Dijital hizmet sözleşmesinde teslim ve ödeme konusundaki uyuşmazlıkları dört madde belirler: kapsam ve teslim edilecekler, ücret ve kabul, gecikme ve cezai şart, sözleşmenin sona erme koşulları. Bu maddeler yazılı değilse taraflar teklifte okudukları farklı şeylere dayanır. Reklam veren, yayıncı, küçük işletme sahibi ya da ajans müşterisiyseniz, sözleşme imzalanmadan önce her maddeye ayrı ayrı bakmak, sonradan yapılacak her tartışmayı kısaltır. Hukuki tavsiye değildir.
Kapsam ve teslim edilecekler maddesi
Kapsam maddesi sözleşmenin en çok tartışılan bölümüdür, çünkü "pazarlama desteği" gibi geniş bir ifade her iki tarafa da kendi yorumunu öne sürme imkanı verir. Kapsamı iş kalemlerine bölün: ne yapılacak, ne yapılmayacak, ne zaman, hangi biçimde, kim onaylayacak. Teslim edilecekleri de aynı mantıkla listeleyin: dosya, bağlantı, rapor, yayın adresi.
| Kapsam satırı | Zayıf yazım | Güçlü yazım |
|---|---|---|
| Hizmet tanımı | Dijital pazarlama desteği sağlanır | Her ay üç ders sayfası için metin yazımı ve yayına hazırlama yapılır |
| Teslim biçimi | İçerik teslim edilir | Metin düzenlenebilir dosya olarak, görseller ayrı klasörde teslim edilir |
| Teslim tarihi | Makul sürede teslim edilir | Her kalem için sözleşme ekindeki takvimdeki tarihte teslim edilir |
| Kapsam dışı | Belirtilmemiş | Reklam bütçesi yönetimi, fotoğraf çekimi ve çeviri kapsam dışındadır |
| Onaylayan | Belirtilmemiş | Teslimi pazarlama sorumlusu yazılı olarak onaylar |
Tablodaki ikinci sütun sözleşmeyi boş bırakmanın, üçüncü sütun ise doldurmanın nasıl göründüğünü gösterir. Sözleşme kısa olabilir ama her satırın cevabı yazılı olmalıdır.
Kapsam dışı maddesinin işlevi
Kapsam dışı listesi, ek ücrete tabi işlerin sınırını çizer. Listede yer almayan bir iş talebi geldiğinde tedarikçi ek ücret isteyebilir, siz de "bu zaten kapsamdaydı" diyebilirsiniz. İki tarafın da elinde yazılı bir liste olduğunda bu konuşma kısalır.
Değişiklik talepleri
Sözleşme sırasında kapsam değişirse değişiklik ek olarak yazılmalıdır. Ek, değişen işi, yeni teslim tarihini, yeni bedeli ve kabul ölçütünü içermelidir. Yalnızca e-posta ile yapılan değişiklikler, sözleşme metniyle çeliştiğinde hangisinin geçerli olduğu tartışmasına yol açar. Sözleşmede "yazılı değişiklik" şartı varsa bunu ek imzayla ya da onaylanmış e-posta zinciriyle yerine getirin.
Eser mi, vekalet mi? Sözleşme türü neden önemlidir
Türk Borçlar Kanunu'nun 6098 sayılı metni (yeni sekmede açılır) eser sözleşmesini ve vekalet sözleşmesini ayrı ayrı tanımlar. Madde 470'e göre eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Madde 502'ye göre vekalet sözleşmesi, vekilin vekalet verenin bir işini görmeyi veya işlemini yapmayı üstlendiği sözleşmedir. Aynı maddede, vekalete ilişkin hükümlerin niteliklerine uygun düştükleri ölçüde Kanun'da düzenlenmemiş iş görme sözleşmelerine de uygulanacağı yazılıdır.
