Kategori, bir yazının hangi konu başlığı altında duracağını gösterir; etiket ise yazının dokunduğu ikincil konuları. Birden çok yazarın yazdığı bir blogda tutarlı taksonomi için iki kural yeter: kategorileri az sayıda ve kalıcı tutun, her yazıyı tek bir ana kategoriye koyun. Etiketi ise yazarın serbestçe icat ettiği bir alan olmaktan çıkarıp onaylı bir sözlüğe bağlayın. Bir mahalle gazetesinin ya da bölge haber sitesinin sayfa yapısını sürekli genişleyen bir sözlüğe değil, okuyucunun sorularına göre kurun.
Kategori sayısı için evrensel bir doğru yoktur ve belgelerde buna dair bir sayı ifadesi yok. Bu yöntem platformdan bağımsızdır; WordPress, Ghost ya da özel bir yönetim paneli için aynı kararlar geçerlidir.
Kategori ile etiketin ayrı işleri
İkisi de yazıları gruplar, ama farklı soruya cevap verir. Kategori, "bu site bana ne sunuyor" sorusunun cevabıdır ve menüde, adreste, okuyucunun zihnindeki harita olarak durur. Etiket ise bir yazının ana konusundan başka hangi ilgi alanlarına değindiğini gösterir ve yazının yanında ek bir giriş noktasıdır.
| Özellik | Kategori | Etiket |
|---|---|---|
| Cevapladığı soru | Bu içerik sitenin hangi bölümünde? | Bu içerik başka hangi konulara değiniyor? |
| Yazı başına sayı | Bir ana kategori | Sınırlı sayıda; sözlükten |
| Değişim hızı | Yılda bir gözden geçirinilir | Çeyrek dönemde bir temizlenir |
| Adreste yeri | Olabilir, kalıcı olmalı | Adreste yer almaması tercih edilir |
| Sahibi | Editör | Editör, yazarın önerisiyle |
| Yanlış kullanımın sonucu | Okuyucu yolunu kaybeder | Etiket sayfaları ince içeriğe döner |
Aralarındaki ayrımı sınamak
Bir sözcüğün kategori mi etiket mi olacağına karar vermek için üç soru sorun. Yazıların üçte biri bu sözcüğün altına girebilir mi? Okuyucu menüde bu sözcüğü arar mı? Bu sözcük iki yıl sonra da geçerli olur mu? Üçüne de evet ise kategori adayıdır. Hiçbirine evet denmiyorsa etiket bile olmayabilir; yazının metni zaten konuyu anlatır.
Üç yazıyla ayrımı denemek
| Yazı | Kategori | Etiket |
|---|---|---|
| Belediyenin park yenileme duyurusu | Mahallede Neler Oluyor | Park, belediye |
| Pazar yerinde otuz yıldır tezgâh açan bir esnafla söyleşi | İnsanlar ve Esnaf | Pazar yeri, esnaf hikayeleri |
| Hafta sonu çocuklarla gidilecek üç kütüphane | Gidilecek Yerler | Kütüphane, çocuk etkinliği |
Her yazıda kategori tek ve belirgindir; etiketler ise yazının değindiği ikincil konulardır. Kategori seçimi yazının ne olduğunu, etiket seçimi neye değindiğini söyler.
Çok yazarlı sitede taksonomi neden bozulur
Tek yazarlı blogda taksonomi yazarın kafasındadır. Çok yazarlı sitede aynı konu için her yazar farklı bir ad kullanır: biri "Mahalle haberleri", biri "Semt gündemi", üçüncüsü "Yerel". Üç ad üç ayrı arşiv sayfası üretir ve okuyucu hangisine bakacağını bilemez. Yazarların hepsi doğru davranmış olsa da toplam yapı tutarsız kalır.
Bozulmanın görünür işaretleri
- Aynı konuyu anlatan iki kategori ya da etiket var.
- Tek yazılı birçok etiket sayfası var.
- Kategori adları yazar adına ya da kişiye bağlı.
- Bir yazı birden çok kategoride duruyor ve menüde iki kez görünüyor.
- Eski kategori adları adreste duruyor ama menüde kalmamış.
