Yapay Zeka Metinlerinde Olgusal Hata Kontrolü Listesi

Yapay zeka çıktısındaki yanlışı yayından önce yakalamanın tek güvenilir yolu, metni bir taslak olarak görüp her doğrulanabilir iddiayı elle kontrol etmektir. Google'ın üretken yapay zeka sayfası (yeni sekmede açılır) bunu açıkça söyler: yapay zeka çıktısı hata içerebilir ve yayından önce elle olgu kontrolü yapılması kritiktir. Yayına hazırladığınız taslak bir maç raporu, transfer haberi ya da analiz yazısı olabilir. Her durumda aynı soru geçerlidir: bu cümleyi bir kaynağa bağlayabiliyor muyum?

Hizmet satın alan tarafın teslim aldığı metni nasıl denetleyeceği bu konunun dışındadır; onun için yapay zeka destekli makale yazım hizmeti editör kontrol listesine bakın.

Model olguyu getirmez, olası sözcük dizisini tahmin eder

Google'ın sayfası, üretken modellerin olguları bir yerden çekip getirmediğini, eğitim verisine dayanarak olası bir sözcük dizisi tahmin ettiğini belirtir. Bu cümle, hatanın rastgele bir arıza değil, çalışma biçiminin sonucu olduğunu anlatır. Model akıcı ve kendinden emin bir cümle kurabilir, ama o cümlenin arkasında bir kaynak sayfası bulunmayabilir.

Akıcılık doğruluk kanıtı değildir

Bir maç raporunda "teknik direktör maç sonunda şöyle dedi" diye başlayan düzgün bir cümle, gerçek bir basın toplantısına dayanmayabilir. Cümle okunurken doğal göründüğü için gözden kaçar. Uygulama önerisi: editörün gözünü cümlenin güzelliğine değil, cümledeki kontrol edilebilir parçaya çevirin. Hangi isim, hangi tarih, hangi sayı, hangi alıntı var ve her birinin kaynağı nerede?

Aynı araç her seferinde aynı çıktıyı vermez

Aynı istemi iki kez çalıştırmak farklı çıktılar üretebilir. Bu yüzden "bu araç bu konuda doğru söylüyor" varsayımına yaslanmak güvenli bir kontrol yöntemi olmaz. Doğrulama araca değil, metindeki iddiaya uygulanır. Bir önceki haftanın doğru çıktısı, bu haftanın doğru çıktısı anlamına gelmez.

Eksik bilgiyi doldurma eğilimi

İstem yeterli veri içermediğinde model boşluğu makul görünen bir ayrıntıyla doldurabilir. Örneğin yalnızca takım adları ve skor verildiğinde, gol atanların isimlerini ya da dakikalarını kendisi üretebilir. Taslağı hazırlarken araca yalnızca doğrulanmış verileri verin ve vermediğiniz verinin metinde belirmesi halinde bunu kırmızı bayrak sayın.

İstemi daraltmak riski azaltır, ortadan kaldırmaz

Uygulama önerisi: araca yalnızca masanın doğruladığı veriyi verin ve "verilmeyen bilgiyi ekleme" talimatını istemin parçası yapın. Bu, uydurma ayrıntı olasılığını düşürebilir ama sıfırlamaz. Taslakta istemde olmayan bir isim, sayı ya da tarih görürseniz bunu doğrudan kırmızı bayrak sayın ve kaynağını bulamadığınız sürece çıkarın.

Taslakta işaretlenecek kalıplar

Editörün ilk okumada altını çizeceği bazı kalıplar vardır. Kesin ifadeler ("rekor kırdı", "ilk kez", "tarihinin en iyisi"), özel adlar, parantez içindeki yıllar, yüzdelik ifadeler ve "bilindiği kadarıyla" gibi muğlak dayanaklar bunların başında gelir. Bu işaretler yanlış olduklarını göstermez. Yalnızca hangi cümlenin önce doğrulanacağını gösterir.

Hata türlerini ayırmak, kontrolü hızlandırır

Her yanlışı aynı yöntemle aramak yavaştır. Uygulama önerisi: bu sınıflandırma, bir spor haberleri masasında hangi hatanın nerede aranacağını belirler.

