WordPress Multisite ve SEO: Alt Dizin mi Alt Alan Adı mı?

WordPress Multisite, tek bir WordPress kurulumunun içinde birden çok site çalıştırmanızı sağlar. SEO açısından asıl soru ise bu sitelerin adreslerinin nasıl kurulacağı ve dil sürümlerinin birbirini arama motoruna nasıl tanıttığıdır. Kısa cevap: alt dizin ve alan adı tabanlı ağ arasındaki fark WordPress tarafında bir kurulum seçimidir, Google tarafında ise ayrı ayrı artı ve eksileri olan üç URL yapısına denk gelir; hreflang ise ağın otomatik sağladığı bir şey olarak belgelenmemiştir. Birden çok dilde yayın yapan bir yayıncıysanız, bölgesel şubeleri olan bir firmaysanız ya da bir müşterinin ağ mimarisine karar veren bir ajanssanız karar kuralı bölümündeki sıra karar vermenizi kolaylaştırır.

Multisite neyi paylaşır, neyi ayırır

WordPress geliştirici belgesindeki Multisite sayfası (yeni sekmede açılır) özelliği, tek kurulum içinde birden çok WordPress örneği oluşturmanıza izin veren bir yapı olarak tanımlar. Belgeye göre örnekler arasında yalnızca kullanıcı tablosu paylaşılır; her sitenin içeriği veritabanında kendi tablolarında durur. Sayfa ayrıca, kaynakları (tema ya da eklentiler gibi) paylaşan ama bölgeye göre farklı içerik sunan işletme siteleri için bir kullanım örneği verir. Paylaşımın ayrıntıları, yani tema ve eklentilerin hangi kapsamda etkinleştirildiği bu sayfada anlatılmaz.

İçeriğin ayrı tablolarda durmasının sonucu

İçerik tabloları ayrı olduğu için bir dil sitesindeki yazının diğer dil sitesindeki karşılığıyla ilişkisi veritabanı düzeyinde kendiliğinden kurulmaz. Bu cümle belgede açıkça yazmaz; paylaşım ve ayrım ifadelerinden çıkarılan bir sonuçtur. Yani Türkçe sitedeki bir yazıyı İngilizce sitedeki eşiyle eşleştirmek, hreflang bağlantılarını üretmek ve iki sitenin site haritalarını tutarlı tutmak sizin kuracağınız bir düzendir. Belgelerde bu ilişkiyi otomatik kuran bir özellikten söz edilmez.

Yol tabanlı ve alan adı tabanlı ağ

Aynı belgeye göre Multisite'ı alt dizinlerle ("path-based") ya da alan adları ve alt alan adlarıyla ("domain-based") çalıştırabilirsiniz. Ağ kurulumundan önce okunması gereken ağ oluşturmadan önce sayfası (yeni sekmede açılır) iki seçeneği şöyle tanımlar: alt dizin kurulumu, dosya sisteminde dizin kullanmasa da yol tabanlı bir ağ oluşturur; alt alan adı kurulumu, ayrı eşlenmiş alan adları kullanabilseniz bile alan adı tabanlı bir ağ oluşturur.

Kurulumdan önce bilinmesi gerekenler

Ağ oluşturma sayfası şunları sayar: Apache'te mod_rewrite yüklü olmalıdır; kurulumu yapan kişi yönetici olmalı ve normalde FTP ya da dosya yöneticisi gibi dosya sistemi erişimine ihtiyaç duyar. WordPress adresi 80 ya da 443 dışındaki bir bağlantı noktasını kullanıyorsa ağ oluşturulamaz. Mevcut bir WordPress kurulumu bir aydan uzun süredir çalışıyorsa, sayfaya göre alt dizin kurulumu seçilemez; gerekçe olarak mevcut kalıcı bağlantılardaki sorunlar gösterilir. Güzel kalıcı bağlantılar kullanıyorsanız yol tabanlı ağın da çalışacağı yazar.

Bir ağ kurmadan önce mevcut sitenizin yaşını kontrol edin. Bu kısıt, "tek siteyi büyütüp sonra ağa çevireyim" planında seçimi önceden daraltabilir. Belgenin kurulum ayrıntıları sürümle değişebilir; uygulamadan önce güncel sayfaya bakın.