Belirli bir dijital pazarlama hizmetinin hangi sözleşme türüne gireceği ayrı bir sorudur. Belgelerde bu konuda ifade yok. Uygulama önerisi: içerik üretimi gibi somut bir çıktı teslim edilen işleri eser sözleşmesine, süreç ve çaba yönetimi gibi sonuç yerine iş görmeyi konu alan hizmetleri vekalete benzer biçimde okuyun ve sözleşmede teslim edilecek şeyin ne olduğunu açıkça yazın. Sözleşmenin adı ("hizmet sözleşmesi") türünü tek başına belirlemez.
| Soru | Eser sözleşmesi okuması | Vekalet okuması |
|---|---|---|
| Teslim edilen şey nedir? | Somut bir eser: metin, tasarım, rapor | İş görme: yönetim, danışmanlık, takip |
| Ücret neye bağlanır? | Eserin teslimi ve kabulü | İşin görülmesi, dönemsel olabilir |
| Sona erme nasıl olur? | Madde 484 ve ilgili hükümler | Madde 512 |
| Gecikmede hangi hüküm okunur? | Madde 473 | Sözleşme ve genel hükümler |
Ücret, ödeme planı ve kabul
Ücret maddesi, yalnız tutarı değil tutarın hangi olaya bağlı olduğunu da yazmalıdır. Ödeme planını teslim kalemlerine bağlamak, kabul adımını anlamlı hale getirir: kabul edilmeyen bir kalem için bedelin ne olacağı baştan bellidir.
| Ücret hükmü | Yazılması gerekenler |
|---|---|
| Toplam bedel | Kalem bazında ya da dönemsel olabilir. KDV dahil mi hariç mi |
| Ödeme olayları | Hangi teslimden ya da kabulden sonra hangi ödeme yapılır |
| Fatura | Kim, hangi unvanla, ne zaman keser |
| Ek işler | Kapsam dışı talepler için fiyat belirleme yöntemi |
| Kabul edilmeyen kalem | Bedelin düzeltme tamamlanana kadar bekletilmesi |
Kabul maddesinin üç parçası
- Ölçüt: teslimin neye göre kabul edileceği.
- Yöntem: kabulün hangi kanalla, hangi biçimde bildirileceği.
- Sonuç: kabul, koşullu kabul ve ret hallerinde ne olacağı.
Türk Ticaret Kanunu'nun 6102 sayılı metni (yeni sekmede açılır) madde 21'in ikinci fıkrasında, bir fatura alan kişinin aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde içeriğine itiraz etmemesi halinde içeriği kabul etmiş sayılacağını söyler. Fatura ödeme maddesine bağlı olduğundan, sözleşmede fatura itirazının kimin tarafından hangi kanalla yapılacağını da yazın.
Eserde gecikme ve ayıp: Kanun ne diyor?
Madde 473'e göre yüklenicinin işe zamanında başlamaması veya sözleşme hükümlerine aykırı olarak işi geciktirmesi, ya da iş sahibine yüklenemeyecek bir sebeple ortaya çıkan gecikme yüzünden bütün tahminlere göre yüklenicinin işi kararlaştırılan zamanda bitiremeyeceği açıkça anlaşılırsa, iş sahibi teslim için belirlenen günü beklemek zorunda olmaksızın sözleşmeden dönebilir. Eserin yüklenicinin kusuru yüzünden ayıplı veya sözleşmeye aykırı olarak meydana getirileceği açıkça görülüyorsa iş sahibi, uygun bir süre içinde yükleniciye ayıbın veya aykırılığın giderilmesi için ihtarda bulunabilir.
Teslimden sonra gözden geçirme
Madde 474'e göre iş sahibi, eserin tesliminden sonra, işlerin olağan akışına göre imkan bulur bulmaz eseri gözden geçirmek ve ayıpları varsa bunu uygun bir süre içinde yükleniciye bildirmek zorundadır. Taraflardan her biri, giderini karşılayarak, eserin bilirkişi tarafından gözden geçirilmesini ve sonucun bir raporla belirlenmesini isteyebilir.
İş sahibinin seçimlik hakları
Madde 475, yüklenicinin sorumlu olduğu ayıp hallerinde iş sahibine üç seçimlik hak tanır: eser kullanılamayacak veya hakkaniyet gereği kabule zorlanamayacak ölçüde ayıplıysa sözleşmeden dönme, eseri alıkoyup ayıp oranında bedelden indirim isteme ve aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde bütün masraflar yükleniciye ait olmak üzere eserin ücretsiz onarılmasını isteme. Bu hakların sözleşmeyle kısıtlanması ya da genişletilmesi ayrı bir sorudur. Belgelerde bu konuda ifade yok.