Çıkarım hatası neden ayrı tutulur?

Veri doğru olsa bile sonuç yanlış olabilir. "Takım son maçlarda yenilmedi, dolayısıyla şampiyonluk yolunda" cümlesinde ilk kısım doğrulanabilir bir veridir, ikinci kısım bir yorumdur. Yorumun gerekçesi metinde yoksa editör ya gerekçeyi ekler ya da cümleyi çıkarır.

Güncelliğini yitirmiş bilgi neden tehlikelidir?

Spor dünyasında kadrolar, teknik heyetler ve sıralamalar kısa sürede değişir. Model, geçmişteki bir durumu şimdiki zamanla anlatabilir. Bir oyuncunun hâlâ aynı kulüpte oynadığını söyleyen cümle, transfer sonrası okunduğunda açık bir yanlış olur. Her güncel durum cümlesini bugünkü bir kaynağa bağlayın.

Doğrulanacak öğeler: sayılar, tarihler, isimler

Spor haberi, kontrol edilebilir veriyle doludur ve bu yüzden yapay zeka hatasının en kolay saklandığı türdür. Skor, dakika, tarih, transfer bedeli, sözleşme süresi ve sıralama gibi her veri parçası ayrı bir kontrol noktasıdır.

Sayılar

Her sayıyı kaynağındaki haliyle karşılaştırın. Taslaktaki sayı yuvarlanmış, birimi değişmiş ya da başka bir sezona ait olabilir. Sayı bir karşılaştırma içeriyorsa ("geçen sezondan daha fazla") karşılaştırılan iki değeri de ayrı ayrı doğrulayın. Toplam ile parçaların birbirini tutup tutmadığına da bakın.

Tarihler ve saatler

Maç tarihi, açıklama tarihi ve haberin yayın tarihi birbirine karışabilir. Saat dilimi farkı olan karşılaşmalarda yerel saat ile Türkiye saati ayrımı da kontrol listesine girer. Göreli ifadeler ("dün", "geçen hafta") yayın günü değiştiğinde yanlış hale gelir, bu yüzden mümkün olduğunda mutlak tarih yazın.

İsimler, unvanlar ve yazımlar

Oyuncu, antrenör ve kulüp adlarının yazımı, unvanı ve forma numarası ayrı bir kaynaktan doğrulanır. Yabancı isimlerde model, alışık olduğu başka bir yazımı verebilir. Kulübün kendi sayfasındaki yazım esas alınır. Türkçe yazım ve tutarlılık için Türkçe makale editörlüğü rehberine bakın.

Küçük tablo: veri parçası ve kaynak türü

Sıralama ve istatistik tabloları

Bir tablo içindeki satırlar tek tek doğru olsa bile sıralama yanlış kurulmuş olabilir. Tablo üreten bir taslakta üç şeyi ayrı ayrı kontrol edin: satırların kaynağı, sıralama ölçütü ve tablonun hangi tarihe ait olduğu. Aynı lig tablosunun iki farklı haftasından alınmış satırlar bir arada durabilir ve ilk bakışta fark edilmez.

• Her satırın değeri kaynak tabloyla karşılaştırılır.
• Toplam ve ortalama gibi türetilmiş değerler yeniden hesaplanır.
• Tabloya dahil edilmeyen takım ya da oyuncu varsa nedeni anlaşılır olmalıdır.
• Tablonun tarihi yazıda belirtilir.

Alıntılar ve atıflar

Tırnak içindeki her söz, asıl kayıtla kelime kelime karşılaştırılır. Modelin ürettiği bir alıntı, gerçek bir söze benzeyebilir ama birebir aynı olmayabilir. Kayıt bulunamıyorsa söz tırnak içinde verilmez. Dolaylı anlatım da kaynaksız bırakılmaz, çünkü "teknik direktör hakemleri eleştirdi" cümlesi de bir iddiadır.

Alıntı için üç kural

• Sözün sahibi, yeri ve tarihi bilinmiyorsa alıntı yayınlanmaz.
• Kaynak başka dilde ise çeviri, çeviri olarak belirtilir ve anlamı kaynakla karşılaştırılır.
• Araç özet çıkardıysa özetin söylediği, asıl metinde de aranır.