Sonradan değiştirmenin maliyeti

Aynı sayfa üç ayrıntı verir. Alan adını kurulumdan sonra değiştirmek "daha karmaşıktır", bu yüzden kurulumdan önce kesinleştirilmelidir. Alt dizin ağlarında blog öneki (blog slug) elle yapılandırma olmadan kaldırılamaz. Bir sitenin alan adı ya da yolu düzenlenebilir, ancak sayfa bunu yerleşik sitelerde alışılmadık bir işlem olarak anar, çünkü adresleri değiştirir. Adres değişirse eski adreslerin yeni adreslere yönlendirilmesi, site haritalarının güncellenmesi ve dil bağlantılarının yeniden doğrulanması gerekir; bu adımlar için yeniden tarama süresi konusunda belgeler garanti vermez.

Dil siteleri için URL yapısı: Google'ın seçenekleri

Google'ın çok bölgeli ve çok dilli site yönetimi (yeni sekmede açılır) sayfası dört URL yapısını karşılaştırır. Sayfa, çok dilli siteyi birden çok dilde içerik sunan site, çok bölgeli siteyi ise farklı ülkelerdeki kullanıcıları açıkça hedefleyen site olarak ayırır. Dil sitesi mi ülke sitesi mi kurduğunuz, hangi yapının uygun olduğunu değiştirir.

Multisite seçimini Google yapılarına eşlemek

Bu eşleme uygulama önerisidir; iki belgenin cümleleri doğrudan birbirine bağlanmaz. Yol tabanlı ağda ornek.com/en/ gibi adresler Google'ın alt dizin satırına, alt alan adı tabanlı ağda en.ornek.com gibi adresler alt alan adı satırına denk gelir. Her dil sitesine ayrı bir ülke alan adı eşlerseniz Google'ın ülke alan adı satırındaki artı ve eksiler geçerli olur. Alan adı eşleme ayrıntısı için Multisite belgesi ayrı bir sayfaya yönlendirir.

hreflang ve karşılıklı bağlantılar

Google'ın yerelleştirilmiş sürümler belgesi (yeni sekmede açılır) bir sayfanın dil ya da bölge sürümlerini Google'a bildirmenin üç yolunu sayar: HTML içindeki bağlantı etiketleri, HTTP başlıkları ve XML site haritası. Belge üç yöntemin Google açısından eşdeğer olduğunu ve seçimin size ait olduğunu yazar. HTML yöntemi, site haritanız ya da başlık belirleme imkânınız yoksa işe yarar. HTTP başlığı PDF gibi HTML olmayan dosyalar için kullanışlıdır; site haritası her adres için tüm dil ve bölge varyantlarını bildirmenizi sağlar.

Ağın hreflang'ı kendiliğinden kurduğunu varsaymayın

Multisite belgesinde hreflang'a dair bir ifade yoktur. Ağ içindeki sitelerin birbirine bağlandığını gösteren bir cümle de yoktur. Bu nedenle ilişkiyi kurmak sizin görevinizdir: hangi yazının hangi yazının eşi olduğunu bilmek, bu bilgiyi her sayfanın çıktısına (HTML etiketi ya da site haritası) taşımak ve karşılıklılığı denetlemek. Uygulama önerisi: bir sayfa çifti yayımlanır yayımlanmaz, iki yönde de bağlantıyı kaynakta görün.

Detaylı site haritası yöntemi için hreflang ve XML site haritası yazısına bakın. Dil sürümünü Google'ın nasıl algıladığına dair önemli bir not: belge, Google'ın bir sayfanın dilini belirlemek için hreflang ya da HTML lang niteliğini kullanmadığını yazar. Hreflang, dil algılamayı değil, doğru dil sürümünün doğru kullanıcıya gösterilmesini desteklemek içindir.

Çeviri ve yönlendirme tuzakları

Google'ın çok bölgeli site sayfası birkaç tuzağı açıkça belirtir. Sayfaların yalnızca şablon metnini çevirip içeriğin büyük bölümünü tek dilde bırakmak sorunludur. Her sayfada içerik ve gezinme için tek bir dil kullanılması istenir; yan yana çeviri önerilmez. Kullanıcıları dil sürümleri arasında otomatik yönlendirmekten kaçınılmalıdır; kullanıcının dilini tahmin ederek yönlendirme yapılmamalı, Accept-Language üstbilgisi ayarlanmadan içerik uyarlanmamalı ve IP analizi ile içerik uyarlanmamalıdır.

Yerelleştirilmiş adres ve slug çevirisi konusu için yerelleştirilmiş URL ve slug çevirisi yazısına bakın.