Cezai şart ve gecikme
Cezai şart, bir sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi halinde ödenecek tutarın baştan kararlaştırılmasıdır. Madde 179'a göre bir sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi durumu için bir ceza kararlaştırılmışsa, aksi sözleşmeden anlaşılmadıkça alacaklı ya borcun ya da cezanın ifasını isteyebilir. Ceza, borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi durumu için kararlaştırılmışsa alacaklı, hakkından açıkça feragat etmiş veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş olmadıkça, asıl borçla birlikte cezanın ifasını da isteyebilir.
Ceza ile zarar arasındaki ilişki
Madde 180'e göre alacaklı hiçbir zarara uğramamış olsa bile kararlaştırılan cezanın ifası gerekir. Alacaklının uğradığı zarar kararlaştırılan ceza tutarını aşıyorsa alacaklı, borçlunun kusurunun bulunduğunu ispat etmedikçe aşan miktarı isteyemez. Madde 181, ceza koşuluna ilişkin hükümlerin dönme durumunda ifa edilmiş olan kısmın alacaklıya kalacağını öngören sözleşmelere de uygulanacağını söyler.
Miktarın belirlenmesi ve indirilmesi
Madde 182'ye göre taraflar cezanın miktarını serbestçe belirleyebilir. Asıl borç herhangi bir sebeple geçersizse ya da aksi kararlaştırılmadıkça sonradan borçlunun sorumlu tutulamayacağı bir sebeple imkansız hale gelmişse, cezanın ifası istenemez. Aynı maddenin son cümlesi, hakimin aşırı gördüğü ceza koşulunu kendiliğinden indireceğini belirtir. Türk Ticaret Kanunu madde 22 ise tacir sıfatını haiz borçlunun, Türk Borçlar Kanunu madde 121'in ikinci fıkrası, madde 182'nin üçüncü fıkrası ve madde 525'te yazılı hallerde, aşırı ücret veya ceza kararlaştırıldığı iddiasıyla ücretin ya da sözleşme cezasının indirilmesini mahkemeden isteyememesini düzenler.
Cezai şart yazarken sorulacak sorular
- Ceza hangi ihlal için kararlaştırılıyor: hiç ifa, gereği gibi ifa etmeme, gecikme?
- Ceza asıl borçla birlikte mi istenecek, yoksa asıl borcun yerine mi?
- Tutar sabit mi, günlük mü, kalem bazında mı?
- Taraflardan yalnız biri mi, ikisi de mi cezayla bağlı?
- Ceza, kabul adımındaki "koşullu kabul" ile nasıl bağdaşıyor?
Bu soruların hangisine nasıl cevap verileceği iş ilişkisine bağlıdır. Cezai şart için uygun bir oran ya da tutar ise ayrı bir sorudur. Belgelerde bu konuda ifade yok.
Taraflardan birinin sözleşmeyi sona erdirmesi
Sona erme maddesi, sözleşmenin ne zaman ve nasıl biteceğini yazar. Eser sözleşmesinde madde 484, iş sahibinin eserin tamamlanmasından önce yapılmış olan kısmın karşılığını ödemek ve yüklenicinin bütün zararlarını gidermek koşuluyla sözleşmeyi feshedebileceğini söyler. Vekalet sözleşmesinde madde 512 ise vekalet verenin ve vekilin her zaman sözleşmeyi tek taraflı olarak sona erdirebileceğini, ancak uygun olmayan zamanda sona erdiren tarafın diğerinin bundan doğan zararını gidermekle yükümlü olduğunu belirtir.