Kaynak gösterimi için makalede kaynak gösterme ve atıf rehberine bakabilirsiniz.

Fotoğraf ve görsel doğrulaması

Haberin görseli de bir iddiadır. Fotoğrafta görünen maçın, tarihin ve kişilerin yazıyla örtüştüğünü doğrulayın. Arşivden alınmış bir kare güncel bir olay gibi sunulursa okuyucu yanıltılır. Görsel altı yazısında yer alan oyuncu adı, kare ile kaynak arasındaki bağlantı kurulmadan yazılmaz. Alt metin ve görsel altı yazısı, yapay zeka tarafından önerilmiş olsa bile gerçek görüntüyle karşılaştırılır.

Uydurma kaynak ve bağlantı kontrolü

Model, var olmayan bir rapor adı, gerçeğe benzeyen bir adres ya da hiç yazılmamış bir makale önerebilir. Bu, sözcük dizisi tahmin eden bir sistemin doğal sonuçlarından biridir. Bu nedenle araçtan gelen her kaynak, kullanılmadan önce açılır.

Bağlantı kontrol sırası

1. Bağlantıyı tarayıcıda açın ve sayfanın gerçekten var olduğunu görün.
2. Sayfanın yayıncısını ve tarihini kontrol edin.
3. Taslaktaki iddianın o sayfada yazdığını bulun. Sayfanın var olması, iddianın orada olduğunu göstermez.
4. Bağlantı yönlendiriyorsa nihai adresi kullanın.
5. Kaynağın birincil mi, ikincil mi olduğunu not edin.

Bir kaynak açılmıyorsa iddia o kaynağa dayandırılmaz. Başka bir kaynak bulunamıyorsa cümle çıkarılır.

Kaynak var, ama iddia yok

En ince durum budur. Bağlantı açılır, sayfa gerçektir, ama taslaktaki cümle sayfada geçmez. Model, konuya yakın gerçek bir sayfayı iddiasına bağlamış olabilir. Sayfanın tamamını değil, ilgili cümleyi arayın ve bulduğunuz yeri doğrulama kaydına yazın.

Birden çok kaynakla çapraz doğrulama

IFCN'in ilkeler bildirgesi (yeni sekmede açılır), fact-check yapan kuruluşlar için yazılmıştır ve bir spor yayıncısının iç sürecini düzenlemez. Yine de genel bir ilke sunar: uygun birincil kaynak varsa kullanılır, ikincil kaynağa dayanılıyorsa bunun gerekçesi açıklanır, iddianın temel öğeleri birden çok adlandırılmış kaynakla karşılaştırılır. Kaynakların çıkarlarının doğruluğu etkileyebileceği durumlarda bunun belirtilmesi de aynı belgenin taahhütleri arasındadır.

Spor haberine uyarlanmış çapraz kontrol

Uygulama önerisi: transfer haberi gibi etkisi büyük iddialarda en az iki bağımsız kaynak arayın. Kulübün kendi açıklaması birincil kaynaktır. Bir muhabirin aktardığı bilgi ikincil kaynaktır ve söyleyenin çıkarı ayrıca not edilir. Kaynaklardan biri araç çıktısı ise o kaynak sayılmaz, çünkü araç bilgiyi başka bir yerden almıştır ve o yer aranır.

Çıkarı olan kaynak

Bir menajerin ya da kulüp yetkilisinin açıklaması, kendi lehine bir tablo çizebilir. Böyle bir kaynak kullanılacaksa metinde kaynağın kim olduğu açıkça yazılır ve iddia, o kişiye atfedilir. Araç çıktısı bu ayrımı yapmaz, ayrımı editör yapar.

Başlık, meta açıklama, yapılandırılmış veri ve alt metin

Google'ın sayfası, aynı elle gözden geçirmenin başlık etiketleri, meta açıklamaları, yapılandırılmış veri ve görsel alt metinleri için de geçerli olduğunu söyler, çünkü bunlar arama sonuçlarında görünebilir. Yapılandırılmış veri ayrıca Google'ın genel ve özelliğe özgü yönergelerine uymalı, işaretleme doğrulanmalıdır.