Belgede olmayanlar: ağ yönetimi, güvenlik, süper yönetici

Multisite sayfası ağ yönetimine dair kısıtlı bilgi verir. Ağ yöneticisi rolü ya da süper yönetici yetkileri bu sayfada anlatılmaz; belgelerde bu konuda ifade yok. Güvenlik değerlendirmesi, tema ve eklentilerin ağ geneline mi yoksa tek siteye mi etkinleştirildiği ve Multisite'ın hangi durumlarda kullanılmaması gerektiği de aynı şekilde sayfada yer almaz.

Karar kuralı: ağ mı, tek site mi

Uygulama önerisi: sorulara sırayla cevap verin. Belgeler iki seçeneği doğrudan karşılaştırmaz; tek bir sitede dil eklentisi kullanma yaklaşımı Multisite belgesinde anlatılmaz ve eklenti karşılaştırması bu konunun dışındadır.

1. Dil siteleri ayrı içerik tablolarına, ayrı ayarlara ve gerekirse ayrı ekiplere mi ihtiyaç duyuyor? Evetse ağ mantıklıdır, çünkü içerik tabloları ayrıdır.
2. Tüm sitelerde aynı tema ve eklentiler mi kullanılacak? Belge bu paylaşım türünü örnek olarak verir.
3. Mevcut kurulum bir aydan eskiyse alt dizin kurulumuna uygun mu? Değilse alan adı tabanlı seçeneği ya da yeni bir kurulumu değerlendirin.
4. Her dil için ayrı sunucu konumu ya da ayrı alan adı gerekiyor mu? Gerekiyorsa alt alan adı ya da eşlenmiş alan adı düşünün.
5. Yalnızca bakım yükünü düşük tutmak mı istiyorsunuz? Google, alt dizin yapısının bakım yükünü düşük tuttuğunu yazar.
6. Hreflang ilişkisini kuracak ve denetleyecek biri var mı? Yoksa bu işi kimin yapacağını belirlemeden ağ kurmayın.

Örnek senaryo: kıyı turları düzenleyen bir tekne işletmesi

Örnek senaryo: bir tekne turu işletmesi Türkçe ve İngilizce hizmet verir; iki dilde ayrı fiyat sayfaları, ayrı iletişim bilgileri ve ayrı kampanya yazıları vardır. İşletme sahibi tek kurulumda iki site açmak ister.

1. Sahip önce mevcut WordPress sitesinin yaşına bakar; üç haftadır çalışıyor. Alt dizin kurulumu hâlâ seçilebilir.
2. Sunucu yapılandırmasında mod_rewrite'ın etkin olduğunu ve adresin 80 ya da 443 bağlantı noktasını kullandığını doğrular.
3. Yol tabanlı ağı seçer: Türkçe site kökte, İngilizce site /en/ altında. Gerekçe, tek sunucu ve düşük bakım yüküdür; farklı sunucu konumu gerekmez.
4. Her fiyat sayfası için Türkçe-İngilizce eşleşme listesi çıkarır. Eşi olmayan sayfaları listede boş bırakır, hreflang eklemez.
5. Yayın günü her çift için kaynağı açar: Türkçe sayfa kendini ve İngilizce eşini, İngilizce sayfa kendini ve Türkçe eşini listeliyor mu?
6. Ana sayfaya IP'ye göre yönlendirme koymaz; iki dil için görünür bağlantılar ekler.

Senaryodaki kararlar şu belge cümlelerine dayanır: bir ay kısıtı, mod_rewrite şartı, alt dizinin bakım avantajı, karşılıklılık kuralı ve otomatik yönlendirmeden kaçınma uyarısı. Ağın hreflang'ı kendiliğinden kurmadığı varsayılmıştır; çünkü belgede böyle bir özellikten söz edilmez.

Dil mi ülke mi: hedefleme kararı

Ağ mimarisine geçmeden önce neyi hedeflediğinizi netleştirin. Google'ın tanımına göre çok dilli site, birden çok dilde içerik sunan sitedir; çok bölgeli site ise farklı ülkelerdeki kullanıcıları açıkça hedefleyen sitedir. İkisi birlikte de olabilir, ama aynı şey değildir. Bir sitenin yalnızca Türkçe ve İngilizce sunması çok dillilik sorusudur. Türkiye ve Almanya için ayrı fiyat, ayrı iletişim ve ayrı kampanya sunması çok bölgelilik sorusudur.

