuralı: ihtar mı, teyit mi, doğrudan bir sonraki adım mı?
| Durum | Önerilen adım |
|---|---|
| Anlaşma sözlü kuruldu, yazılı kayıt yok | Önce teyit yazısı |
| Teslim tarihi geçti, süre verilmedi | Süre veren yazılı bildirim |
| Verilen süre doldu, iş yapılmadı | Seçimlik hakları değerlendirmek |
| İfa, bayii için yararsız hale geldi | Madde 124'teki durumu değerlendirmek, yine de yazılı bildirim göndermek |
| Aylık süregelen hizmet aksıyor | Madde 126'daki fesih seçeneğini sözleşmeyle birlikte okumak |
Karar kuralı: sözlü kurulan anlaşmayı önce teyit edin, sonra süre verin, süre dolunca hakkınızı seçin.
Göndermeden önce kontrol listesi
- Sözleşme ya da sipariş kaydı elinizde mi ve teslim tarihi açık mı?
- Eksik kalemler tek tek yazıldı mı?
- Talep tek cümleyle ve takvim tarihiyle belirtildi mi?
- Sürede yapılmazsa ne yapacağınız yazıldı mı?
- Ödeme durumunuz doğru yazıldı mı?
- Ekler tamam mı ve metnin kopyası saklandı mı?
- Gönderim tarihi ve alıcı kaydı tutuldu mu?
Ajansın cevabı geldiğinde
Senaryodaki ajans cevap verir ve rehberlerden ikisini yeni bir tarihte teslim edeceğini söylerse, bayiinin yapması gereken şey bu tarihi yazılı olarak kabul etmek ve eski süreden vazgeçmediğini belirtmektir. Üçüncü rehber için ajans cevap vermezse bayii, yalnızca o kalem için seçimlik haklarını değerlendirir. Böylece yarım teslim, bütün siparişi riske atmadan yönetilir.
Süre dolduğu gün için kontrol listesi
- Verilen sürenin son günü ve saati ajandada yazılı mı?
- Yayına alınan kalemler tarihli ekran görüntüsü veya adresle kaydedildi mi?
- Hâlâ eksik olan kalemlerin listesi bildirimdeki listeyle karşılaştırıldı mı?
- Madde 125'teki üç seçenekten hangisinin değerlendirildiği durum tespit notuna yazıldı mı?
- İfadan vazgeçme düşünülüyorsa bildirimin gecikmeden gönderilebileceği bir yol hazır mı?
Seçim yapmadan önce sorulacak sorular
Madde 125'in üç seçeneği farklı sonuçlar doğurur. Uygulama önerisi: her soruya tek cümleyle cevap yazın.
- İfa isteniyorsa, geç gelen iş bayii için hâlâ yararlı mı?
- İfadan vazgeçiliyorsa, vazgeçme beyanı hemen bildirilebiliyor mu?
- Sözleşmeden dönülüyorsa, önceden ödenen bedelin iadesi ve teslim edilen kalemlerin durumu belli mi?
- Dönme halinde, borçlunun kusursuzluğu ispat edilemezse sözleşmenin hükümsüz kalmasından doğan zarar da istenecek mi?
Dikkat edilecek hatalar
Talebi belirsiz bırakmak
"En kısa sürede" demek süre vermek değildir. Takvim tarihi yazın.
Tepki vermeden beklemek
Teslim tarihi geçtikten sonra aylarca sessiz kalmak, karşı tarafın "sorun yoktu" demesine imkan verir.
Vazgeçme beyanını geciktirmek
Madde 125, ifadan vazgeçişin hemen bildirilmesini ister.
Teyidi kaybetmek
Sekiz günlük sürenin başlangıcını ispatlayacak gönderim izini silmeyin.
Şablonu olduğu gibi kullanmak
Hiçbir şablon, kendi olaylarınıza uyarlanmadan gönderilmemelidir. Hazır metin, yanlış bir tarihi ya da yanlış bir talebi tekrar eder.
Örnek metin mi, unsur listesi mi?
Hazır bir ihtar metni vermek yerine unsur listesi sunmanın nedeni, her olayın tarihinin, talebinin ve sözleşmesinin farklı olmasıdır. Şu iskelet bir cümle yapısıdır, dilekçe değildir. Uygulama önerisi:
- "[Tarih] tarihli [sipariş/sözleşme] kapsamında [iş] için [teslim tarihi] tarihinde teslim bekleniyordu."
- "[Eksik iş] teslim edilmemiştir."
- "[Tarih] tarihine kadar [talep] yapılmasını talep ediyorum."
- "Bu süre içinde yapılmazsa [hakkımı kullanacağım] / [diğer seçeneklerimi değerlendireceğim]."
Köşeli parantezleri kendi bilgilerinizle doldurun.
Sık Sorulan Sorular
Temerrüt için ihtar şart mı?
Borçlar Kanunu madde 117, muaccel bir borcun borçlusunun alacaklının ihtarıyla temerrüde düşeceğini söyler. İfa günü birlikte belirlenmişse bu günün geçmesiyle de temerrüt gerçekleşir. Maddede ihtarın biçimine ilişkin ifade yok.
Süre vermek zorunda mıyım?
Madde 123 süre verebileceğinizi söyler, madde 124 ise üç durumda süre verilmesine gerek olmadığını yazar. Süre verildiği halde borç ifa edilmezse madde 125'teki seçimlik haklar doğar.
Süre dolunca ne yapabilirim?
Madde 125'e göre ifayı ve gecikme tazminatını isteyebilir, ifadan vazgeçip borcun ifa edilmemesinden doğan zararı talep edebilir ya da sözleşmeden dönebilirsiniz. Hukuki tavsiye değildir.
Telefonla yaptığım anlaşmayı nasıl teyit ederim?
Ticaret Kanunu madde 21/3, anlaşmanın içeriğini doğrulayan yazıyı alan kişinin sekiz gün içinde itiraz etmemesi halinde yazının uygun olduğunu kabul etmiş sayılacağını söyler. Yazıya görüşmenin tarihini, işi ve bedeli koyun.
Faiz ne zaman işlemeye başlar?
Ticaret Kanunu madde 10'a göre aksine sözleşme yoksa ticari borcun faizi vadenin bitiminden, belli bir vade yoksa ihtar gününden itibaren işler. Oran hakkında belgelerde ifade yok.
Aylık hizmet aksarsa fesih mümkün mü?
Madde 126, ifasına başlanmış sürekli edimli sözleşmelerde borçlunun temerrüdü halinde alacaklının sözleşmeyi feshedebileceğini yazar. Somut sözleşmenin bu kapsama girip girmediği ayrıca değerlendirilir.
Sonuç
Özet: sözlü anlaşmayı sekiz günlük teyit yazısıyla sabitleyin, teslim tarihi geçince takvim tarihli bir süre verin, süre dolunca seçimlik haklarınızı değerlendirin ve her yazının kopyasını saklayın. Hukuki tavsiye değildir.
Bir sonraki ajans veya yayıncı siparişinde teslim tarihi ve kayıtları baştan net olsun istiyorsanız backlink paketleri sayfasına bakabilirsiniz.
Yorum Yaz
Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız. Giriş Yap