Bozulmanın bedeli
Dağınık taksonomi önce okuyucuyu yorar: aradığı konuya hangi yoldan gideceğini bilemez. Sonra iç bağlantıyı bozar, çünkü aynı konu birden çok arşive bölünür. Son olarak yönetimi zorlaştırır; bir kategoriyi kaldırmak ya da birleştirmek için önce hangi yazıların nerede durduğunu bulmak gerekir. İç bağlantının konu kümelerini nasıl güçlendirdiği için iç linkleme stratejisi yazısına, kümelerin kuruluşu için içerik kümeleri yazısına bakın.
Bozulmanın üç kaynağı
| Kaynak | Nasıl işler | Önlem |
|---|---|---|
| Yayın baskısı | Acele eden yazar uygun kategoriyi aramak yerine yeni ad yazar | Seçim kuralını yayın formunun yanına koyun |
| Yeni yazarın alışkanlığı | Önceki sitesindeki ad sistemini getirir | İlk haftada sözleşme tanıtımı yapın |
| Yönetim paneli varsayılanı | Etiket alanı serbest metin olarak açıktır | Etiket eklemeyi editöre ya da sözlüğe bağlayın |
Üçüncü satır platforma bağlıdır; bazı sistemlerde etiket girişi sınırlandırılabilir, bazılarında sınırlandırılamaz. Sınırlandıramıyorsanız kuralı süreçle koruyun: yazar etiketi forma yazmaz, listeden seçer.
Az sayıda, kalıcı kategori ilkesi
SEO başlangıç rehberi (yeni sekmede açılır) benzer konuları dizinlerde gruplamayı ve her içeriğe tek bir adresten erişilmesini önerir. Rehber, adresin mantıklı bir hiyerarşiyle kurulmasının kullanıcıya da katkı sağladığını belirtir. Aynı ilke kategori için de uygulanabilir: yapı kalıcıysa adresler değişmez ve eski bağlantılar çalışmaya devam eder.
Uygulama önerisi: yazılar eklendikçe kategori eklemek yerine, kategorileri okuyucunun site hakkında soracağı ana sorulara göre baştan belirleyin. Mahalle gazetesi için bu sorular "Mahallede ne oluyor", "Kim ne yapıyor", "Nereye gidebilirim" olabilir.
Kategori sözleşmesi
Her kategori için tek satırlık bir sözleşme yazın. Sözleşme, yazarın "yazım buraya girer mi" sorusuna editörü beklemeden cevap vermesini sağlar.
| Kategori | Okuyucunun sorusu | Girer | Girmez | Sahibi |
|---|---|---|---|---|
| Mahallede Neler Oluyor | Bu hafta çevremde ne oldu? | Belediye duyurusu, etkinlik özeti, yol çalışması | Köşe yazısı, ilan | Haber editörü |
| İnsanlar ve Esnaf | Çevremde kim ne yapıyor? | Esnaf söyleşisi, gönüllü profili | Reklam metni | Söyleşi editörü |
| Gidilecek Yerler | Hafta sonu nereye gidebilirim? | Park, kütüphane, pazar yeri rehberi | Geçmiş etkinlik haberi | Rehber editörü |
| Görüş | Bu konuda yazarın görüşü ne? | İmzalı köşe yazısı | Haber metni | Yayın yönetmeni |
Alt kategori gerekir mi
Alt kategori, bir kategori düzenli olarak çok sayıda yazı aldığında anlam kazanır. Uygulama önerisi: bir alt kategori açmadan önce üst kategorideki yazıları konu başlığına göre ayırın ve her alt grubun kendi başına bir okuyucu sorusu olup olmadığına bakın. Alt kategori yalnız yazar sayısı arttığı için açılmaz; üç düzeyli bir yapı menüyü ve adresleri uzatır.