Coğrafi hedeflemenin sınırı

Google belgesi bir siteyi ya da bölümlerini tek bir ülkedeki kullanıcılara hedefleyebileceğinizi, ancak coğrafi hedeflemenin kesin bir bilim olmadığını yazar. Belge açık yöntemleri (hreflang, ülke alan adı, açık bağlantılar) önerir. Uygulama önerisi: hiçbir mimari seçiminin tek başına hedeflemeyi garanti ettiğini varsaymayın. Ağ mimarisi görünürlük için bir zemin hazırlar, sıralama garantisi vermez.

Kopya içerik riski ve çeviri disiplini

Ağdaki siteler farklı veritabanı tablolarında durduğu için bir yazıyı bir siteden diğerine kopyalamak teknik olarak kolaydır. Google'ın yerelleştirilmiş sürümler belgesi bu noktada bir ayrım yapar: sayfanın yerelleştirilmiş sürümleri yalnızca ana içerik çevrilmeden bırakıldığında kopya sayılır. Yani çevrilmiş sayfalar birbirinin kopyası değildir; çevrilmemiş kopyalar ise sorun çıkarabilir.

Eşleşme listesi tutmak

Uygulama önerisi: iki sütunlu bir eşleşme listesi tutun; sol sütunda Türkçe adres, sağda İngilizce eş. Yeni yazıyı yayımlayan kişi, yayından önce listeye satır ekler. Liste, hreflang çıktısını üreten eklenti ya da elle yazılan etiketlerle karşılaştırıldığında eksik karşılıkları görünür kılar. Listeyi ağın dışında, ekibin ortak ulaşabildiği bir yerde tutun; ağ yöneticisi değişse bile kayıp olmaz.

Mevcut siteyi ağa dönüştürmek

Bir proje sıfırdan değil, çalışan bir siteden de başlayabilir. Ağ oluşturma sayfasının verdiği iki bilgi burada belirleyicidir: bir aydan eski kurulumda alt dizin seçilemez ve alan adını sonradan değiştirmek daha karmaşıktır. Taşıma ayrıntıları için Multisite sayfası, bir önceki konu olarak WordPress taşıma sayfasını gösterir; taşımanın adım adım yöntemi bu sayfada anlatılmaz.

Adresleri değiştiren her taşımada eski adreslerin yeni adreslere yönlendirilmesi, site haritalarının güncellenmesi ve hreflang bağlantılarının yeniden doğrulanması gerekir. Yeniden tarama süresi için belgeler garanti vermez; ilerlemeyi Search Console'dan izleyin.

İkinci örnek senaryo: üç ülkede şubesi olan bir kırtasiye zinciri

Örnek senaryo: bir kırtasiye zincirinin Türkiye, Almanya ve Birleşik Krallık'ta şubesi vardır. Türkiye sitesi Türkçe, Almanya sitesi Almanca, Birleşik Krallık sitesi İngilizcedir. Her ülkede para birimi, kargo koşulu ve iletişim bilgisi farklıdır.

1. Zincir önce soruyu doğru adlandırır: bu çok bölgeli bir sitedir, çünkü ülkeler açıkça hedeflenmektedir.
2. Google'ın tablosuna bakar. Ülke alan adı net hedefleme sağlar ama pahalı olabilir ve yalnızca tek ülkeyi hedefler; alt dizin düşük bakım yükü sunar ama tek sunucu konumuyla gelir.
3. Her ülkenin ayrı ekibi olduğundan ve sunucu konumu kararı beklemediğinden, ağ içinde yol tabanlı yapıyı seçer.
4. Her ülke sitesinde yalnızca o ülkenin dili ve para birimi bulunur; yan yana çeviri yoktur.
5. Eşleşen ürün kategorileri için hreflang kurar, her sayfa kendini de listeler ve geri dönüş sayfası olarak ülke seçiciyi işaretler.
6. Ana sayfada IP'ye göre otomatik yönlendirme kurmaz; ziyaretçiye ülke bağlantıları gösterir.

Bu senaryoda kararı belirleyen şey ağ teknolojisi değil, hedeflemenin ülke düzeyinde olmasıdır. Aynı zincir yalnızca Türkçe ve İngilizce sunsaydı, soru çok dillilik sorusu olur ve fiyat farkları ortadan kalktığı için karar daha basit olurdu.