| Sona erme biçimi | Sözleşmede yazılması gerekenler |
|---|---|
| İş sahibinin erken sona erdirmesi | Yapılan kısmın ödenmesi, yüklenici zararının nasıl belirleneceği |
| Tedarikçinin sona erdirmesi | Bildirim yöntemi, devam eden işlerin tamamlanma biçimi |
| Ağır ihlal | Hangi durumlar ağır ihlal sayılır, bildirim ve düzeltme imkanı |
| Sona ermeden sonra | Dosya ve erişim iadesi, yayınlanmış içeriğin akıbeti |
Yüklenicinin kişisel özellikleri
Madde 486, yüklenicinin kişisel özellikleri göz önünde tutularak yapılmış sözleşmenin, onun ölümü veya kusuru olmaksızın eseri tamamlama yeteneğini kaybetmesi durumunda kendiliğinden sona ereceğini söyler. Bu durumda iş sahibi, eserin tamamlanan kısmından yararlanabilecekse onu kabul etmek ve karşılığını vermekle yükümlüdür. Sözleşmede işi yapacak kişinin kimliği önemliyse bunu açıkça yazın.
Alt yüklenici kullanımı
Madde 471'e göre yüklenici, meydana getirilecek eseri doğrudan doğruya kendisi yapmak veya kendi yönetimi altında yaptırmakla yükümlüdür. Ancak eserin meydana getirilmesinde yüklenicinin kişisel özellikleri önem taşımıyorsa, işi başkasına da yaptırabilir. Aynı maddeye göre aksine örf veya anlaşma olmadıkça yüklenici, eserin meydana getirilmesi için kullanılacak araç ve gereçleri kendisi sağlamak zorundadır. Pratik sonuç: işin başkasına yaptırılmasına izin veriyor ya da vermiyorsanız, sözleşmede bunu yazın.
Maddeleri sözleşmeye yazarken kontrol tablosu
| Madde | Mutlaka içermesi gerekenler | Yazılmazsa ne olur? |
|---|---|---|
| Taraflar | Tam unvanlar, vergi bilgisi, yetkili kişi | Faturayı ve sorumluyu belirlemek zorlaşır |
| Kapsam ve teslim | İş kalemleri, kapsam dışı, tarihler, biçim | Her taraf kendi yorumunu savunur |
| Ücret ve ödeme | Tutar, olaylar, fatura, ek işler | Ödeme zamanı tartışma konusu olur |
| Kabul | Ölçüt, yöntem, ret ve koşullu kabul | Teslim edilen iş onaylanmış sayılır mı tartışması çıkar |
| Gecikme ve cezai şart | İhlal türleri, tutar yöntemi, tarafların bağlılığı | Gecikme maliyeti belirsiz kalır |
| Sona erme | Bildirim, iade, devam eden işler | Çıkış aşamasında veri ve erişim tartışılır |
| Alt yüklenici | İzin var mı, kim, hangi veriye erişir | Kimin işi yaptığı belirsiz kalır |
| Telif ve kullanım | Hakların kimde kaldığı, kullanım kapsamı | Yayınlanan içeriğin akıbeti belirsizleşir |
Reklam alanı alımlarında yayın şartlarının sözleşmeye nasıl yazıldığı için reklam alanı sözleşmesi kontrol listesine, teklifteki bağlantı kaleminin okunması için SEO ajansı teklifinde backlink kalemi yazısına, teslimin gerçekleşmediği durumlardaki sıra için tanıtım yazısı teslim edilmezse itiraz süreci yazısına bakın.
Örnek senaryo: bir özel ders platformunun içerik sözleşmesi
Örnek senaryo: bir özel ders platformu, öğretmen profil sayfaları ve ders tanıtım yazıları için bir ajansla çalışmak istiyor. Platformun pazarlama sorumlusu sözleşme taslağını alınca dört maddeye bakıyor: kapsam, kabul, gecikme ve sona erme.
Kapsam maddesi
Taslakta "içerik üretimi" yazıyor. Sorumlu bunu "her ay beş öğretmen profil sayfası ve iki ders tanıtım yazısı" olarak ayırıyor. Görseller ve öğretmen fotoğrafları kapsam dışı olarak yazılıyor, çünkü platformun kendi çekim ekibi var. Böylece ajans, görsel talebi geldiğinde ek ücret isteme hakkı doğduğunu başından biliyor.