Kısa metinlerde hata gizlenir

Başlık ve meta açıklama kısa olduğu için editörün dikkatinden kaçar. Oysa modelin başlıkta yazdığı skor ya da oyuncu adı, gövdeden farklı olabilir. Başlıktaki her olguyu gövdeyle ve kaynakla karşılaştırın.

Alt metin ve yapılandırılmış veri

Görselin alt metninde oyuncu adı geçiyorsa görselde gerçekten o oyuncu olduğunu doğrulayın. Yapılandırılmış veride yayın tarihi, yazar adı ve başlık sayfadaki metinle aynı olmalıdır. Araç tarafından üretilen işaretlemeyi doğrulama aracından geçirin.

Sosyal medya özeti ve bülten satırı

Aynı haber sosyal medya gönderisine ve bültene kısaltılırken yeni hata girebilir. Kısaltılmış metin de aynı kontrolden geçer. Gönderide yazan skor, tarih ve isimleri yayınlanmış haberle karşılaştırın.

Hızlı yayın baskısında doğrulama

Spor haberi hız ister. Maç biter bitmez rapor beklenir ve doğrulamayı atlamak için en güçlü baskı bu anda doğar. Bu baskıyı yok saymak yerine hızlı yayın için ayrı, kısa bir kontrol noktası tanımlamak daha gerçekçidir.

Uygulama önerisi: doğrulanamayan kısım yayından çıkarılır, sonradan eklenir. Yanlış yayınlayıp düzeltmek, eksik yayınlayıp tamamlamaktan daha pahalıdır.

Üç kademeli inceleme akışı

Uygulama önerisi: küçük bir masa için üç kademe yeterlidir.

1. Birinci okuma: taslağı hazırlayan kişi, kontrol edilecek iddiaları işaretler.
2. Doğrulama: ikinci bir kişi ya da aynı kişi sonradan, işaretli iddiaları kaynakla eşleştirir ve kaydı doldurur.
3. Son onay: onaylayan editör yalnızca kaydı ve metnin akışını kontrol eder, tek tek kaynakları yeniden açmaz.

Bu akışta onaylayan kişi, kayıttaki boşlukları görerek sorumluluk alır. Boş bir kayıt satırı varsa yayın durur.

Canlı yayın sırasında güncelleme

Maç sürerken güncellenen bir haber, doğrulama açısından en kırılgan türdür. Her güncelleme küçük bir yayındır ve kendi kontrolünü gerektirir. Uygulama önerisi: canlı akışta yalnızca resmi kaynaktan gelen olaylar (gol, kart, değişiklik) yayınlanır, yapay zeka çıktısı olayların yorumunu taslak olarak hazırlar ve yorum, maç bittikten sonra doğrulanıp eklenir. Böylece hızlı akış ile doğrulanmış analiz birbirinden ayrılır.

Arşiv haberlerinin yeniden kullanımı

Eski bir haberi araçla yeniden yazdırmak, eski bilginin güncelmiş gibi sunulmasına yol açabilir. Yeniden kullanılan her arşiv haberi, güncel bir kaynakla yeniden doğrulanır ve yayın tarihi ile son güncelleme tarihi ayrı ayrı gösterilir. Tarihi değiştirilmemiş bir haber, değişmiş bir kadroyu eski haliyle anlatmaya devam edebilir.

Kontrolü ölçmek

Doğrulamanın işe yarayıp yaramadığını anlamak için iki basit gösterge kullanılabilir: yayından sonra yapılan düzeltme sayısı ve kayıt satırlarının dolu olma oranı. Bunlar bir hedef değil, bir sağlık göstergesidir. Düzeltme sayısı artıyorsa kontrol adımlarının hangisinde gevşeme olduğuna bakın. Kayıt boş kalıyorsa sorun zaman baskısıdır ve hızlı yayın kontrol noktası yeniden tasarlanmalıdır.

Kayıt tutma ve onay

Kontrolü yapan kişi, yaptığını bir yere yazmazsa bir sonraki editör aynı işi baştan yapar. Her parça için kısa bir doğrulama kaydı tutun: hangi iddia, hangi kaynak, kim kontrol etti, ne zaman. Kayıt, yazının yanında değil, ekibin ortak çalışma alanında durur.