Ne zaman yeni kategori, ne zaman etiket
| Durum | Karar |
|---|---|
| Okuyucunun menüde arayacağı kalıcı bir bölüm | Yeni kategori |
| Tek yazılık ya da geçici bir konu | Etiket ya da hiçbiri |
| Mevcut kategorinin içinde net bir okuyucu sorusu oluştu | Alt kategori |
| Mevcut bir kategoriye çok yakın ad | Yeni kategori açma, mevcut kategorinin kapsamını yazın |
| Yalnız bir yazarın ilgisi | Etiket; yazar sayfasında yer alır |
Kategori sayfasının kendi metni
Kategori sayfası yalnızca yazı listesi olmak zorunda değildir. Uygulama önerisi: her kategori sayfasının başına, sözleşmedeki okuyucu sorusunu cevaplayan iki üç cümlelik bir tanıtım koyun. Tanıtım, okuyucuya bölümün ne sunduğunu söyler ve yeni gelen yazara bu kategoriye neyin girdiğini gösterir. Metin kategori adını tekrarlamakla yetinmemeli; "Burada belediye duyuruları, etkinlik özetleri ve yol çalışması haberleri bulunur" gibi somut bir kapsam vermelidir.
Kategori adlarını seçmek
Ad, okuyucunun menüde arayacağı sözcükle yazılmalıdır, ekibin iç jargonuyla değil. SEO başlangıç rehberi, konuyu çok bilen kullanıcıların farklı anahtar sözcükler kullanabileceğini hatırlatır; aynı durum menü için de geçerlidir. Okuyucu "Gündem" yerine "Mahallede Neler Oluyor" sorusunu daha rahat anlayabilir.
| Ad kuralı | İyi örnek | Sorunlu örnek |
|---|---|---|
| Okuyucunun sorusuna yakın olsun | Gidilecek Yerler | Mekânlar ve Çeşitli |
| Kişi adına bağlanmasın | İnsanlar ve Esnaf | Ahmet Bey Köşesi |
| Zamana bağlanmasın | Mahallede Neler Oluyor | 2026 Gündemi |
| Tek bir anlamı olsun | Görüş | Diğer |
| Sayı eki tutarlı olsun | Etkinlikler (hepsi çoğul) | Etkinlik ve Haberler |
Etiket enflasyonunu önlemek
Etiket, kontrol edilmezse en hızlı bozulan alandır. Her yazar bir yazıya beş etiket eklerse ve yarısı yeni sözcük olursa birkaç ay sonra yüzlerce etiket sayfası oluşur; bir kısmı birkaç yazı, bir kısmı tek yazı taşır. Bu sayfaların dizinlenmesi ayrı bir karardır ve etiket ve arşiv sayfaları için noindex kararı yazısında ele alınır; sınırlanan şey yalnızca etiketlerin nasıl üretildiğidir.
Onaylı etiket sözlüğü
Etiketleri serbest metin alanından çıkarıp onaylı bir sözlüğe bağlayın. Sözlük, her etiket için kısa bir tanım ve hangi yazıların bu etiketi alabileceği bilgisini taşır. Yazar sözlükte olmayan bir etiket istiyorsa editöre öneri gönderir. Böylece "mahalle", "mahalleler" ve "mahalle haberi" gibi tekrarlar kayda girmeden elenir.
Yeni etiket nasıl onaylanır
- Yazar, yazıya girmesini istediği etiketi ve nedenini bir cümleyle bildirir.
- Editör sözlükte yakın bir etiket olup olmadığına bakar.
- Yakın etiket varsa yazar onu kullanır; yoksa editör etiketin en az iki yazıya uyup uymadığını sorar.
- Uyuyorsa sözlüğe tanımıyla eklenir; uymuyorsa yazı etiketsiz yayımlanır.
Etiket temizliği
Çeyrek dönemde bir etiket listesini yazı sayısına göre sıralayın. Tek yazılı etiketleri yakın bir etikete birleştirin ya da kaldırın. Birleştirdiğiniz etiket sayfasının adresi başka bir yere gidiyorsa yönlendirmeyi planlayın; yönlendirme ve birleştirme seçimi için benzer yazıları birleştirme yazısına bakabilirsiniz.