Kabul ve gecikme
Kabul ölçütü, her profil sayfasının platformun öğretmen onay formundaki bilgilerle uyuşması olarak yazılıyor. Sayfa bilgileri formdan farklıysa teslim reddedilebilir. Gecikme için ceza maddesi yazılırken tutar yöntemi boş bırakılıyor; sorumlu tutarı bütçe onayından sonra kendisi ekleyecek.
Sona erme
Platform, ajansın işi bitirmeden bırakması halinde teslim edilen kısmın bedelini ödeyeceğini ve kalan işin başka tedarikçiye verilebileceğini yazdırıyor. Ajans ise platformun erken sona erdirmesinde yapılan kısmın bedelinin ödenmesini istiyor. İki taraf da madde metnini kendi yazılı onayına bağlıyor.
Sözleşmede ayrıca okunması gereken maddeler
Kapsam, ücret, gecikme ve sona erme dışında, sözleşmenin şu maddelerini de ayrıca okuyun. Her biri kendi başına bir uyuşmazlık kaynağı olabilir.
- Gizlilik ve veri: hangi bilgilerin paylaşılacağı, nasıl korunacağı, iş bitince nasıl silineceği.
- Telif ve kullanım hakkı: üretilen içeriğin kimde kalacağı.
- Yetki ve imza: sözleşmeyi imzalayan kişinin tedarikçi adına yetkili olup olmadığı.
- Uygulanacak hukuk ve uyuşmazlık: yetkili mahkeme ya da alternatif çözüm yolu.
- Bildirim adresleri: yazılı bildirimlerin nereye ve nasıl gönderileceği.
- Mücbir sebepler: tarafların kontrolü dışındaki olayların sonuçları.
Bu maddelerin kanundaki karşılıkları ayrı bir çerçeve gerektirir. Belgelerde bu konuda ifade yok. Uygulama önerisi: bu maddeleri tedarikçinin taslağındaki haliyle kabul etmeden önce kendi ihtiyacınıza göre gözden geçirin.
İmzadan önce son kontrol listesi
- Kapsam iş kalemlerine bölünmüş ve kapsam dışı liste var mı?
- Her kalem için teslim tarihi ve biçimi yazılı mı?
- Ücret teslim ve kabul olaylarına bağlanmış mı?
- Kabul ölçütü, yöntemi ve ret sonucu yazılı mı?
- Gecikme için ceza varsa hangi ihlale bağlı ve kimleri bağlıyor?
- Sözleşmenin sona erme yolları iki taraf için de yazılı mı?
- Alt yüklenici izni ve veri erişimi yazılı mı?
- Telif ve kullanım maddesi var mı?
- İmzalayan kişi yetkili mi?
- Ekler (teklif, takvim, kabul listesi) sözleşmeye atıfla bağlanmış mı?
Gecikme, kabul ve ödeme maddelerinin birlikte okunması
Sözleşmenin maddeleri tek tek iyi yazılmış olsa bile, birbirleriyle çakıştıklarında belirsizlik doğar. Gecikme, kabul ve ödeme maddelerini yan yana okuyup aynı olayı üçüne de uygulayarak sınayın.
| Olay | Kapsam ve teslim maddesi | Kabul maddesi | Ödeme ve ceza maddesi |
|---|---|---|---|
| Teslim tarihten bir gün sonra geldi | Takvimdeki tarih aşıldı | Kabul ölçütü karşılanıyor mu | Gecikme için ceza yazılmış mı, kabul bunu etkiler mi |
| Teslim zamanında geldi ama bir bölümü eksik | Eksik kalem hangisi | Koşullu kabul mü, ret mi | Eksik kalemin bedeli bekletilir mi |
| Teslim ölçütle uyuşmuyor | Brif ve kapsam listesi | Ret ve düzeltme turu | Düzeltme turu ek ücrete tabi mi |
| Tedarikçi işi bırakıyor | Yapılan kısım | Kısmi kabul | Yapılan kısmın bedeli, kalan işin başkasına verilmesi |
| İş sahibi işi bırakıyor | Yapılan kısım | Kısmi kabul | Madde 484 ve sözleşmedeki bedel hükmü |
Her satırda üç sütunun da cevabı varsa maddeler birbirini tamamlıyor demektir. Bir sütun boşsa, o boşluk ilk uyuşmazlıkta tartışma konusu olur. Örnek senaryodaki özel ders platformu bu tabloyu taslak üzerinde doldurup iki boşluk buldu: kısmi teslimde ödemenin ne olacağı ve düzeltme turunun ücretli olup olmadığı. İkisini de sözleşmeye ekledi.