Kayıt satırında bulunacak alanlar

• İddia: kontrol edilen cümle ya da veri.
• Kaynak: bağlantı ve kaynağın türü.
• Sonuç: doğrulandı, düzeltildi ya da çıkarıldı.
• Kontrol eden: kişinin adı.
• Tarih: kontrolün yapıldığı gün.

Onay kimin?

Metni yapay zeka üretmiş olsa da yayını onaylayan bir insan vardır ve sorumluluk onundur. Onay satırında araç değil, kişi adı yer alır. Politika çerçevesi için yapay zeka ile makale yazımı ve editörlük yazısına bakabilirsiniz.

Düzeltme politikası

IFCN taahhütleri, düzeltme politikasının yayımlanmasını ve sıkı biçimde izlenmesini, düzeltmelerin açık ve şeffaf yapılmasını bekler. Bu ilke fact-check kuruluşları içindir, ama yayıncı için de kullanılabilir bir kalıptır. Yanlış çıkan haber sessizce değiştirilmez. Düzeltme notu, ne değiştiğini ve ne zaman değiştiğini belirtir.

Düzeltme notu için asgari içerik

• Hangi cümle ya da veri düzeltildi.
• Düzeltmenin tarihi.
• Hatanın bir araç çıktısından gelip gelmediği iç kayıtta tutulur. Okuyucu notunda sebebi belirtmek zorunlu değildir.

Düzeltmeden sonra süreci güncelleme

Her düzeltme, sürecin bir zayıf noktasını gösterir. Hata hangi aşamada kaçtıysa kontrol listesine o aşamaya yönelik bir madde eklenir. Aynı tür hata üçüncü kez çıkıyorsa istem şablonu ya da hızlı yayın kontrol noktası yeniden gözden geçirilir.

Doğrulama süresini planlamak

Doğrulama için ayrılan süre, haberin etkisiyle orantılı olmalıdır. Düşük etkili bir ligin özet haberi için kısa bir kontrol yeterli olabilir. Bir oyuncunun sağlık durumu ya da bir kulübün mali durumu gibi kişilere ve kurumlara zarar verebilecek iddialar için kontrol süresi uzar. Bu orantıyı önceden yazılı hale getirin ki yoğun bir günde masa karar vermek zorunda kalmasın.

• Düşük etki: skor, tarih ve isim kontrolü.
• Orta etki: birden çok kaynak ve alıntı eşleştirmesi.
• Yüksek etki: ikinci bir editörün bağımsız kontrolü ve gerektiğinde ilgili kuruluşun görüşü.

Etkisi yüksek iddialarda ek önlemler

Her iddia aynı özeni gerektirmez. Bir gol dakikasındaki hata düzeltmeyle kapanır, ama bir oyuncunun doping şüphesi, bir kulübün mali sıkıntısı ya da bir hakemin kararına dair suçlama gibi iddialar kişilere ve kurumlara zarar verebilir. Model bu tür iddiaları da aynı akıcılıkla yazar ve zarar potansiyelini hesaba katmaz.

Kişiler hakkında iddialar

Adı geçen bir kişiyle ilgili olumsuz bir iddia, yalnızca araç çıktısına dayandırılmaz. İddia birincil bir kaynağa bağlanır, kaynak yoksa yayınlanmaz. Kişinin kendi görüşü alınabiliyorsa metinde ayrı bir paragrafla yer verilir.

Sakatlık ve sağlık bilgisi

Sakatlık haberlerinde tanı, süre ve dönüş tarihi gibi ayrıntıları yalnızca kulübün resmi açıklaması destekleyebilir. Modelin "iki hafta sonra döner" gibi bir tahmini, bir kaynağa dayanmıyorsa metne girmez. Kulüp açıklamasında olmayan ayrıntı, tahmin olarak da verilmez.

İkinci editör kuralı

Uygulama önerisi: etkisi yüksek iddiaları taşıyan her metin, yazan kişiden farklı bir editör tarafından, kaynak sayfalar açık haldeyken okunur. İkinci editörün işi stil düzeltmek değil, iddia ile kaynağı yan yana koymaktır. Bu kuralı atlamak zorunda kalan masa, haberi o gün yayınlamamayı seçmelidir.