| Temizlik sinyali | Adım |
|---|---|
| Tek yazılı etiket | Yakın etikete birleştirin ya da kaldırın |
| İki etiket aynı anlamda | Birini seçin, ötekini yönlendirin |
| Hiç yazı almayan kategori | Kapsamı gözden geçirin; gerekirse kaldırın |
| Yazar adına bağlı etiket | Yazar sayfasına taşıyın |
Etiket sözlüğü satırı nasıl görünür
| Alan | Örnek |
|---|---|
| Etiket | Sokak hayvanları |
| Kısa tanım | Mahallede bakımı yapılan ya da sahiplendirme bekleyen hayvanlarla ilgili yazılar |
| Yakın etiketler | Hayvan barınağı, gönüllü çalışma |
| Birleştirildiği eski biçimler | Sokak köpekleri, sokak kedileri |
| Onaylayan ve tarih | Editör, ay ve yıl |
Bir yazı, bir ana kategori
Bir yazı iki kategoride durursa iki farklı adresten ulaşılabilir hale gelebilir. SEO başlangıç rehberi her içeriğe tek bir adresten erişilmesini önerir; aynı içerik birden çok adreste duruyorsa yönlendirme ya da canonical bağlantısı seçenekleri sunar. Kategori bunu doğrudan etkiler, çünkü adresi kategori yolundan üreten sistemlerde kategori seçimi adresi de belirler.
Ana kategori nasıl seçilir
Yazı iki kategoriye uyuyorsa okuyucunun yazıyı ilk hangi sorunun cevabı olarak arayacağına bakın. Mahalledeki bir esnafın yeni iş yerini anlatan yazı hem "Mahallede Neler Oluyor" hem "İnsanlar ve Esnaf" kapsamına girebilir. Haber değeri öne çıkıyorsa birincisi, kişi hikayesi öne çıkıyorsa ikincisi seçilir. Öteki kategoriye iç bağlantı ya da etiketle işaret edilir.
Adres ve ekmek kırıntısı tutarlılığı
URL yapısı sayfası (yeni sekmede açılır), adreste uzun kimlik numaraları yerine okunabilir sözcükler kullanılmasını önerir. Aynı sayfa büyük küçük harf tutarlılığını, sözcükleri ayırmak için tire kullanılmasını ve gereksiz parametrelerin kısaltılmasını da belirtir. SEO başlangıç rehberi adresin bazı bölümlerinin arama sonuçlarında ekmek kırıntısı olarak görünebildiğini söyler. Kategori adresi bu yüzden hem okunur hem kalıcı olmalıdır.
| Kural | Gerekçe |
|---|---|
| Kategori adresinde okunabilir sözcük kullanın | Okuyucu adresten bölümü anlayabilir |
| Tüm adresleri küçük harfle yazın | Büyük küçük harf farkı ayrı adres sayılabilir |
| Sözcükleri tireyle ayırın | Belge alt çizgi yerine tire önerir |
| Kimlik numarasını ve gereksiz parametreyi adrese koymayın | Adres kısa ve anlaşılır kalır |
| Kategori adını değiştirdiğinizde eski adresi yönlendirin | Eski bağlantılar ve kayıtlar bozulmaz |
Türkçe karakterler
Adres belgesi, kitlenizin dilindeki sözcükleri kullanmayı önerir ve ASCII dışı karakterlerin yüzde kodlamasıyla yazılması gerektiğini söyler. Türkçe karakterli adresi olduğu gibi mi yoksa ASCII'ye çevirerek mi yazacağınız ekip kararıdır. Uygulama önerisi: bir kez seçin, tüm kategorilerde aynı biçimi kullanın ve aynı sayfa için iki yazım kullanmayın. Belgelerdeki sınırlar değişebilir; uygulamadan önce güncel sayfaya bakın.
| Seçenek | Artısı | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| ASCII karakterli adres (örneğin "gidilecek-yerler") | Her ortamda aynı görünür, paylaşırken bozulmaz | Bazı sözcüklerde anlam ayrımı kaybolabilir |
| Türkçe karakterli adres | Okuyucunun dilinde okunur | ASCII dışı karakterler yüzde kodlanır; paylaşımda uzun görünebilir |
İki seçenekten hangisini seçerseniz seçin, kategori adı değiştiğinde iki biçimin de eski adresi yönlendirilmelidir. Bir sitede iki biçimin karışması, aynı kategoriye iki adresten ulaşılması demektir ve tek adres ilkesini bozar.
Ekmek kırıntısı ile kategori yolu
Ekmek kırıntısındaki ad, menüdeki kategori adıyla aynı olmalıdır. Üst düzey sayfaya geri dönen yol, okuyucunun yazıdan arşive gitmesini sağlar. Başlık hiyerarşisinin kategori sayfalarında nasıl kurulacağı için başlık etiketleri yazısına bakın.