Bir ihlal, üç madde
Bir örnek: tedarikçi kabul ölçütüne uymayan bir teslim yapıyor ve takvimdeki tarihi de geçiriyor. İki farklı sonuç doğabilir. Ret maddesi düzeltme için süre veriyorsa gecikme cezası bu sürede işlemez mi? Yoksa işlemeye devam eder mi? Bu soru madde 179 ve 180 okunsa bile cevaplanmaz, çünkü cevap sözleşmedeki ifadeye bağlıdır. Belgelerde bu konuda ifade yok. Sözleşmede "düzeltme süresi gecikme sayılmaz" ya da "gecikme düzeltme süresinde de işler" diye açıkça yazın.
Ekler, öncelik sırası ve yazılı bildirim
Sözleşme tek bir belge olmayabilir. Teklif, takvim, kabul listesi ve brif sözleşmeye ek olarak imzalanır. Ekler arasında çelişki çıkarsa hangisinin geçerli olacağını baştan yazın.
- Önce sözleşme metni, sonra kapsam eki, sonra takvim eki, sonra teklif gelir gibi bir öncelik sırası yazın.
- Her eki adıyla ve tarihiyle sözleşme metninde anın.
- Değişiklik eklerini ana metne atıf yaparak numaralandırın.
- Bildirim adreslerini (posta, e-posta) ve bildirimin ulaştığı sayılacağı anı yazın.
- Yetkili kişilerin adlarını ve yetki sınırlarını yazın.
Türk Borçlar Kanunu madde 12 uyarınca sözleşmelerin geçerliliği, kanunda aksi öngörülmedikçe hiçbir şekle bağlı değildir. Madde 14 yazılı şekil öngörülen sözleşmelerde borç altına girenlerin imzalarının bulunmasını zorunlu kılar. Hangi dijital hizmet sözleşmesinin yazılı olması gerektiği ayrı bir sorudur. Belgelerde bu konuda ifade yok. Uygulama önerisi: kanun zorunlu kılmasa bile bütün ekleri ve değişiklikleri imzalı ya da onaylı bir kayıtla tamamlayın.
Yazılı bildirimin pratik değeri
Gecikme, ayıp ya da fesih bildirimi sözlü yapılırsa kanıtlanması zordur. Madde 473 ve 474 gibi hükümler bildirim, ihtar ve süre kavramlarını kullanır. Bu kavramların işlemesi için bildirimin ne zaman ve nasıl yapıldığının kaydı gerekir. Bildirimleri kayıt altına alınabilen bir kanaldan yapın ve cevabı da aynı kanaldan isteyin.
Sözleşmeyi imzalayan kişinin yetkisi
Tedarikçi adına imzayı atan kişinin yetkili olup olmadığı, sözleşmede göz ardı edilebilen bir noktadır. Yetkili kişinin adını sözleşmenin başına yazdırın ve imza yetkisini gösteren belgeyi isteyin. Kendi tarafınızda da aynısını yapın: sözleşmeyi onaylayan kişi, işletmeniz adına bu tutarda sorumluluk altına girmeye yetkili olmalıdır. Pazarlama sorumlusu imzalıyorsa ve tutar onun onay sınırını aşıyorsa, yönetim onayını sözleşmeye ek olarak saklayın.
Müşteri verisi ve gizlilik
Platformunuz öğrenci ve öğretmen bilgisi taşıyorsa, tedarikçiye hangi verinin verileceğini sözleşmede sınırlayın. Veriyi yalnızca işin gerektirdiği kadar paylaşın ve iş bittiğinde silinmesini ya da iade edilmesini yazın. Kişisel verilerin korunmasına ilişkin ayrıntılı maddeler ayrı bir çerçeve gerektirir. Belgelerde bu konuda ifade yok.