Çapraz kontrol notu

Aynı haberde iki ayrı kaynakla çelişen bir bilgi bulursanız, bunu sessizce tercih etmeyin. İki kaynağın ne dediğini kayda yazın ve ya daha güvenilir olanı gerekçesiyle seçin ya da bilgiyi metinden çıkarın. Seçimin gerekçesi, düzeltme gerektiğinde masa için ilk başvuru noktası olur.

Karar kuralı: bu metin yayınlanabilir mi?

Karar tablosu, editörün sonuç vermesini kolaylaştırır.

Örnek senaryo: bir spor haber sitesi

Örnek senaryo: bir spor haber sitesinin editörü, hafta sonu karşılaşmasının raporunu bir yapay zeka aracıyla taslak haline getirir. Taslakta bir golün atıldığı dakika, teknik direktörün maç sonu sözü ve bir oyuncunun sakatlık durumu geçer.

Süzgeçten geçiş

1. Gol dakikası resmi maç raporuyla karşılaştırılır. Taslaktaki dakika farklıdır, düzeltilir.
2. Teknik direktör sözü için basın toplantısı kaydı aranır. Kayıtta cümle benzer ama birebir aynı değildir. Alıntı kayıttaki halle değiştirilir.
3. Oyuncunun sakatlık bilgisi kulüp açıklamasında yoktur. Cümle çıkarılır.
4. Başlıktaki skor gövdeyle karşılaştırılır ve eşleştiği görülür.
5. Doğrulama kaydı yazı işleri masasının ortak alanına eklenir ve onay satırına editörün adı yazılır.

Bu akışta süre kazancı araçtan, güvenilirlik insanın kontrolünden gelir. Taslağı hazırlamak kısalır, ama masanın doğrulama adımları aynı kalır.

İkinci örnek: yerel lig haberi

Örnek senaryo: bir editör, bölgesel bir ligin hafta özeti için araçtan tek paragraflık bir özet ister. Özette bir takımın ligin lideri olduğu yazılıdır. Editör puan durumu sayfasını açar ve takımın bir önceki haftanın lideri olduğunu, güncel tabloda ikinci sırada bulunduğunu görür. Cümle düzeltilir, tabloya bağlantı eklenir ve doğrulama kaydına tablonun alındığı gün yazılır.

Burada dikkat edilecek nokta, hatanın uydurma olmamasıdır. Bilgi bir zamanlar doğruydu ve güncelliğini yitirmişti. Güncel durum cümleleri bu yüzden ayrı bir kontrol kalemidir.

Bir haberin genel kalite ölçütleri için yardımcı içerik yönergeleri ve makale kalite puanlama tablosuna bakabilirsiniz.

Yanlış anlaşılan noktalar

"Araç kaynak verdi, demek ki doğru"

Araç kaynak verebilir, ama kaynağın var olduğunu ve iddiayı içerdiğini kendiniz doğrularsınız.

"İkinci bir yapay zeka aracı birincisini doğrular"

İki araç aynı hatayı tekrarlayabilir. İkinci bir aracı doğrulama kaynağı saymak yerine, metni kaynak sayfalarla karşılaştırın.

"Küçük bir yanlış önemli değil"

Skor ya da isim gibi küçük görünen bir yanlış, okuyucunun yayına güvenini azaltır. Hızlı yayın baskısı altında bile bu iki alan doğrulanır.

"Doğrulama yapıldıysa açıklama notuna gerek yok"

Doğrulama ile açıklama ayrı konulardır. Açıklama hakkında karar vermek için kendi yayın politikanıza bakın. Doğrulama her durumda yapılır.

Haberin önceki sürümünü saklamak

Düzeltme yapılan her haberin önceki sürümünü iç arşivde tutun. Önceki sürüm, hatanın hangi aşamada girdiğini anlamanızı ve düzeltme notunu doğru yazmanızı sağlar. Okuyucuya gösterilen sürüm tek olsa da masanın elinde karşılaştırılabilecek iki sürüm bulunmalıdır. Bu kayıt, aynı hatanın başka haberlerde de olup olmadığını taramak için de kullanılır.