Kategori değiştiğinde yazı ne olur
Bir yazının ana kategorisini sonradan değiştirmek, kategori yolundan adres üreten sistemlerde yazının adresini değiştirir. Bu durumda eski adres yeni adrese yönlendirilmeli ve yazıya giden iç bağlantılar güncellenmelidir. Editör, ana kategori değişikliğini yalnız gerçekten yanlış seçim düzeltildiğinde yapmalı; "daha iyi görünür" gerekçesiyle yapılan değişiklikler adres değiştirme maliyetini göze almaya değmez. Değişikliği yaptığınız gün bir not düşün: eski ve yeni kategori, eski ve yeni adres, yönlendirmenin kurulduğu tarih. Üç ay sonra bir bağlantı kırığı bulduğunuzda ilk bakacağınız yer bu not olur. Aynı notu yazının editör sayfasında da tutarsanız yazar değişikliği sonradan öğrenmek zorunda kalmaz ve aynı yazıyı ikinci kez taşımaz. Bu küçük kayıt, taksonomi değişikliklerinin kişiye değil sürece bağlı kalmasını sağlar ve yeni gelen editörün geçmiş kararları sorgusuz okumasına imkan verir.
Yazar için kategori seçme kuralı
Yazarın karar vermesi için kısa bir sıra yeterlidir.
- Yazıyı bir cümleyle özetleyin.
- Kategori sözleşmelerini okuyun ve cümleye "girer" sütunundan en uygun olanı seçin.
- İki kategori uyuyorsa okuyucunun ilk sorusuna göre birini ana kategori işaretleyin.
- Etiket sözlüğünde yazının dokunduğu ilgi alanlarını arayın; en fazla üç dört etiket seçin.
- Sözlükte olmayan bir etiket gerekiyorsa editöre öneri gönderin ve yazıyı etiketsiz teslim edin.
Karar kuralı
| Soru | Cevap | Sonuç |
|---|---|---|
| Sözleşmedeki bir kategoriye girer mi? | Evet | O kategoriyi ana kategori yapın |
| Sözleşmedeki bir kategoriye girer mi? | Hayır | Editöre bildirin; yeni kategori açmayın |
| İki kategoriye girer mi? | Evet | Okuyucunun ilk sorusuna göre birini seçin |
| Sözlükte etiket var mı? | Hayır | Öneri gönderin; etiketsiz teslim edin |
Yazarın aklına gelen iki durum
Birincisi, yazı hem haber hem söyleşi olduğunda ne yapılacağıdır. Cevap sözleşmedeki okuyucu sorusundadır: okuyucu yazıyı "bu hafta ne oldu" diye mi arar, yoksa "kim ne yapıyor" diye mi? İkincisi, yeni bir konu çıktığında yeni kategori açma isteğidir. Konu geçici ise etiket yeter; kalıcıysa yazar editöre öneri götürür ve karar sözleşmeye yazılarak verilir. İki durumda da yazar kendi başına yeni bir ad üretmez.
Mevcut siteyi toparlamak
Yeni kurulacak bir siteden çok, zaten dağınık bir taksonomiyi düzeltmek daha gerçekçi bir iştir. Başlangıç noktası envanterdir: her kategori ve etiket için yazı sayısını, adresini ve son kullanım tarihini bir tabloya yazın. Karar için içerik envanteri karar matrisi yazısındaki mantığı kategorilere uyarlayabilirsiniz.
Eşlemede dikkat edilecekler
- Eski kategori her yazıyı yeni bir kategoriye eşlemeli; eşlenmemiş yazı kalmamalı.
- Eski adres yeni adrese yönlendirilmeli; menüden kalkan adres boş sayfa vermemeli.
- İç bağlantılar yönlendirmeye değil yeni adrese doğrudan gitmeli.
- Etiket birleştirmeleri tek seferde değil, aşamalı yapılmalı; her aşamada tarih kaydedilmeli.
Örnek senaryo: bir mahalle gazetesinin taksonomi toparlaması
Örnek senaryo: Gönüllü yazarlarla çıkan bir mahalle gazetesinin sitesinde yirmi dört kategori ve çok sayıda tek yazılı etiket birikmiş. Editör üç adım atıyor.