Raporlama ve denetim hakkı
Sürekli hizmet alıyorsanız raporun içeriğini, sıklığını ve ham veriye erişim hakkınızı sözleşmeye yazın. Raporda yer almayan bir bilgiyi sonradan istediğinizde tedarikçi bunu ek iş sayabilir. Raporun hangi tarihte teslim edileceği, kabul adımının bir parçasıdır ve ödemeyle ilişkilendirilebilir.
Kısa bir sözleşme kontrol sırası
- Sözleşmeyi önce kendi işinizin hikayesi olarak okuyun: ne istiyoruz, ne zaman, nasıl onaylıyoruz.
- Sonra her maddeyi bir ihlal senaryosuna uygulayın: gecikme, eksik teslim, ret, erken sona erme.
- Her senaryoda cevabı sözleşmede bulamıyorsanız o maddeyi netleştirin.
- Son olarak ekleri ve öncelik sırasını kontrol edin.
Belgelerde bu konuda ifade yok.
Özen borcu, talimat ve kabulden sonraki sorumluluk
Eser sözleşmesinde yüklenicinin davranış ölçüsü de sözleşmeye yansıyabilir. Madde 471, yüklenicinin üstlendiği edimleri iş sahibinin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle ifa etmesini ister. Özen borcundan doğan sorumluluk belirlenirken benzer alandaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken meslekî ve teknik kurallara uygun davranış esas alınır. Dijital içerikte bu ölçünün hangi çıktıya karşılık geldiğini kanun metni söylemez; hangi kalitenin beklendiğini kapsam maddesindeki ölçütler ve brif belirler.
| Madde | Kanunda yazan | Sözleşmeye yansıması |
|---|---|---|
| 471 | Sadakat ve özenle ifa, basiretli yüklenici ölçüsü | Kalite ölçütü ve brif eki |
| 476 | İş sahibinin ihtara rağmen verdiği talimattan doğan ayıpta iş sahibinin ayıp haklarını kullanamaması | Talimatların yazılı verilmesi ve ihtarların kayda geçmesi |
| 477 | Kabulden sonra yüklenicinin sorumluluktan kurtulması, kasten gizlenen ve fark edilemeyen ayıplarda sorumluluğun sürmesi | Kabul adımının yazılı ve tarihli olması |
| 474 | Teslimden sonra gözden geçirme ve ayıp bildirimi | İnceleme süresi ve bildirim kanalı |
İş sahibinin verdiği talimat
Madde 476'ya göre eserin ayıplı olması, yüklenicinin açıkça yaptığı ihtara karşın iş sahibinin verdiği talimattan doğmuş veya herhangi bir sebeple iş sahibine yüklenebilecek olursa iş sahibi, eserin ayıplı olmasından doğan haklarını kullanamaz. Pratik sonuç: tedarikçiye verdiğiniz her talimatı yazılı verin ve tedarikçi bir talimata itiraz ediyorsa bu itirazı kayda geçirin. Talimat sözlüyse sonradan ne istediğinizi göstermek zorlaşır.
Kabulden sonra neyin değiştiği
Madde 477 iki şey söyler. Birincisi, eserin açıkça veya örtülü olarak kabulünden sonra yüklenici her türlü sorumluluktan kurtulur. Ancak onun tarafından kasten gizlenen ve usulüne göre gözden geçirme sırasında fark edilemeyecek olan ayıplar için sorumluluğu devam eder. İkincisi, iş sahibi gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse eseri kabul etmiş sayılır. Bu yüzden kabul maddesindeki inceleme süresi, yalnız bir formalite değildir: sürenin nasıl işlediğini ve bildirimin hangi kanaldan yapılacağını sözleşmeye yazın.
- İnceleme süresi: teslimden sonra kaç iş günü içinde inceleneceği.
- Bildirim kanalı: ayıp bildiriminin hangi adrese ve hangi biçimde yapılacağı.
- Sessizlik: bildirim yapılmazsa kabul sayılıp sayılmayacağı.
- Gizli ayıp: sonradan ortaya çıkan ayıpta nasıl işlem yapılacağı.