Yayın öncesi kontrol listesi

• Skor, dakika ve tarih resmi kayıtla karşılaştırıldı.
• İsim, unvan ve yazımlar kulüp ya da kurum sayfasından kontrol edildi.
• Her alıntı kayıtla eşleştirildi veya çıkarıldı.
• Araçtan gelen her bağlantı açıldı ve iddia sayfada bulundu.
• Başlık, meta açıklama, alt metin ve yapılandırılmış veri gövdeyle karşılaştırıldı.
• Etkisi büyük iddialar için ikinci bağımsız kaynak bulundu.
• Çıkarım cümlelerinin gerekçesi metinde var.
• Güncel durum cümleleri bugünkü bir kaynağa bağlandı.
• Doğrulama kaydı tutuldu ve onay veren kişinin adı yazıldı.
• Düzeltme yolu hazır.

Haftalık gözden geçirme soruları

Hafta sonunda masa şu soruları sorabilir:

• Bu hafta düzeltme yapmak zorunda kaldığımız haber sayısı arttı mı?
• Hatalar en fazla hangi kalemden geldi: sayı, isim, alıntı ya da bağlantı?
• Hızlı yayın kontrol noktası gerçekten uygulandı mı, yoksa atlandığı haberler oldu mu?
• Kayıt satırları dolu muydu ve onay veren kişi her parçada yazılı mıydı?

Sorular, kimseyi suçlamak için değil, süreçteki zayıf noktayı görmek içindir. Cevaplar kontrol listesine yeni bir madde olarak dönüyorsa gözden geçirme işe yarıyor demektir.

Araç çıktısını masaya nasıl teslim edersiniz?

Taslağı hazırlayan kişi, araçtan çıkanı doğrudan yayın sistemine yapıştırmaz. Önce ayrı bir çalışma belgesine alır, belgede kontrol edilecek iddiaları işaretler ve araçtan gelen kaynakları ayrı bir listeye yazar. Böylece doğrulanmamış metin, yayın taslağına karışmaz. Belgeye hangi aracın kullanıldığını ve istemin hangi veriyle verildiğini de eklemek, düzeltme gerektiğinde nedeni bulmayı kolaylaştırır.

Sık Sorulan Sorular

Yapay zeka çıktısı neden yanlış olabilir?

Google'ın belgesine göre üretken modeller olguları getirmez, olası bir sözcük dizisini tahmin eder. Bu yüzden çıktı akıcı olsa da yanlış olabilir.

Yapay zeka metnini yayından önce kim kontrol etmeli?

Yayını onaylayan editör sorumludur. Kontrolü başka biri yapabilir, ama onay satırında sorumlu kişinin adı olmalıdır.

Araçtan gelen kaynaklara güvenebilir miyim?

Güvenmeden önce bağlantıyı açın, yayıncıyı ve tarihi kontrol edin, iddianın sayfada yazdığını bulun. Açılmayan kaynağa dayanılmaz.

Başlık ve meta açıklama da kontrol edilmeli mi?

Evet. Google'ın sayfası, başlık etiketi, meta açıklaması, yapılandırılmış veri ve alt metnin de elle gözden geçirilmesi gerektiğini belirtir.

Hızlı yayın gerekiyorsa neyi atlayabilirim?

Olgu doğrulamasını atlayamazsınız. Doğrulanamayan kısmı yayından çıkarıp sonra ekleyebilirsiniz.

Yayınlanan haberde hata çıkarsa ne yapmalıyım?

Sessizce değiştirmeyin. Düzeltme notu ekleyin, neyin ne zaman değiştiğini yazın ve iç kayda sebebi ekleyin.

Sonuç

Yapay zeka taslağı bir başlangıçtır. Skor, tarih, isim, alıntı ve bağlantı gibi kontrol edilebilir her parçayı kaynağıyla eşleştirmeden yayın onaylanmaz. Hata türlerini ayırın, hızlı yayın için kısa bir kontrol noktası tanımlayın, kaydı tutun ve düzeltmeyi açık yapın.

Yazılarınız için editör denetimli bir iş akışı kurmak isterseniz makale yazımı hizmet sayfasındaki seçeneklere bakabilirsiniz.