Birinci adımda envanter çıkarıyor: kategoriler, yazı sayıları ve adresler. Aynı işi yapan beş kategori görünüyor: haberler, gündem, yerel, semt ve duyurular. Hepsi "Mahallede Neler Oluyor" kategorisinin altında birleşiyor.
İkinci adımda dört kategorilik bir sözleşme yazıyor ve her yazarın eski yazılarını yeni kategorilere eşliyor. Her yazı tek bir ana kategori alıyor; ikinci uyan kategori etiket olarak işaretleniyor.
Üçüncü adımda etiket sözlüğü kuruyor. Tek yazılı etiketler yakın etiketlere birleştiriliyor, eski etiket sayfaları ilgili kategori ya da etikete yönlendiriliyor. Yeni yazarlara bir sayfalık seçim kuralı veriliyor. Ay sonunda editör etiket sayısını kontrol ediyor ve sözlüğe eklenen her etiketin gerekçesini kaydediyor.
Senaryonun sonucu
| Önce | Sonra |
|---|---|
| Aynı işi yapan beş kategori | Tek kategori, tek sözleşme |
| Tek yazılı çok sayıda etiket | Onaylı sözlük, çeyrek dönemde bir temizlik |
| Kategori yolunda yazar adı | Okuyucu sorusuna dayalı ad |
| Eski adresler başıboş | Yönlendirilmiş, iç bağlantılar yeni adreste |
Sahiplik ve gözden geçirme takvimi
Taksonomi bir kez kurulup bırakılan bir iş değildir. Sahipsiz kalan yapı, yeni gelen her yazarın kendi alışkanlığıyla yeniden dağılır. Basit bir sahiplik tablosu bunu önler.
| Rol | Görev | Ne zaman |
|---|---|---|
| Yayın yönetmeni | Kategori sözleşmelerini onaylar | Yılda bir ve yeni kategori önerildiğinde |
| Editör | Etiket sözlüğünü yönetir, yeni etiket önerilerini karara bağlar | Her hafta, öneri geldikçe |
| Yazar | Ana kategoriyi seçer, sözlükten etiket işaretler | Her yazıda |
| Yedek editör | Sahibin yokluğunda sözlük ve sözleşmeyi yönetir | Sahip yokken |
Yıllık kategori gözden geçirmesi
Yılda bir kez her kategorinin yazı sayısına, son yazı tarihine ve okuyucu sorusunun hâlâ geçerli olup olmadığına bakın. Üç sorunun cevabı olumsuzsa kategoriyi kapsam değişikliğiyle ya da birleştirmeyle düzeltin. Kategori kapatılacaksa yazılarının yeni kategorilere eşlenmesini ve adresin yönlendirilmesini önce yapın.
Çeyreklik etiket gözden geçirmesi
Her çeyrekte etiket listesini yazı sayısına göre sıralayın. Tek yazılı etiketlere, birbirine yakın adlara ve kimsenin onaylamadığı eklemelere bakın. Her temizlikten sonra tarihi ve yapılan değişikliği kaydedin; kayıt olmadan hangi etiketin neden kaldırıldığı sonradan anlaşılamaz.
Düzenlemenin sonucunu izlemek
Taksonomi değişikliğinin etkisini ölçmek için değişiklikten önce ve sonra aynı üç şeye bakın: kategori ve etiket sayfalarının sayısı, bu sayfalara gelen ziyaret ve sitede gezinen okuyucunun bir yazıdan diğerine geçişi. Belgelerde taksonomi düzenlemesinin sonucuna dair bir süre ya da etki ifadesi yok. Bu yüzden değişiklikleri tek tek yapın, her birinin tarihini kaydedin ve bir değişikliğin sonucunu görmeden bir sonrakine geçmeyin.
| Gözlem | Olası yorum | Adım |
|---|---|---|
| Kategori sayfasına gelen ziyaret düştü | Eski adres yönlendirilmemiş olabilir | Yönlendirmeyi kontrol edin |
| Etiket sayfası sayısı azaldı, ziyaret değişmedi | Temizlik zarar vermemiş görünüyor | Sürdür |
| Bir kategori hiç yazı almıyor | Kapsam okuyucu sorusuyla örtüşmüyor olabilir | Kategoriyi gözden geçirin |
Yeni yazar katılırken taksonomi tanıtımı
Taksonomi bilgisi yeni yazara tek bir toplantıyla aktarılmaz; ilk iki yazı boyunca birlikte uygulanır. Uygulama önerisi: ilk yazıda yazar seçimini yapar, editör yalnızca neden sorusunu sorar. İkinci yazıda yazar seçimi gerekçesiyle birlikte teslim eder.