Yönetim raporu: hangi bilgiler yazılmalı

Müşteriye ya da ekibe sunulan mimari raporu, kararın gerekçesini ve belge dayanağını birlikte vermelidir. Rapor iskeleti tablosu bir yapı önerir.

Yayın öncesi ve sonrası denetim

Uygulama önerisi: ağdaki bir tema ya da eklenti değişikliğinden sonra bu sekiz adımı yeniden çalıştırın, çünkü paylaşılan bir kaynak tüm sitelerin çıktısını aynı anda değiştirebilir. Her turun tarihini ve bakılan adresleri bakım notuna yazın; böylece bir dil çiftinin ne zaman bozulduğu geriye doğru izlenebilir.

Çok dilli sitenin uluslararası hedefleme kararını önce vermek istiyorsanız uluslararası SEO ülke ve dil hedefleme karar rehberi yazısı bu soruyu Multisite'tan bağımsız ele alır.

Kontrol listesi

• Ağ gerçekten gerekli mi, yoksa tek site yeterli mi?
• Mevcut kurulumun yaşı, alt dizin seçeneğini etkiliyor mu?
• Sunucuda yeniden yazma kuralları etkin mi, bağlantı noktası 80 ya da 443 mü?
• Alan adı ve yol yapısı kurulumdan önce kesinleşti mi?
• Blog önekinin davranışı alt dizin ağında bilinen bir kısıt olarak not edildi mi?
• Her sayfa çifti için karşılıklı hreflang kuruldu mu?
• Kendine gönderme ve x-default eklendi mi?
• Her sayfa tek dilde mi?
• Zorunlu otomatik dil yönlendirmesi kaldırıldı mı?
• Belgede olmayan konular için ayrı kaynak ya da uzman görüşü alındı mı?

Sık Sorulan Sorular

Multisite'ta alt dizin mi alt alan adı mı seçmeliyim?

Bu bir WordPress kurulum seçimidir ve belge ikisini yol tabanlı ve alan adı tabanlı olarak tanımlar. SEO açısından Google, alt dizin için düşük bakım yükünü, alt alan adı için farklı sunucu konumlarını artı olarak sayar. Alt dizin kurulumu bir aydan eski mevcut kurulumda seçilemez.

Multisite hreflang'ı kendiliğinden ekler mi?

Multisite belgesinde hreflang'a dair bir ifade yok. Etiketleri, başlıkları ya da site haritasını siz kurmalı ve karşılıklılığı denetlemelisiniz.

Hreflang etiketleri ne zaman yok sayılır?

Google'a göre iki sayfa birbirine işaret etmiyorsa etiketler yok sayılır. Sayfa X, Y'ye bağlanıyorsa Y de X'e bağlanmalı ve her sürüm kendisini de listelemelidir.

Kullanıcıyı dil ya da konuma göre otomatik yönlendirmeli miyim?

Google kullanıcıları dil sürümleri arasında otomatik yönlendirmekten kaçınmanızı, dilini tahmin etmemenizi ve içeriği IP analiziyle uyarlamamanızı söyler. Dil seçici bağlantı sunmak daha güvenlidir.

Multisite ne zaman kullanılmamalı?

Multisite sayfasında bu konuda ifade yok. Belge yalnızca kaynakları paylaşan ama bölgeye göre farklı içerik sunan işletme sitelerini örnek olarak verir. Kararı kendi gereksinimlerinizle sınayın.

Süper yönetici ne yapabilir?

Multisite sayfasında süper yönetici rolü anlatılmaz; belgelerde bu konuda ifade yok. Ağ yönetimi yetkileri için WordPress'in ağ yönetimi belgelerine ayrıca bakın.

Sonuç

Multisite, kullanıcı tablosunu paylaşıp her sitenin içeriğini ayrı tutan bir kurulumdur; alt dizin ya da alan adı tabanlı olması SEO açısından Google'ın alt dizin, alt alan adı ve ülke alan adı yapılarına denk gelir. Hreflang, karşılıklı bağlantılar, tek dilli sayfalar ve zorunlu otomatik yönlendirmeden kaçınma ise ağın sizin yerinize çözdüğü şeyler olarak belgelenmemiştir. Süper yönetici ve Multisite'ın ne zaman kullanılmaması gerektiği gibi konularda belgelerde ifade yoktur; bunları kendi gereksinimlerinizle doğrulayın.

Dil sitelerinizin her biri için okuyucuya gerçekten yardım eden metinler istiyorsanız makale yazımı hizmetimize göz atabilirsiniz.