Uygulama önerisi: kabulü e-postayla yapıyorsanız, kabul e-postasında hangi kalemlerin kabul edildiğini tek tek yazın. "Teslim alındı" gibi genel bir cümle, hangi kalemin incelendiğini göstermez.
Özen borcunu kayda bağlamak
Özen ölçüsü soyut kalırsa her taraf kendi yorumunu savunur. Brif dosyasını, onaylı örnek içeriği ve varsa üslup kılavuzunu sözleşmeye ek yapın; yüklenicinin teslimini bu belgelerle karşılaştırın. Karşılaştırmayı teslim tarihinden sonraki ilk iş günlerinde yapıp sonucu yazılı bildirmek, hem ayıp bildirimini hem de kabul kaydını düzenli tutar.
Dikkat edilecek hatalar
Şablonu olduğu gibi kullanmak
İnternette bulunan bir sözleşme şablonu sizin iş kalemlerinizi, takvimlerinizi ve kabul ölçütlerinizi bilmez. Şablonu iskelet olarak kullanın, kalemleri kendi işinize göre doldurun.
Cezai şartı karşılıklı düşünmemek
Yalnızca bir tarafı bağlayan cezai şart, diğer tarafın ihlalini cezasız bırakır. Hangi tarafın hangi ihlal için bağlı olduğunu yazın.
Kabul maddesini boş bırakmak
Kabul ölçütü yoksa teslim edilen iş hakkında "yapıldı" ve "yapılmadı" arasında tartışma çıkar. Ölçütü sözleşmeye koyun.
Sona erme maddesini tek taraflı yazmak
Yalnızca tedarikçiye fesih hakkı veren bir madde, işin ortasında sizi çaresiz bırakabilir. İki taraf için de çıkış yolunu yazın.
Ekleri sözleşme metnine bağlamamak
Teklif ve takvim sözleşmeye ek olarak imzalanmadıkça, hangisinin geçerli olduğu tartışma konusu olur. Her eki metinde adıyla anın.
Sık Sorulan Sorular
Dijital hizmet sözleşmesinde hangi maddeler bulunmalı?
Taraflar, kapsam ve teslim edilecekler, ücret ve ödeme planı, kabul ölçütü, gecikme ve cezai şart, sona erme koşulları, alt yüklenici izni ve telif maddesi temel başlıklardır.
Hizmet sözleşmesi eser mi, vekalet mi sayılır?
Türk Borçlar Kanunu madde 470 eser sözleşmesini, madde 502 vekalet sözleşmesini tanımlar. Belgelerde bu konuda ifade yok. Hukuki tavsiye değildir.
Cezai şart ne zaman istenebilir?
Madde 179'a göre hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi için kararlaştırılan ceza, aksi sözleşmeden anlaşılmadıkça borcun ya da cezanın ifası olarak istenebilir.
Hakim cezai şartı indirebilir mi?
Madde 182'ye göre hakim aşırı gördüğü ceza koşulunu kendiliğinden indirir. Tacir sıfatındaki borçlu için madde 22 istisna öngörür.
Sözleşmeyi erken sona erdirmek mümkün mü?
Eser sözleşmesinde madde 484, vekalet sözleşmesinde madde 512 sona erdirme imkanlarını ve sonuçlarını düzenler.
Teslim edilen işte ayıp varsa ne yapılır?
Madde 474'e göre iş sahibi teslimden sonra imkan bulur bulmaz eseri gözden geçirir ve ayıbı uygun sürede bildirir. Madde 475 seçimlik hakları sayar.
Sonuç
Dijital hizmet sözleşmesi dört soruya yazılı cevap vermelidir: ne teslim edilecek, ne zaman ve hangi ölçütle kabul edilecek, gecikme ya da ihlal halinde ne olacak ve taraflar sözleşmeyi nasıl bitirebilecek. Kanun maddeleri bu soruların çerçevesini çizer, ayrıntıyı ise sözleşme metni yazar. Hukuki tavsiye değildir.
Teklifteki bağlantı kalemini sözleşmeye bağlamadan önce backlink seçeneklerini backlink paketlerinde karşılaştırabilirsiniz.
Yorum Yaz
Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız. Giriş Yap