- Yazara kategori sözleşmelerini ve etiket sözlüğünü verin.
- İlk yazıda kategoriyi ve etiketleri yazar seçsin, editör gerekçeyi sorsun.
- Hatalı seçimi düzeltirken sözleşmenin ilgili satırını gösterin; kişiyi değil kuralı anlatın.
- İkinci yazıda seçimi yazar gerekçesiyle teslim etsin.
- Üçüncü yazıdan sonra seçimi yalnız rastgele örnekle denetleyin.
Gönüllü yazarlara anlatım
Örnek senaryo: Gazetede yazanların bir kısmı gönüllüdür ve her hafta yazmazlar. Bu yüzden editör kuralı uzun bir belge olarak değil, yayın formunun yanında duran beş maddelik bir kart olarak veriyor: yazıyı özetleyin, kategori sözleşmesinden birini seçin, ikinci uyan kategoriyi etiket yapın, sözlükte olmayan etiketi önerin, emin değilseniz editöre sorun. Kart, her gönüllünün hatırlayabileceği kadar kısa tutuluyor.
Okuyucu gözüyle gezinme sınaması
Taksonomi okuyucuya hizmet ediyorsa, siteyi tanımayan biri menüden aradığı konuya ulaşabilmelidir. Yakın çevrenizden birine beş soru verin: "Bu hafta mahallede hangi etkinlikler var", "Bir esnafla yapılmış söyleşiyi nereden bulurum" gibi. Kişi kaç tıklamada cevaba ulaştı, hangi menü adında duraksadı? Duraksadığı ad değişecek ad adayıdır.
Kategori ve etiketi iç bağlantıyla desteklemek
Taksonomi yalnızca menüdeki bir liste değildir; iç bağlantılarla da çalışır. SEO başlangıç rehberi, bağlantı metninin hem kullanıcıya hem Google'a hedef sayfa hakkında bilgi verdiğini söyler. Kategori sayfasına verdiğiniz bağlantıda sayfanın adını kullanın, "tıklayın" gibi boş ifadeler yazmayın.
- Yazının başındaki kategori adı, kategori sayfasına bağlansın.
- Kategori sayfasının başında o bölümün en değerli yazılarına elle seçilmiş bağlantılar bulunsun.
- İlişkili iki kategori arasında tek bir geçiş bağlantısı olsun; her yazıdan her kategoriye bağlantı vermeyin.
- Etiket bağlantıları yazının sonunda toplansın ve sayıca sınırlı kalsın.
Kontrol listesini üç kişi farklı anlarda kullanır. Yazar yayın formunu doldururken ilk üç maddeye, editör yayından önce tamamına, yayın yönetmeni ise yıllık gözden geçirmede kategori ve sahiplik maddelerine bakar. Listenin tamamı tek bir kişide toplanırsa o kişi tatile çıktığında süreç durur; bu yüzden her madde için yedek bir isim tutun.
Taksonomi kontrol listesi
- Her kategori için sözleşme yazıldı: soru, girer, girmez, sahip.
- Her yazı tek ana kategoriye bağlı.
- Etiketler onaylı sözlükten seçiliyor.
- Tek yazılı etiketler çeyrek dönemde bir gözden geçiriliyor.
- Kategori adresleri okunabilir, küçük harfli ve tireli.
- Menüdeki ad, adresteki ad ve ekmek kırıntısı uyumlu.
- Kategori adı değişince eski adres yönlendirildi.
- Yazara verilen seçim kuralı tek sayfa.
Dikkat edilecek hatalar
Her yeni konuya kategori açmak
Kategori sayısı arttıkça her biri incelir ve okuyucu menüde kaybolur. Yeni konu için önce etiketi ya da mevcut kategorinin kapsamını düşünün.
Etiketi anahtar sözcük listesi gibi kullanmak
Etiket yazının gerçekten dokunduğu ilgi alanlarını göstermelidir; yazıya on etiket eklemek ona bir şey kazandırmaz, etiket sayfalarını şişirir.
Aynı yazıyı birden çok kategoriye koymak
Menüde tekrar eden yazı okuyucuya karışık görünür ve adres yapısını bölebilir. Ana kategori seçin, öteki ilişkiyi etiketle ya da iç bağlantıyla gösterin.
Başlığı yeniden adlandırınca adresi unutmak
Kategori adı değişirse adres de değişir. Eski adres yönlendirilmezse bağlantılar kırılır.
Taksonomiyi sahipsiz bırakmak
Kategori ve etiket sözlüğünün bir sahibi, bir yedeği olmalı. Sahipsiz yapı, her yazarın kendi kararıyla yeniden bozulur.
Yazarların taksonomi bilgisini ölçmeden varsaymak
Yeni yazarın kategori sözleşmelerini okuduğunu varsaymayın. İlk iki yazıda editörün seçimi yazarla birlikte gözden geçirmesi, yanlış alışkanlığın yerleşmesini önler.
Menüyü ve adresi aynı anda değiştirmek
Menü adı ve kategori adresi aynı gün değişirse hangi değişikliğin sorun çıkardığını ayıramazsınız. Önce adresi yönlendirmeyle taşıyın, sonra menü adını güncelleyin.
Sık Sorulan Sorular
Kategori ve etiket arasındaki en önemli fark nedir?
Kategori yazının sitedeki ana bölümünü, etiket ise yazının dokunduğu ikincil konuları gösterir. Kategori kalıcı ve az sayıda, etiket ise onaylı bir sözlükten seçilen sınırlı sayıdadır.
Bir sitede kaç kategori olmalı?
Belgelerde bu konuda bir sayı ifadesi yok. Ölçüt, her kategorinin düzenli yazı alması ve her yazının tek kategoriye rahatça girebilmesidir.
Bir yazı birden çok kategoride olabilir mi?
Teknik olarak mümkündür ama önerilmez. SEO başlangıç rehberi her içeriğe tek adresten erişilmesini önerir. Ana kategori seçin, öteki ilişkiyi etiket ya da iç bağlantıyla gösterin.
Etiket sayısı çok olursa ne olur?
Tek yazılı ve birbirine yakın etiketler birikir, okuyucu yolunu kaybeder ve bakım zorlaşır. Etiketleri onaylı sözlüğe bağlamak ve çeyrek dönemde bir temizlemek bunu önler.
Kategori adresinde Türkçe karakter kullanmalı mıyım?
URL yapısı sayfası kitlenizin dilindeki sözcükleri önerir ve ASCII dışı karakterlerin yüzde kodlanması gerektiğini söyler. ASCII'ye çevirip çevirmeyeceğiniz ekip kararıdır; seçtiğiniz biçimi tüm sitede tutarlı kullanın.
Etiket sayfaları dizinlensin mi?
Bu, taksonomi tasarımından ayrı bir karardır. Ayrıntı için etiket ve arşiv sayfaları noindex kararı yazısına bakın.
Sonuç
Tutarlı bir taksonomi, az sayıda kalıcı kategori, tek ana kategori ve onaylı bir etiket sözlüğü üzerine kurulur. Kategori sözleşmesi yazarın karar vermesini kolaylaştırır; adres ve ekmek kırıntısı kuralları ise yapıyı okunur ve kalıcı tutar. Belgelerdeki ilkeler okunabilir adresleri ve her içerik için tek adresi önerir; kategori sayısı, sözlük ve temizlik takvimi ise ekibin kendi uygulama kararıdır.
Bu ay yalnızca iki iş yapın: kategorilerin sözleşmesini yazın ve tek yazılı etiketleri listeleyin. Çok yazarlı bir blogu düzenli bir yapıyla yayımlamak için destek isterseniz makale yazımı hizmetimizi inceleyebilirsiniz.
Yorum Yaz
Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız. Giriş Yap